Người lái đò thầm lặng trong bản hùng ca bi tráng

"Câu chuyện thời Hoa lửa" không chỉ là tên gọi của một cuộc thi, đó là biểu tượng của một thời đại hào hùng – thời đại mà mỗi người dân là một chiến sĩ, mỗi thôn xóm là một pháo đài, và mỗi dòng sông đều kể những câu chuyện về lòng quả cảm.

Khi nói về những đóng góp của xã Trà Liên trong cuộc kháng chiến vệ quốc vĩ đại, lòng tôi lại hướng về ông ngoại của mình – Liệt sĩ Dương Giáp. Ông không phải là một vị tướng cầm quân trên sa trường, cũng không phải là người đứng trên bục diễn thuyết, ông chỉ là một người dân bình dị, sinh ra và lớn lên trên mảnh đất thôn Phương Đông, xã Trà Liên thân thương. Nhưng trong huyết quản của ông, dòng máu anh hùng của dân tộc Việt chưa bao giờ ngừng chảy.

Những năm tháng ấy, chiến tranh khốc liệt không chỉ diễn ra nơi tiền tuyến mà còn hiện hữu trong từng mạch nước, bến sông. Khi ấy, việc vận chuyển lương thực, vũ khí, tư trang và đưa bộ đội qua sông là nhiệm vụ tối quan trọng. Ông ngoại tôi, với đôi tay vững chãi và trái tim đầy nhiệt huyết, đã tình nguyện trở thành người lái đò trên dòng sông quê hương trong những ngày mưa lũ bão bùng.

Tôi vẫn còn nhớ như in những câu chuyện mẹ kể, những ký ức được chắp vá lại từ những người đồng đội đã từng may mắn sống sót qua những chuyến đò của ông. Đó là những ngày tháng Mười một năm một chín sáu lăm (11/1965) nước lũ dâng cao, dòng sông Trà Liên đỏ nặng phù sa, cuồn cuộn đổ về như muốn nuốt chửng mọi thứ. Giữa cái lạnh thấu xương của mưa rừng, giữa tiếng gầm rú của dòng lũ dữ, con đò nhỏ của ông vẫn miệt mài gồng mình đưa bộ đội qua sông.

Trong một chuyến vận chuyển đặc biệt, khi chiếc đò chở nặng tư trang, khí tài và năm chiến sĩ đang cần gấp rút tiếp cận trận địa, bất ngờ một cơn lũ dữ ập đến. Con đò chao đảo, mất lái giữa dòng nước xoáy. Trong thời khắc sinh tử ấy, thay vì chọn sự sống cho riêng mình bằng cách nhảy xuống bơi vào bờ, ông ngoại đã dùng hết sức lực còn lại, bám chặt lấy lái đò, cố gắng giữ thăng bằng để bộ đội và những bao tư trang – huyết mạch của chiến trường – được an toàn. Ông đã gầm lên, đốc thúc đồng đội bám sát, rồi một mình đối diện với cơn thịnh nộ của dòng sông.

Con đò đã lật. Nhưng với lòng quả cảm của người chiến sĩ, ông tôi đã cố gắng hết sức để giúp những người chiến sĩ vượt qua dòng lũ, vớt lại toàn bộ tư trang, khí tài của bộ đội. Nhưng vì còn rất nhiều bộ đội vẫn đang chờ để qua sông, ông tôi đã không ngần ngại, tiếp tục bơi tìm con đò đang trôi dạt theo dòng lũ. Và rồi, Ông đã theo con đò nằm lại nơi dòng sông lạnh lẽo năm ấy.

Ông ngoại tôi đã hy sinh, để lại tuổi xuân vĩnh viễn ở tuổi đôi mươi bên bến sông Trà Liên. Ông ra đi, nhưng hình ảnh người lái đò quả cảm ấy đã trở thành một tượng đài bất tử trong lòng gia đình tôi và cả nhân dân nơi đây. Ông không nằm xuống trong tư thế của một chiến sĩ cầm súng, nhưng ông đã ngã xuống trong tư thế của một người anh hùng cứu nước, cứu đồng đội. Sự hy sinh ấy thật lặng lẽ nhưng lại vang dội đến tận bây giờ, như tiếng sóng vỗ mãi vào dòng sông quê hương.

