NGƯỜI LÃNH ĐẠO CUỘC KHỞI NGHĨA CHỐNG NHÀ LƯƠNG
Bùi Linh Phương
Lý Nam Đế, tên thật là Lý Bí hay Lý Bôn, sinh năm 503 và mất năm 548. Ông là người sáng lập nhà Tiền Lý, đồng thời là người đặt nền móng cho nhà nước Vạn Xuân trong lịch sử Việt Nam. Theo những tư liệu được cung cấp, Lý Bí sinh ngày 12 tháng 9 năm Quý Mùi, tức ngày 17 tháng 10 năm 503.
Lý Bí xuất thân từ một gia đình có nguồn gốc lâu đời ở Việt Nam. Từ nhỏ, ông đã được biết đến là một người thông minh, tư chất khác thường, có khả năng văn võ song toàn. Khi còn nhỏ, cha mất, sau đó mẹ cũng qua đời, Lý Bí được người chú ruột nuôi dưỡng. Sau này, ông được một vị Pháp tổ thiền sư nhận về chùa nuôi dạy. Trong khoảng mười năm được học tập và rèn luyện, Lý Bí ngày càng trưởng thành, có kiến thức sâu rộng.
Nhờ tài năng văn võ, Lý Bí sớm được tôn lên làm thủ lĩnh một vùng. Khả năng của ông cũng khiến Thích sử Tiêu Tư của nhà Lương chú ý và mời ông làm Giám quân tại Đức Châu. Tuy nhiên, trong quá trình làm quan, Lý Bí chứng kiến sự hà khắc, tàn bạo của chính quyền đô hộ và sự bóc lột, đàn áp đối với nhân dân. Ông dần nhận thấy con đường làm quan dưới chính quyền đô hộ không phù hợp với chí hướng của mình.
Cuối cùng, Lý Bí quyết định bỏ quan về quê. Đây là một bước ngoặt quan trọng trong cuộc đời ông. Thay vì tiếp tục con đường công danh, ông lựa chọn tập hợp lực lượng, liên kết với những người có tài và những thủ lĩnh địa phương để chống lại chính quyền nhà Lương.
Trong quá trình chuẩn bị khởi nghĩa, Lý Bí nhận được sự hưởng ứng của nhiều nhân vật có tài năng và uy tín. Triệu Túc cùng con trai là Triệu Quang Phục đem quân gia nhập. Tinh Thiều, một người giỏi văn chương nhưng từng không được trọng dụng khi đến kinh đô nhà Lương, cũng trở về Giao Châu theo Lý Bí. Bên cạnh đó còn có các võ tướng như Phạm Tu, Trịnh Đô và Lý Công Tuấn.
Cuối năm 541, Lý Bí chính thức phất cờ khởi nghĩa chống nhà Lương. Lực lượng của ông ngày càng lớn mạnh. Trước sức mạnh của nghĩa quân, Tiêu Tư nhận thấy không thể chống lại nên phải tìm cách rút chạy về Quảng Châu. Quân Lý Bí sau đó đánh chiếm thành Long Biên.
Như vậy, con đường từ một người từng làm quan đến một người lãnh đạo cuộc khởi nghĩa của Lý Bí không phải là sự thay đổi nhất thời. Đó là kết quả của quá trình ông nhận thức được thực tế xã hội, từ bỏ con đường công danh dưới chính quyền đô hộ và lựa chọn đứng về phía nhân dân.
Điểm nổi bật trong quá trình này chính là sự chuyển biến từ chí làm quan sang chí cứu nước. Tài năng văn võ của Lý Bí không được sử dụng để phục vụ quyền lực đô hộ mà trở thành cơ sở để ông tập hợp lực lượng, lãnh đạo cuộc đấu tranh chống nhà Lương.
