NGƯỜI LẤY THÂN MÌNH CỨU PHÁO

Những ngày đầu năm 1954, núi rừng Tây Bắc chứng kiến một cuộc hành quân đặc biệt.

Không chỉ có những đoàn bộ đội vượt đèo, băng suối tiến về Điện Biên Phủ mà trên những con đường nhỏ giữa núi rừng còn có những khẩu pháo nặng nề được kéo bằng sức người.

Trong những người lính ấy có Tô Vĩnh Diện, người con của quê hương Thanh Hóa.

Anh sinh năm 1924 trong một gia đình nghèo. Tuổi thơ của Tô Vĩnh Diện gắn với những tháng ngày cơ cực. Theo tư liệu của Bảo tàng Chiến thắng Điện Biên Phủ, từ nhỏ anh đã cùng mẹ lên núi Nưa lấy củi kiếm sống; năm 15 tuổi phải làm tá điền cho địa chủ. Sau Cách mạng Tháng Tám, cuộc đời người thanh niên nghèo ấy bước sang một con đường mới. Năm 1946, anh tham gia dân quân địa phương và năm 1949 xung phong vào bộ đội.

Tháng 3 năm 1953, Tô Vĩnh Diện được điều về lực lượng pháo phòng không đang được xây dựng. Anh cùng đơn vị sang Nam Ninh, Trung Quốc huấn luyện rồi trở về nước, hành quân lên Tây Bắc chuẩn bị tham gia Chiến dịch Điện Biên Phủ.

Để đưa được pháo vào trận địa là một thử thách vô cùng lớn.

Đường núi Tây Bắc vốn hiểm trở. Có những đoạn đường hẹp nằm bên sườn núi, một phía là vách cao, phía còn lại là vực sâu. Những khẩu pháo nặng phải được bộ đội kéo đi bằng sức người.

Mỗi bước tiến của khẩu pháo là công sức của cả tập thể.

Những bàn tay nắm chặt dây kéo. Những đôi vai ghì xuống. Những bàn chân bám lấy mặt đường. Người phía trước kéo, người phía sau giữ. Tất cả cùng chung một nhiệm vụ: đưa pháo vào đúng vị trí để chuẩn bị cho trận quyết chiến.

Sau đó, Bộ Chỉ huy chiến dịch quyết định thay đổi phương châm tác chiến từ dự kiến ban đầu sang “đánh chắc, tiến chắc”. Pháo đã đưa vào lại phải được kéo ra để bố trí lại.

Một lần nữa, những người lính pháo binh bước vào cuộc thử thách.

Trong quá trình kéo pháo, sự cố xảy ra.

Khẩu pháo có nguy cơ lao xuống dốc.

Giữa địa hình hiểm trở, một khẩu pháo mất kiểm soát không chỉ đồng nghĩa với việc mất vũ khí quan trọng mà còn đe dọa tính mạng của những chiến sĩ đang ở trên đường kéo pháo.

Tô Vĩnh Diện đã hành động.

Anh lao tới, dùng chính thân mình chèn vào bánh pháo.

Khẩu pháo được giữ lại.

Nhưng người chiến sĩ đã bị thương rất nặng và hy sinh.

Tô Vĩnh Diện ra đi khi mới khoảng ba mươi tuổi.

Sự hy sinh diễn ra trước khi những trận đánh lớn của Chiến dịch Điện Biên Phủ chính thức bắt đầu. Anh không được nhìn thấy ngày quân ta tiến công Him Lam. Không được chứng kiến lá cờ chiến thắng tung bay trên nóc hầm chỉ huy của tướng De Castries chiều 7 tháng 5 năm 1954.

Nhưng trong chiến thắng ấy có một phần sự đóng góp của anh.

Bởi để có những loạt pháo mở màn trên chiến trường Điện Biên Phủ, trước đó đã có biết bao con người đổ mồ hôi, máu và thậm chí cả tính mạng trên những con đường kéo pháo.

Tô Vĩnh Diện là một trong những người như thế.

Hình ảnh người chiến sĩ lấy thân mình cứu pháo vì vậy không đơn thuần là câu chuyện về một khoảnh khắc quả cảm.

Đó còn là câu chuyện về trách nhiệm đối với nhiệm vụ.

Đối với người lính, khẩu pháo là vũ khí của đơn vị, là phương tiện để chiến đấu và bảo vệ đồng đội. Trong thời khắc nguy hiểm, Tô Vĩnh Diện đã lựa chọn bảo vệ khẩu pháo bằng chính sự sống của mình.

Ngày nay, những khẩu pháo, những con đường kéo pháo và các địa danh của chiến trường Điện Biên Phủ đã trở thành chứng tích lịch sử. Tên của Tô Vĩnh Diện được đặt cho nhiều đường phố, trường học và đơn vị; câu chuyện của anh được các thế hệ nhắc lại như một biểu tượng của Chiến thắng Điện Biên Phủ. Báo Quân đội nhân dân cũng xếp anh trong số những Anh hùng liệt sĩ tiêu biểu gắn với chiến dịch lịch sử này.

Đối với thế hệ trẻ hôm nay, có lẽ bài học từ Tô Vĩnh Diện không phải là tìm kiếm những hành động phi thường.

Điều cần học trước hết là biết chịu trách nhiệm với việc mình được giao.

Trong chiến tranh, trách nhiệm của anh là bảo vệ khẩu pháo và cùng đơn vị chuẩn bị chiến đấu.

Trong hòa bình, trách nhiệm của một người trẻ có thể bắt đầu bằng việc học tập nghiêm túc, giữ lời hứa, hoàn thành nhiệm vụ, giúp đỡ người khác và không bỏ cuộc khi gặp khó khăn.

Một dân tộc có thể đi qua những thử thách lớn khi mỗi con người đều biết làm tốt phần việc của mình.

Mùa xuân năm 1954, giữa con đường núi dẫn vào Điện Biên Phủ, Tô Vĩnh Diện đã hoàn thành phần việc của mình bằng cái giá cao nhất.