Người “liều mình cứu chúa” và quyết định làm thay đổi lịch sử Lam Sơn
Trong lịch sử khởi nghĩa Lam Sơn đầu thế kỷ XV, Lê Lai là một trong những nhân vật đặc biệt, người đã hy sinh thân mình để cứu Lê Lợi, mở đường cho thắng lợi cuối cùng của cuộc kháng chiến chống quân Minh. Ông sinh khoảng cuối thế kỷ XIV tại vùng Thanh Hóa, trong một gia đình nông dân, sớm tham gia nghĩa quân Lam Sơn khi cuộc khởi nghĩa vừa mới hình thành.
Khi Lê Lợi phát động khởi nghĩa chống ách đô hộ nhà Minh, lực lượng ban đầu còn rất yếu, phải dựa vào địa hình rừng núi Lam Sơn để tồn tại. Trong những năm đầu, nghĩa quân nhiều lần bị quân Minh vây quét, rơi vào tình thế nguy hiểm. Đỉnh điểm là một trận vây ráp lớn, khi nghĩa quân bị bao vây chặt, lương thực cạn kiệt, tinh thần dao động.
Trong hoàn cảnh đó, Lê Lai đã tự nguyện khoác áo, cải trang thành Lê Lợi để đánh lừa quân Minh, dẫn một đội quân nhỏ mở đường máu phá vòng vây. Ông chấp nhận làm mồi nhử, kéo toàn bộ sự chú ý của địch về phía mình, tạo cơ hội cho Lê Lợi và lực lượng chủ lực rút lui an toàn.
Cuộc chiến của Lê Lai là một trận đánh cảm tử. Ông cùng đội quân cảm tử chiến đấu đến cùng trong vòng vây dày đặc. Cuối cùng, ông bị bắt và hy sinh. Nhờ sự hy sinh ấy, Lê Lợi bảo toàn được lực lượng và tiếp tục cuộc khởi nghĩa, dẫn đến thắng lợi sau này.
Sau này, khi lên ngôi vua, Lê Lợi đã ghi nhớ công lao to lớn của Lê Lai, truyền lại câu nói “Hôm nay là ngày giỗ Lê Lai, ngày mai là giỗ Lê Lợi” để tưởng nhớ sự hy sinh ấy.
Cuộc đời Lê Lai là biểu tượng cao nhất của tinh thần “vì đại nghĩa mà quên thân mình”, góp phần làm nên thắng lợi của khởi nghĩa Lam Sơn và lịch sử độc lập dân tộc.



