Người làm hậu sự trong trận Lạch Trường – Bà Lê Thị Thoa và nghĩa tình với những người đã khuất

Bà Lê Thị Thoa, sinh sống tại thôn Liên Minh, xã Hoằng Trường, huyện Hoằng Hóa, tỉnh Thanh Hóa, từng là một nữ dân quân tiêu biểu của địa phương. Năm 18 tuổi, bà làm công an viên xã. Đầu năm 1964, bà được cử đi học một khóa sơ cứu thương binh tại huyện Hoằng Hóa. Trong thời gian học, bà được trang bị những kiến thức cơ bản về cầm máu, băng bó vết thương, cố định xương gãy và vận chuyển thương binh.

Ngày 5-8-1964, một sự kiện đau thương xảy ra tại khu vực bến Lạch Trường. Khoảng 3 giờ sáng, khi bà Thoa cùng Trung đội dân quân xã Hoằng Trường đang dự Đại hội nông dân Hợp tác xã thì nghe tiếng kẻng báo động. Một tốp máy bay Mỹ gồm khoảng 7-8 chiếc quần thảo, bắn rốc két xuống khu vực bến Lạch Trường, trong đó có máy bay bay rất thấp trên mặt biển.

Sau đó, bà Thoa cùng hai đồng đội là chị Trương Thị Lợi và chị Lê Thị Tiện được Trạm trưởng Trạm Y tế xã giao nhiệm vụ mang túi thuốc và băng ca đến khu vực Lạch Trường để cứu chữa thương binh. Trong khi hai người đồng đội lên xe đưa thương binh đi cấp cứu, bà Thoa được điều đến khu nhà của Hợp tác xã ngư nghiệp.

Tại đây, bà nhận nhiệm vụ đặc biệt và vô cùng đau lòng: lau rửa, khâm liệm 24 cán bộ, chiến sĩ Hải quân đã hy sinh.

Ban đầu, nhìn những thi thể của các chiến sĩ, bà Thoa không khỏi hoảng sợ. Khi ấy bà còn trẻ, chưa từng thực hiện công việc khâm liệm người đã mất. Tuy nhiên, vượt qua nỗi sợ hãi và đau xót, bà nhanh chóng trấn tĩnh, bắt tay vào công việc. Từ chiều đến tối, dưới ánh đèn dầu leo lét, bà dùng nước sạch và khăn lau rửa cẩn thận từng thi thể.

Bà khâm liệm được hơn một nửa số người thì có thêm một số dân quân địa phương đến hỗ trợ. Đêm hôm đó, mọi người thức trắng để lo hậu sự cho toàn bộ 24 cán bộ, chiến sĩ. Rạng sáng hôm sau, bà cùng nhân dân địa phương đưa các thi thể vào những chiếc hòm xi măng rồi an táng trên cồn cát.

Trong ký ức của bà Thoa, hình ảnh những người lính hy sinh vẫn luôn ám ảnh. Phần lớn các chiến sĩ còn rất trẻ, tuổi ngoài 20. Trong số 24 người, có 23 thi thể gần như còn nguyên vẹn; một chiến sĩ bị mảnh đạn pháo làm mất một phần hộp sọ. Khi lau rửa cho từng người, bà phát hiện hơn một nửa số chiến sĩ có giấy ghi họ tên, phiên hiệu đơn vị và quê quán để trong túi ngực. Một số người không để lại thông tin cá nhân.

Điều đáng quý là dù chưa từng được hướng dẫn về công việc khâm liệm, bà Thoa vẫn thực hiện từng công đoạn hết sức cẩn thận, chu đáo. Bà làm việc với tất cả sự trân trọng, coi những người lính đã hy sinh như người thân của mình. Bà cố gắng nén cảm xúc, không để nước mắt làm ảnh hưởng đến công việc.

Sau này, khoảng hai phần ba số mộ liệt sĩ được địa phương an táng đã được các cơ quan chức năng quy tập về Nghĩa trang Liệt sĩ huyện Hoằng Hóa. Một số khác được gia đình đưa về quê an táng. Từ sau sự việc ấy, mỗi khi trong làng, trong xã có người qua đời, nhiều gia đình lại tìm đến nhờ bà Thoa giúp lo hậu sự. Người dân địa phương từ đó trìu mến gọi bà bằng cái tên “bà Thoa khâm liệm”.

Những đóng góp của bà trong phục vụ chiến đấu và chiến đấu được ghi nhận. Ngày 8-6-1965, bà vinh dự được kết nạp vào Đảng. Trong những năm sau đó, bà tiếp tục đảm nhiệm nhiều vị trí công tác tại địa phương: Phó chủ tịch Ủy ban hành chính kiêm Bí thư Đoàn Thanh niên xã Hoằng Trường giai đoạn 1967-1968; Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ xã từ năm 1976 đến 1980. Sau đó, bà công tác tại Hợp tác xã tiểu thủ công nghiệp và cùng gia đình làm nghề đi biển.

Năm 1986, bà Lê Thị Thoa được trao Huy chương Kháng chiến chống Mỹ, cứu nước hạng Nhất.

Câu chuyện về bà Lê Thị Thoa không chỉ ghi lại một sự kiện đau thương trong trận Lạch Trường mà còn thể hiện vẻ đẹp của lòng nhân ái, sự dũng cảm và nghĩa tình đồng bào trong chiến tranh. Khi đứng trước những người lính đã hy sinh, bà đã vượt qua nỗi sợ hãi của bản thân để chăm lo cho họ những việc cuối cùng một cách tận tâm, coi đó như trách nhiệm của một người thân trong gia đình. Hình ảnh “bà Thoa khâm liệm” vì thế trở thành một câu chuyện đẹp về tình người và sự tri ân đối với những người đã hy sinh vì Tổ quốc.