Người lái đò trên sông Nhật Lệ

Năm 1947, trong những ngày đầu của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, vùng quê bên sông Nhật Lệ vẫn ngày đêm oằn mình dưới bom đạn. Những con thuyền nhỏ không chỉ chở người qua sông mà còn chở theo niềm tin của cả một vùng đất.

Tại một làng chài ven sông có chàng trai tên Hải vừa tròn hai mươi tuổi.

Hải sinh ra trong gia đình nhiều đời làm nghề chèo đò. Cha anh là người thuộc từng con nước, từng bãi cát trên sông, còn mẹ bán cá ngoài chợ sớm. Từ nhỏ, anh đã lớn lên cùng tiếng mái chèo khua nước và những buổi chiều đỏ lửa bên bến sông.

Anh khỏe mạnh, gan dạ và đặc biệt rất giỏi chèo thuyền trong đêm tối. Người trong làng thường nói:
— Chỉ cần có Hải, dù sương mù dày đến đâu cũng vẫn tìm được bến.

Khi kháng chiến bùng nổ, quân ta cần người đưa cán bộ, thương binh và lương thực bí mật qua sông để tránh sự kiểm soát của địch.

Hải không do dự, tình nguyện tham gia đội vận chuyển đường thủy của địa phương.

Cha anh chỉ lặng lẽ trao cho con chiếc mái chèo cũ đã theo ông suốt bao năm rồi nói:
— Giữ lấy. Nó không chỉ để chèo thuyền, mà còn để giữ lấy quê hương này.

Từ đó, ban ngày Hải vẫn chèo đò như thường lệ để tránh bị nghi ngờ. Nhưng đêm xuống, anh lặng lẽ đưa từng chuyến hàng bí mật vượt sông trong bóng tối.

Có những đêm pháo sáng rực trời, tiếng súng vọng xa, anh vẫn cúi thấp người bên mái chèo, giữ con thuyền đi thật êm trên mặt nước.

Anh thường nói:
— Chỉ cần qua được bờ bên kia, là thêm một phần hy vọng cho chiến thắng.

Một đêm cuối thu, đơn vị nhận tin khẩn: phải đưa gấp một nhóm thương binh nặng cùng thuốc men sang bờ bên kia trước rạng sáng, vì địch sắp mở cuộc càn quét lớn.

Con đường duy nhất là qua sông Nhật Lệ.

Nhưng đêm ấy nước sông dâng cao, gió mạnh và lính địch tuần tra dày đặc.

Ai cũng hiểu chuyến đi ấy vô cùng nguy hiểm.

Hải nhận nhiệm vụ lái chuyến đò.

Anh buộc chắc từng chiếc cáng, kiểm tra mái chèo rồi lặng lẽ đẩy thuyền ra giữa màn đêm. Trên thuyền chỉ còn tiếng thở yếu của thương binh và tiếng nước vỗ mạn.

Khi thuyền ra gần giữa dòng, ánh đèn tuần tra của địch bất ngờ quét tới.

Nếu quay lại, mọi người sẽ bị phát hiện.

Hải bình tĩnh chèo thuyền men sát vùng lau sậy, lợi dụng bóng tối và dòng nước mạnh để lặng lẽ trôi qua.

Gần đến bờ bên kia, một loạt đạn bắn ra từ phía sau làm mặt nước tung bọt trắng.

Để giữ thuyền không lật và đưa thương binh vào bờ an toàn, Hải đứng chắn phía sau, dồn hết sức vào mái chèo cuối cùng.

Con thuyền cập bến.

Những thương binh được cứu sống.

Nhưng Hải đã mãi mãi nằm lại bên dòng sông quê hương, tay vẫn nắm chặt chiếc mái chèo cũ của cha.

Ngày hòa bình, bến đò xưa đã có cây cầu mới bắc qua. Nhưng người dân trong vùng vẫn gọi nơi ấy là bến Hải.

Mỗi khi chiều xuống, nhìn dòng sông Nhật Lệ lặng trôi, người ta vẫn nhớ về chàng trai lái đò năm ấy — người đã dùng cả tuổi trẻ của mình để đưa biết bao hy vọng sang bờ tự do.

Người lái đò trên sông Nhật Lệ không chỉ chèo một con thuyền nhỏ, mà còn chèo cả niềm tin của quê hương vượt qua những năm tháng chiến tranh khốc liệt nhất.