Người liên lạc nhỏ tuổi giữa núi rừng Cao Bằng

Có những người anh hùng khi được nhắc đến, chúng ta thường hình dung đó là những người lính trưởng thành, khoác trên mình bộ quân phục, cầm súng bước ra chiến trường.

Nhưng trong lịch sử cách mạng Việt Nam, có một người anh hùng đã bắt đầu hành trình của mình khi còn là một cậu bé.

Đó là Kim Đồng – tên thật là Nông Văn Dền, người con của quê hương Cao Bằng.

Tôi biết đến Kim Đồng từ khi còn nhỏ. Câu chuyện về anh đã xuất hiện trong sách, trong những bài học lịch sử và trong những câu chuyện mà thầy cô kể. Thế nhưng, càng lớn lên, tôi càng nhận ra rằng có những câu chuyện tưởng như đã quen thuộc lại cần được nhìn lại bằng một cách khác.

Bởi Kim Đồng không chỉ là một nhân vật trong sách giáo khoa.

Anh từng là một cậu bé có tuổi đời không lớn hơn nhiều so với những học sinh mà chúng tôi gặp mỗi ngày.

Anh cũng từng có một gia đình, có bạn bè, có những ngày tháng tuổi thơ giữa núi rừng Cao Bằng.

Nhưng thời đại mà anh sống đã không cho anh một tuổi thơ bình yên.

Kim Đồng sinh năm 1929, là người dân tộc Nùng, quê ở làng Nà Mạ, xã Trường Hà, huyện Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng.

Trong những năm đầu của cuộc đấu tranh cách mạng, khi phong trào cách mạng phát triển mạnh mẽ tại Cao Bằng, Kim Đồng đã sớm tham gia làm nhiệm vụ liên lạc, bảo vệ cán bộ và giúp đỡ cách mạng.

Năm 1941, tại Pác Bó, Đội Nhi đồng Cứu quốc được thành lập. Kim Đồng là một trong những đội viên đầu tiên và được giao nhiệm vụ làm liên lạc.

Điều khiến tôi xúc động nhất là khi nghĩ đến công việc mà một cậu bé như Kim Đồng đã làm.

Đó không phải là công việc của một người trưởng thành.

Anh phải vượt qua những con đường núi hiểm trở, đưa thư, chuyển tài liệu, theo dõi tình hình và tìm cách báo tin cho cán bộ khi có nguy hiểm.

Mỗi chuyến đi đều có thể tiềm ẩn nguy hiểm.

Nhưng Kim Đồng vẫn làm.

Không phải vì anh không biết sợ.

Mà vì anh hiểu rằng công việc của mình có ý nghĩa đối với cách mạng.

Ngày 15 tháng 2 năm 1943, trong một lần làm nhiệm vụ bảo vệ cán bộ cách mạng, Kim Đồng phát hiện quân địch đang tiến đến gần.

Anh nhanh chóng tìm cách báo động để cán bộ rút lui an toàn.

Để đánh lạc hướng địch, Kim Đồng chạy về phía khác.

Tiếng súng vang lên.

Kim Đồng đã hy sinh khi mới 14 tuổi.

14 tuổi.

Tôi đọc đến con số ấy và im lặng rất lâu.

Bởi 14 tuổi đối với chúng tôi là độ tuổi của những học sinh THCS. Đó là tuổi mà một đứa trẻ vẫn còn được cha mẹ nhắc nhở chuyện học hành, ăn uống, đi ngủ đúng giờ.

14 tuổi của chúng tôi là sách vở, trường lớp, bạn bè.

14 tuổi của Kim Đồng là những con đường rừng, những nhiệm vụ bí mật và hiểm nguy luôn rình rập.

Anh đã không có một tuổi thơ bình thường.

Nhưng chính cậu bé 14 tuổi ấy đã làm một việc mà rất nhiều người trưởng thành cũng khó có thể làm được: đặt sự an toàn của người khác lên trên sự sống của mình.

Tôi sinh ra và lớn lên trên quê hương Cao Bằng.

Có những địa danh chúng tôi nghe từ nhỏ đến mức trở nên quen thuộc: Pác Bó, Hà Quảng, Nà Mạ...

Nhưng khi tìm hiểu về Kim Đồng, tôi nhận ra rằng những địa danh ấy không chỉ là những địa điểm trên bản đồ.

Đó là nơi những con người rất trẻ đã sống, chiến đấu và hy sinh.

Điều đó khiến lịch sử trở nên gần gũi hơn rất nhiều.

Lịch sử không còn là những con số khô khan.

Lịch sử có khuôn mặt của một cậu bé.

Có con đường núi mà cậu từng đi qua.

Có gia đình mà cậu từng yêu thương.

Có đồng đội mà cậu muốn bảo vệ.

Và có một lựa chọn cuối cùng mà cậu đã đưa ra: hy sinh bản thân để bảo vệ cán bộ cách mạng.

Là một học sinh Trường THPT Bế Văn Đàn, tôi nghĩ nhiều về câu chuyện ấy.

Chúng tôi đang sống trong một thời đại hoàn toàn khác.

Không có tiếng súng chiến tranh.

