"Người lính ba cuộc kháng chiến" — Chuyện của thương binh Nguyễn Văn Tích (Vũ Quý, Hưng Yên)

Ông Tích sinh thời là bộ đội, được ghi nhận đã tham gia cuộc kháng chiến chống Pháp, kháng chiến chống Mỹ và cả cuộc chiến bảo vệ biên giới. Trong những tài liệu được nêu tại chương trình, người ta giới thiệu ông từng giữ chức Trung đoàn trưởng E263 (Phòng không - Không quân) — hình ảnh một người lính đã trải qua nhiều giai đoạn lịch sử đan xen giữa binh nghiệp và đắng cay của mất mát gia đình (một người con trai của ông hy sinh khi 20 tuổi tại mặt trận Tây Nam). Những thông tin này được ghi lại trong phần giới thiệu đại biểu tại buổi gặp mặt.

Buổi gặp mặt — nơi đông đủ bà mẹ Việt Nam anh hùng, thương binh, liệt sĩ và nhân chứng lịch sử các tỉnh thành — không chỉ là một nghi thức trao bằng, trao quà; với ông Tích và nhiều người khác, đó là dịp để nghe lại, để ghi nhớ, và để truyền những câu chuyện thật của thời chiến cho thế hệ sau. Hình ảnh ông ngồi lặng nhìn lại album cũ, lắng nghe từng hồi kỷ niệm của đồng đội, đã lay động nhiều trái tim có mặt tại sự kiện.

Ở quê nhà Vũ Quý, ký ức về ông Tích vẫn còn sống trong lời kể của hàng xóm: sau thời chiến, ông trở về, hòa mình vào đời thường nhưng không rời bỏ trách nhiệm với cộng đồng — tham gia chỉ đạo công việc địa phương, góp tiếng nói trong việc chăm sóc người có công và hướng dẫn lớp trẻ trân trọng lịch sử. Bản thân ông, qua các bài báo địa phương, được mô tả là tấm gương bình dị mà cao quý — người sống cần mẫn, nhắc nhở con cháu không quên cội nguồn.

Một khía cạnh ít ai ngờ: những buổi gặp mặt như thế không chỉ là vinh danh, mà còn giúp lưu giữ tư liệu lịch sử bằng lời kể trực tiếp của những nhân chứng còn sống. Chính lời kể trực tiếp ấy — giọng run run, những khoảnh khắc lặng im khi nhắc đến đồng đội đã khuất — là tư liệu sống quý giá cho sử học địa phương, cho các nhà nghiên cứu và cho thế hệ trẻ Hưng Yên đang học lịch sử không chỉ qua sách vở mà qua con người thật. Sự có mặt của ông Tích tại chương trình 2025 là minh chứng cho điều đó.

Câu chuyện của ông Nguyễn Văn Tích là một lát cắt lịch sử gần gũi: từ trận mạc đến đời thường, từ nỗi mất mát gia đình đến trách nhiệm với cộng đồng. Khi tỉnh Hưng Yên và cả nước tổ chức các sự kiện bảo tồn, tôn vinh di sản văn hóa, thì câu chuyện cá nhân của những nhân chứng như ông chính là thành tố khiến ký ức lịch sử trở nên sống động, dễ chạm hơn với mỗi người.