Người liệt sĩ đầu tiên của Bến Tre - lãnh binh Nguyễn Ngọc Thăng

Sáng ngày 17/02/1859, quân Pháp dàn binh cách thành khoảng 800m, đồng loạt nã đạn vào thành. Đến trưa cùng ngày, chúng tung toàn bộ lực lượng tấn công, buộc ta phải rút quân. Sau khi chiếm thành, giặc thu toàn bộ vũ khí, thuốc nổ, lương thực, rồi cho nổ phá thành và các pháo đài.

Trong bối cảnh đất nước lâm nguy, khí thế đấu tranh của nhân dân Nam Bộ nói chung, Bến Tre nói riêng dâng cao mạnh mẽ. Tinh thần ấy được lưu truyền qua những câu ca:

Giặc Sài Gòn đánh xuống
Binh ngoài Huế không vô
Anh biểu em đứng đợi, đứng chờ
Để anh đi lấy đầu thằng mọi trắng mà về tế cờ nghĩa quân.

Giữa thời khắc “vận nước như ngàn cân treo sợi tóc”, nghĩa khí của người dân Bến Tre trỗi dậy mạnh mẽ, tiêu biểu là anh hùng Nguyễn Ngọc Thăng.

Ông sinh tại ấp Giồng Keo, làng Mỹ Thạnh, huyện Tân An (nay thuộc xã Mỹ Thạnh, huyện Giồng Trôm, tỉnh Bến Tre). Xuất thân trong gia đình có ba anh em, ông là anh cả, từ nhỏ đã nổi tiếng thông minh, học chữ Nho và luyện tập võ nghệ. Trưởng thành, ông chiêu mộ dân, tổ chức khai khẩn đất đai, lập đồn điền. Sau đó, ông tham gia quân ngũ triều đình thời Thiệu Trị, được thăng chức Cai cơ; đến năm 1848, dưới triều Tự Đức, được phong Lãnh binh.

Khi thành Gia Định thất thủ (17-2-1859), ông được lệnh trấn giữ đồn Cây Mai. Tại đây, ông tổ chức phòng thủ, nhiều lần chặn đứng các đợt tấn công của địch. Tuy nhiên, do tương quan lực lượng và vũ khí chênh lệch, sau một thời gian cầm cự, lực lượng buộc phải rút lui.

Sau đó, ông về Gò Công, tiếp tục tham gia nghĩa quân dưới quyền Trương Định, cùng nhân dân Nam Kỳ lập nhiều chiến công chống Pháp.

Ngày 20-8-1864, do bị phản bội chỉ điểm, căn cứ nghĩa quân bị bao vây. Trong trận chiến ác liệt, Trương Định bị thương nặng và tuẫn tiết, để lại dấu ấn lịch sử sâu sắc trong phong trào kháng Pháp.

Sau khi Trương Định hy sinh, Nguyễn Ngọc Thăng vẫn kiên cường tiếp tục chiến đấu, phối hợp với các lực lượng nghĩa quân khác như Thiên Hộ Dương ở Đồng Tháp Mười, Trương Quyền ở Tây Ninh.

Đến ngày 27-6-1866, trong một trận giao chiến với Pháp tại Đám Lá Tối Trời (Gò Công), ông trúng đạn và anh dũng hy sinh. Thi hài ông được nghĩa quân và đồng hương Bến Tre đưa về an táng tại quê nhà Mỹ Thạnh (Giồng Trôm). Sau khi ông mất, vua Tự Đức đã ban sắc phong, áo mão và một thanh gươm để ghi nhận công lao.

Là người vừa tham gia khai khẩn đất đai, vừa sớm đứng lên chống thực dân Pháp, Lãnh binh Nguyễn Ngọc Thăng là tấm gương tiêu biểu cho tinh thần yêu nước, ý chí kiên cường của người Bến Tre. Theo quan điểm của tác giả Lê Minh Quốc trong công trình nghiên cứu về người Bến Tre, ông được xem là liệt sĩ đầu tiên của quê hương.

Truyền thống ấy tiếp tục được nối dài qua nhiều thế hệ nghĩa sĩ như Trịnh Viết Bằng, Huỳnh Ngọc Thiệu, Phan Tôn, Phan Liêm, Phan Ngọc Tòng, Tán Kế, Nhiêu Đấu, Nhiêu Cương…, góp phần hun đúc nên truyền thống cách mạng vẻ vang của quê hương Bến Tre – Đồng Khởi.
Sưu tầm