Không có những cuộc truy bắt trong rừng.

Chúng tôi được đến trường mỗi ngày, được học ngoại ngữ, được tiếp cận Internet và công nghệ, được tự do lựa chọn ước mơ của mình.

Nhưng chính vì được sống trong hòa bình, chúng tôi càng phải hiểu hòa bình quý giá đến thế nào.

Kim Đồng đã hy sinh khi còn chưa kịp trưởng thành.

Còn chúng tôi đang có cả một tương lai phía trước.

Vậy chúng tôi sẽ làm gì với tương lai ấy?

Có lẽ câu trả lời không nhất thiết phải là những điều lớn lao.

Một học sinh có thể bắt đầu bằng việc học tập nghiêm túc.

Biết chịu trách nhiệm với lời nói và hành động của mình.

Biết giúp đỡ bạn bè.

Biết bảo vệ môi trường.

Biết trân trọng văn hóa quê hương.

Biết sử dụng mạng xã hội một cách văn minh.

Và đặc biệt, biết ghi nhớ lịch sử dân tộc.

Bởi nhớ về những người đã hy sinh cũng chính là cách để chúng ta hiểu mình đang may mắn như thế nào.

Có một điều tôi rất thích ở hình ảnh Kim Đồng.

Đó là anh không được nhớ đến bởi tuổi đời.

Anh được nhớ đến bởi những việc mình đã làm.

14 tuổi nhưng anh đã có trách nhiệm của một người trưởng thành.

14 tuổi nhưng anh đã biết sống vì người khác.

14 tuổi nhưng anh đã để lại một câu chuyện mà hơn tám mươi năm sau, những học sinh Cao Bằng vẫn kể lại.

Điều đó khiến tôi nghĩ rằng tuổi trẻ không được đo bằng số tuổi.

Tuổi trẻ được đo bằng cách chúng ta sống.

Chúng ta có thể 16, 17 hay 18 tuổi nhưng vẫn có thể bắt đầu làm những điều có ích cho gia đình, nhà trường và xã hội.

Chúng ta không cần phải trở thành anh hùng như Kim Đồng.

Nhưng chúng ta có thể học ở anh lòng dũng cảm, tinh thần trách nhiệm và tình yêu quê hương, đất nước.

Ngày hôm nay, khi những thế hệ học sinh như chúng tôi được học tập dưới mái trường bình yên, Kim Đồng vẫn hiện diện ở nhiều nơi trên quê hương Cao Bằng.

Tên anh được đặt cho trường học, con đường, tổ chức Đội và nhiều công trình dành cho thiếu nhi.

Nhưng tôi nghĩ rằng cách tốt nhất để tưởng nhớ anh không phải chỉ là ghi nhớ một cái tên.

Mà là hiểu vì sao cái tên ấy được trao cho thế hệ sau.

Kim Đồng đã trao lại cho chúng tôi một bài học giản dị:

Khi đất nước cần, tuổi trẻ có thể làm nên những điều lớn lao.

Ngày nay, đất nước không cần chúng tôi cầm súng.

Đất nước cần những người trẻ có tri thức.

Cần những người biết sáng tạo.

Cần những người sống tử tế.

Cần những người dám chịu trách nhiệm.

Cần những người trẻ biết tự hào về quê hương nhưng cũng sẵn sàng học hỏi thế giới.

Đó chính là cách chúng tôi tiếp nối những gì thế hệ trước đã bắt đầu.

Nếu có thể gặp Kim Đồng trong một khoảnh khắc, tôi muốn nói với anh rằng:

“Anh Kim Đồng ơi, quê hương Cao Bằng hôm nay đã đổi thay rất nhiều. Chúng em vẫn được học tập, được vui chơi và được ước mơ. Những điều bình yên ấy có một phần tuổi trẻ của anh ở trong đó.”

Có lẽ anh sẽ không cần chúng tôi nói những lời quá lớn lao.

Bởi điều anh mong muốn có lẽ chỉ đơn giản là đất nước được độc lập, nhân dân được sống bình yên và thế hệ trẻ được lớn lên trong hòa bình.

Và hôm nay, chúng em xin hứa sẽ không để những câu chuyện ấy bị lãng quên.

Chúng em sẽ kể lại cho bạn bè.

Kể lại cho những thế hệ sau.

Để mỗi khi nhắc đến Kim Đồng, chúng ta không chỉ nhớ về một cậu bé đã hy sinh năm 14 tuổi.

Mà nhớ về một người con Cao Bằng đã dùng tuổi thơ ngắn ngủi của mình để góp phần bảo vệ cách mạng và Tổ quốc.

Có những mùa hoa chỉ nở một lần.

Có những tuổi trẻ chỉ đi qua một lần.

Nhưng có những con người, dù đã nằm lại giữa núi rừng năm ấy, vẫn tiếp tục sống trong ký ức của dân tộc.

Kim Đồng là một người như thế.

Và câu chuyện về anh – câu chuyện của một người liên lạc nhỏ tuổi giữa núi rừng Cao Bằng – sẽ mãi là một phần của “Câu chuyện thời hoa lửa” mà thế hệ chúng em có trách nhiệm gìn giữ và kể lại.