Người lấy thân mình chèn bánh pháo
Tô Vĩnh Diện (1924–1954) quê ở xã Nông Trường, huyện Nông Cống, tỉnh Thanh Hóa (nay thuộc huyện Triệu Sơn, tỉnh Thanh Hóa). Sinh ra trong một gia đình nông dân nghèo, từ nhỏ ông đã phải đi ở cho địa chủ, trải qua nhiều khó khăn và vất vả. Năm 1946, ông tham gia lực lượng dân quân địa phương; đến năm 1949, ông xung phong nhập ngũ, trở thành người chiến sĩ Quân đội nhân dân Việt Nam. Trong quá trình công tác, ông luôn gương mẫu, tận tụy và sẵn sàng nhận những nhiệm vụ khó khăn. Khi tham gia Chiến dịch Điện Biên Phủ, ông giữ cương vị Tiểu đội trưởng pháo cao xạ 37 mm thuộc Đại đội 827, Tiểu đoàn 394, Trung đoàn 367.
Cuối năm 1953, Tô Vĩnh Diện cùng đơn vị hành quân lên Điện Biên Phủ, tham gia nhiệm vụ kéo pháo bằng sức người qua những con đường núi hiểm trở. Trên chặng đường dài khoảng 1.000 km, ông luôn gương mẫu, xung phong đảm nhận những công việc nặng nhọc và trực tiếp giữ càng lái để điều khiển khẩu pháo, bảo đảm an toàn cho cả người và pháo.
Đêm 1/2/1954, trong lúc đơn vị đang kéo pháo ra khỏi trận địa để thay đổi phương án tác chiến, một đoạn dây tời bất ngờ bị đứt khiến khẩu pháo lao nhanh xuống dốc. Trước tình thế nguy hiểm, Tô Vĩnh Diện hô lớn: “Thà hy sinh, quyết bảo vệ pháo!” rồi buông tay lái, lao mình vào chèn bánh xe pháo, ngăn khẩu pháo rơi xuống vực. Nhờ hành động ấy, khẩu pháo được giữ lại, nhưng ông bị thương nặng và hy sinh.
Sự hy sinh của Tô Vĩnh Diện đã để lại dấu ấn sâu sắc trong lịch sử Chiến dịch Điện Biên Phủ, trở thành biểu tượng của tinh thần trách nhiệm và sự dũng cảm của người chiến sĩ pháo binh. Ngày 7/5/1955, ông được truy tặng Huân chương Quân công hạng Nhì và Huân chương Chiến công hạng Nhất; năm 1956, ông được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Tên tuổi ông mãi gắn liền với câu chuyện lấy thân mình cứu pháo trong những ngày chuẩn bị cho chiến dịch lịch sử.
