Người làm quan, làm lính và khai phá đất hoang
Đầu thế kỷ XIX, dưới triều Nguyễn, có một người nổi tiếng vừa có tài văn chương, vừa có tài quân sự và đặc biệt có nhiều đóng góp trong việc khai hoang, lập làng. Đó là Nguyễn Công Trứ.
Ông sinh năm 1778 tại Hà Tĩnh, trong một gia đình có truyền thống học hành.
Thuở nhỏ, Nguyễn Công Trứ đã nổi tiếng thông minh nhưng con đường thi cử của ông không hề dễ dàng.
Nhiều lần đi thi không thành công, ông vẫn không bỏ cuộc.
Một người bạn hỏi:
— Ông đã thi nhiều lần mà vẫn chưa đỗ, có định từ bỏ không?
Nguyễn Công Trứ đáp:
— Nếu còn muốn làm được việc có ích thì không thể vì vài lần thất bại mà bỏ cuộc.
Năm 1819, ông thi đỗ Giải nguyên.
Từ đó, Nguyễn Công Trứ bắt đầu con đường làm quan.
Ông trải qua nhiều chức vụ khác nhau, có lúc làm quan văn, có lúc được giao nhiệm vụ quân sự.
Khi đất nước xảy ra các cuộc nổi dậy, ông nhiều lần được cử đi dẹp loạn.
Nhưng điều khiến Nguyễn Công Trứ được nhớ đến không chỉ là việc làm quan hay cầm quân.
Ông đặc biệt quan tâm đến việc khai hoang, lập ấp, giúp người dân có đất sản xuất và ổn định cuộc sống.
Một người dân hỏi:
— Thưa ông, vùng đất này toàn bãi bồi và lau sậy, làm sao có thể biến thành làng xóm?
Nguyễn Công Trứ trả lời:
— Đất bỏ hoang không có nghĩa là đất vô ích. Nếu biết khai phá và tổ chức tốt, nơi này có thể trở thành quê hương của rất nhiều người.
Ông tổ chức nhân dân khai hoang vùng ven biển.
Đặc biệt, công cuộc khai hoang ở vùng Tiền Hải, Thái Bình và Kim Sơn, Ninh Bình đã để lại dấu ấn lớn.
Những vùng đất trước đây còn hoang vu dần xuất hiện ruộng đồng, làng xóm.
Người dân có thêm đất canh tác và cuộc sống từng bước ổn định.
Một người nói:
— Nhờ ông mà chúng tôi có đất để làm ăn.
Nguyễn Công Trứ đáp:
— Đất có thể khai phá, nhưng muốn cuộc sống lâu dài thì mọi người phải cùng nhau giữ gìn và xây dựng quê hương.
Bên cạnh công việc, Nguyễn Công Trứ còn là một nhà thơ nổi tiếng.
Ông viết nhiều tác phẩm thể hiện cá tính mạnh mẽ, tinh thần tự do và ý thức về trách nhiệm của người làm trai.
Ông từng viết:
“Đã mang tiếng ở trong trời đất,
Phải có danh gì với núi sông.”
Những câu thơ thể hiện khát vọng sống có ích và để lại dấu ấn trong cuộc đời.
Tuy nhiên, Nguyễn Công Trứ cũng là một con người có tính cách thẳng thắn và cứng cỏi.
Có lúc ông được trọng dụng, có lúc lại bị giáng chức.
Nhưng dù ở vị trí nào, ông vẫn cố gắng làm những việc mà mình cho là có ích.
Một người hỏi:
— Khi được trọng dụng thì vui, còn khi bị giáng chức thì ông nghĩ thế nào?
Nguyễn Công Trứ đáp:
— Chức vụ có thể thay đổi, nhưng điều quan trọng là mình đã làm được gì cho dân, cho nước.
Nguyễn Công Trứ qua đời năm 1858.
Ông để lại dấu ấn trong lịch sử không chỉ với tư cách một nhà thơ, mà còn là một quan lại có nhiều hoạt động quân sự và đặc biệt có công trong công cuộc khai hoang, lập làng.
Một học sinh hỏi cô giáo:
— Thưa cô, điều đáng quý nhất ở Nguyễn Công Trứ là gì?
Cô giáo trả lời:
— Đó là ý chí vượt khó và tinh thần dám làm. Ông không chỉ nói về lý tưởng mà còn biến những vùng đất hoang thành nơi con người có thể sinh sống và làm việc.
BÀI HỌC
Câu chuyện về Nguyễn Công Trứ nhắc chúng ta về ý chí vượt khó, tinh thần trách nhiệm, khát vọng cống hiến và dám biến ý tưởng thành hành động.
Trong học tập, khi gặp thất bại, đừng vội bỏ cuộc. Hãy kiên trì học hỏi và tìm cách làm tốt hơn.
Trong cuộc sống, hãy cố gắng tạo ra những giá trị thiết thực cho gia đình, cộng đồng và quê hương. Bởi một cuộc đời có ý nghĩa không chỉ nằm ở danh vị, mà còn ở những điều tốt đẹp mà mình để lại.
