Người lấy thân mình làm giá súng
Năm sinh – năm mất: 1931 – 1953 Quê quán: Xã Quang Vinh, tỉnh Cao Bằng (nay là xã Bế Văn Đàn, tỉnh Cao Bằng). Anh hùng/Lĩnh vực hoạt động: Chiến sĩ Quân đội Nhân dân Việt Nam, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Ông là Tiểu đội phó, chiến sĩ liên lạc tiêu biểu trong Chiến tranh Đông Dương, nổi tiếng với hành động lấy thân mình làm giá súng để đồng đội tiếp tục chiến đấu. Bế Văn Đàn là một trong những anh hùng tiêu biểu của Quân đội Nhân dân Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp. Trong trận chiến tại Mường Pồn năm 1953, khi đơn vị lâm vào tình thế vô cùng ác liệt, ông đã dùng chính vai mình làm giá đỡ cho khẩu trung liên để đồng đội tiếp tục bắn trả quân địch. Hành động quả cảm ấy góp phần giữ vững trận địa và trở thành biểu tượng bất diệt của chủ nghĩa anh hùng cách mạng Việt Nam.
Bế Văn Đàn sinh năm 1931, là người dân tộc Tày, quê tại xã Quang Vinh, tỉnh Cao Bằng (nay là xã Bế Văn Đàn, tỉnh Cao Bằng). Ông sinh ra trong một gia đình nghèo có truyền thống cách mạng. Mẹ mất sớm, cha làm thợ mỏ nên từ nhỏ ông đã sớm rèn luyện ý chí vượt khó và tinh thần yêu nước.
Tháng 1 năm 1948, Bế Văn Đàn tình nguyện nhập ngũ khi cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp đang diễn ra quyết liệt. Trong quân ngũ, ông luôn hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ, dũng cảm trong chiến đấu, chấp hành nghiêm mệnh lệnh và được đồng đội tin yêu. Trải qua nhiều chiến dịch, ông trưởng thành từ một chiến sĩ trở thành Tiểu đội phó, đồng thời là Đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam.
Tháng 12 năm 1953, trong Chiến dịch Đông Xuân 1953–1954, đơn vị của Bế Văn Đàn được giao nhiệm vụ chốt giữ Mường Pồn nhằm tạo điều kiện cho các đơn vị chủ lực triển khai lực lượng. Khi quân Pháp liên tiếp phản kích với hỏa lực mạnh, lực lượng của ta chịu nhiều thương vong, chỉ còn lại 17 chiến sĩ. Dù bản thân đã bị thương, Bế Văn Đàn vẫn kiên cường bám trụ chiến đấu. Trong lúc một khẩu trung liên không thể khai hỏa vì không có điểm tựa, ông lập tức chạy đến, dùng chính vai mình làm giá súng và động viên đồng đội: "Kẻ thù trước mặt, đồng chí có thương tôi thì bắn chết chúng nó đi!" Nhờ đó, hỏa lực của đơn vị được duy trì, góp phần đánh lui đợt phản kích của quân địch. Ông anh dũng hy sinh ngày 12 tháng 12 năm 1953 khi hai tay vẫn còn ghì chặt khẩu súng trên vai.
Với tinh thần chiến đấu quả cảm và sự hy sinh cao cả, Bế Văn Đàn được truy tặng Huân chương Chiến công hạng Nhất, Huân chương Quân công hạng Nhì và ngày 31 tháng 8 năm 1955 được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Hình ảnh "Bế Văn Đàn lấy thân mình làm giá súng" đã trở thành biểu tượng tiêu biểu của lòng dũng cảm, tinh thần quyết chiến quyết thắng và sự hy sinh vì Tổ quốc của Quân đội Nhân dân Việt Nam.
Để tưởng nhớ công lao của ông, nhạc sĩ Huy Du đã sáng tác ca khúc "Bế Văn Đàn sống mãi", tên ông được đặt cho nhiều tuyến đường, trường học trên cả nước và một đơn vị hành chính tại tỉnh Cao Bằng cũng mang tên xã Bế Văn Đàn. Cuộc đời và sự hy sinh của Bế Văn Đàn mãi là tấm gương sáng về lòng yêu nước, tinh thần chiến đấu quên mình và ý chí bảo vệ độc lập dân tộc cho các thế hệ hôm nay và mai sau.