Tháng 1 năm 1979, gia đình ông được nhà nước trao tặng tấm bằng Tổ quốc ghi công. Đây là minh chứng cho một cuộc đời đã chọn sự hy sinh làm lẽ sống, chọn Tổ quốc làm đích đến cuối cùng. Tấm bằng này là lời nhắn nhủ từ quá khứ đến hiện tại và tương lai, rằng: Những người đã ngã xuống không bao giờ mất đi, mà đã hóa thân vào dáng hình xứ sở. Chúng ta nâng niu, trân trọng tấm bằng này như nâng niu hồn thiêng sông núi, để đời đời tạc dạ, khắc ghi công ơn to lớn của các anh hùng liệt sĩ."

Viết bài dự thi này, tôi không chỉ muốn tôn vinh những danh hiệu, những tấm huân chương. Tôi muốn nói về giá trị của lòng biết ơn.

"Câu chuyện thời Hoa lửa" đã khép lại, nhưng ngọn lửa trong tim mỗi người dân Trà Liên vẫn đang cháy mãi. Thế hệ chúng tôi, những người sinh ra khi tiếng súng đã lùi xa, khi quê hương đã yên bình, cảm thấy mình mang một món nợ lớn. Món nợ với ông ngoại – người đã hóa thân thành phù sa bồi đắp cho mảnh đất này, món nợ với các bác cựu chiến binh – những người đang hằng ngày "chiến đấu" với tuổi già và bệnh tật để giữ gìn đạo đức cách mạng.

Chúng con xin nghiêng mình kính cẩn trước hương hồn Liệt sĩ Dương Giáp. Ông không còn hiện hữu bằng xương bằng thịt, nhưng ông vẫn đang sống trong từng nhịp thở của dòng sông quê hương, trong từng hạt lúa vàng trên cánh đồng quê hương.

Lời hứa của chúng tôi – thế hệ trẻ hôm nay – không chỉ là những lời hô hào trên giấy. Đó là sự cam kết bằng hành động. Chúng tôi sẽ học tập, lao động thật tốt, sẽ đem tri thức và nhiệt huyết để xây dựng Trà Liên, xây dựng Đà Nẵng trở thành một thành phố giàu đẹp, văn minh, nơi mà giá trị của hòa bình được trân trọng cao nhất. Chúng tôi sẽ viết tiếp bản hùng ca "Hoa lửa", không phải bằng vũ khí, mà bằng khát vọng vươn lên và tinh thần đoàn kết dân tộc.

Dòng sông vẫn chảy, cuộc đời vẫn tiếp diễn. Những đóa hoa lửa năm nào đã hóa thành những bông lúa vàng trĩu hạt. Chúng tôi hiểu rằng, để có được màu xanh hôm nay, cha ông đã phải đánh đổi bằng sắc đỏ của máu và sắc cháy của lửa đạn.

Bài dự thi này, thay cho nén hương thơm thành kính, tôi gửi đến ông ngoại – liệt sĩ Dương Giáp, và gửi đến những Liệt sĩ tại xã Trà Liên nói riêng và tất cả Liệt sĩ trên đất nước Việt Nam yêu thương. Cảm ơn các ông, các bác, các chú đã dâng hiến cuộc đời mình cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc. Cảm ơn vì đã để lại cho chúng con một gia tài vô giá: Lòng yêu nước.

Hãy để "Câu chuyện thời Hoa lửa" mãi là ngọn hải đăng soi sáng cho những chặng đường phía trước của chúng ta. Bởi lẽ, chừng nào dòng sông còn chảy, thì chừng đó câu chuyện về người lái đò quả cảm và những người lính anh hùng vẫn sẽ còn vang vọng, mãi mãi vẹn nguyên, mãi mãi bất tử.