Người lính bước qua hai thời kỳ

Cuộc đời lính của tôi đặc biệt ở chỗ: tôi nhập ngũ khi đất nước còn chiến tranh, nhưng xuất ngũ khi đất nước đã bước sang một giai đoạn khác.

Nói cách khác, tuổi trẻ của tôi đứng giữa hai thời kỳ của Tổ quốc.

Ngày tôi lên đường nhập ngũ, cả làng tiễn thanh niên ra đầu đường. Không khí khi ấy rất khác bây giờ. Đất nước còn chia cắt, chiến trường miền Nam vẫn đang ác liệt. Ai cũng hiểu rằng mỗi người lính lên đường đều mang theo trách nhiệm rất lớn.

Tôi khi đó mới mười lăm tuổi tròn theo giấy tờ khai sinh, còn ngoài đời thì vẫn chỉ là một cậu thanh niên gầy gò, nước da rám nắng vì ruộng đồng. Thú thật, lúc bước chân lên xe, tôi chưa hình dung được quân đội sẽ rèn mình thành người như thế nào.

Tôi chỉ nhớ rất rõ một điều: tiếng bánh xe lăn khỏi làng hôm ấy làm mẹ tôi quay mặt đi lau nước mắt.

Những tháng đầu quân ngũ là quãng thời gian khó quên nhất.

Mọi thứ đều mới.
Mới từ bộ quân phục rộng hơn người.
Mới từ đôi giày còn đi chưa quen.
Mới từ tiếng còi báo thức lúc trời còn tối đen.

Có hôm đang ngủ ngon, nghe còi là bật dậy như phản xạ. Chậm một chút là bị nhắc ngay. Vào quân đội rồi mới biết, người lính không được sống theo ý mình nữa, mà phải sống theo kỷ luật.

Ban đầu tôi thấy khổ lắm.

Nhớ nhà.
Nhớ cơm mẹ nấu.
Nhớ tiếng người trong xóm gọi nhau buổi chiều.

Nhưng rồi nhìn những anh lớn hơn trong đơn vị, ai cũng chịu được, tôi tự nhủ mình cũng phải cố. Người lính thời chiến mà yếu lòng thì không thể trưởng thành.

Những ngày đầu năm 1975, không khí trong quân đội rất khẩn trương. Tin tức chiến trường liên tục báo về. Chúng tôi hiểu rằng đất nước đang bước vào giai đoạn quyết định của cuộc kháng chiến chống Mỹ.

Rồi mùa xuân năm ấy đến.

Tôi còn nhớ cảm giác khi nghe tin miền Nam hoàn toàn giải phóng ngày 30 tháng 4 năm 1975. Cả đơn vị như vỡ òa. Có người hét lên sung sướng. Có người lặng đi. Có người ôm chầm lấy đồng đội mà cười đến chảy nước mắt.

Còn tôi lúc ấy chỉ nghĩ đến quê hương.

Tôi nghĩ: từ nay đất nước mình liền một dải rồi.

Cảm giác ấy khó tả lắm. Người không sống trong thời ấy sẽ khó hình dung được niềm vui khi chiến tranh kết thúc lớn đến mức nào. Sau bao năm bom đạn, cuối cùng nhân dân cũng được sống trong hòa bình.

Nhưng rồi tôi dần hiểu, hòa bình không có nghĩa mọi gian khó đều kết thúc.

Sau năm 1975, đất nước bước vào thời kỳ mới với rất nhiều thử thách. Đời sống nhân dân còn khó khăn. Biên giới nhiều nơi vẫn căng thẳng. Người lính chúng tôi tiếp tục nhiệm vụ trong một hoàn cảnh khác — không còn tiếng bom đạn như trước, nhưng vẫn luôn phải sẵn sàng bảo vệ Tổ quốc.

Tôi đã sống những năm tháng ấy trong quân đội bằng tất cả tuổi trẻ của mình.

Có những ngày huấn luyện dưới nắng nóng đến hoa mắt. Có những lần hành quân đường dài, chân phồng rộp vẫn phải bước tiếp. Có những đêm trực lạnh buốt, chỉ cần nghe tiếng động nhỏ cũng phải tỉnh táo ngay.

Nhưng điều làm tôi nhớ nhất lại là những khoảnh khắc rất đời thường.

Một bữa cơm cả tiểu đội ngồi sát vào nhau.
Một lá thư nhà chuyền tay nhau đọc.
Một đêm mất điện, anh em ngồi kể chuyện quê đến khuya.
Một lần đồng đội sốt cao, cả đơn vị thay nhau chăm sóc.

Tình đồng đội thời ấy thật lắm.

Không ai giàu có gì, nhưng luôn sẵn sàng chia nhau điều mình có. Một gói lương khô cũng bẻ đôi. Một điếu thuốc cũng chuyền nhau hút. Gian khó khiến con người thương nhau hơn.

Từ một cậu thanh niên còn vụng về ngày mới nhập ngũ, tôi dần trưởng thành.

Quân đội dạy tôi nhiều điều mà trường lớp không có.

Dạy tôi biết sống đúng giờ.
Biết giữ lời hứa.
Biết chịu trách nhiệm với tập thể.
Biết rằng đàn ông không phải mạnh ở lời nói, mà mạnh ở sự kiên trì và bản lĩnh.

Có lần một đồng đội trẻ hỏi tôi: “Đi lính nhiều năm như vậy, điều gì khó nhất?”

Tôi trả lời ngay: “Khó nhất là thắng được bản thân mình.”

Mệt nhưng vẫn phải cố.
Nhớ nhà nhưng vẫn phải hoàn thành nhiệm vụ.
Buồn cũng không được bỏ vị trí.

Người lính trưởng thành từ những điều như thế.

Từ tháng 2 năm 1975 đến tháng 5 năm 1981, hơn sáu năm quân ngũ đã đi qua tuổi trẻ của tôi. Sáu năm ấy, tôi chứng kiến đất nước từ chiến tranh bước sang hòa bình. Từ những ngày khẩn trương trước mùa xuân thống nhất đến những năm tháng giữ gìn thành quả hòa bình sau đó.

Ngày xuất ngũ năm 1981, tôi đứng rất lâu ở sân đơn vị.

Nơi ấy từng in dấu chân tuổi trẻ của tôi. Tôi nhìn những chiến sĩ mới nhập ngũ mà nhớ lại chính mình ngày xưa — cũng bỡ ngỡ, cũng gầy gò, cũng nhớ nhà như thế.

Khi tháo bộ quân phục ra, tôi thấy lòng mình thay đổi rất nhiều.

Tôi không còn là cậu thanh niên năm 1975 nữa.

Tôi hiểu giá trị của hòa bình.
Hiểu sự hy sinh của người lính.
Hiểu rằng được sống yên ổn là điều không tự nhiên mà có.

Trở về quê hương, tôi tiếp tục cuộc sống đời thường. Nhưng quân đội đã trở thành một phần máu thịt trong con người mình. Đến hôm nay, tôi vẫn giữ tác phong gọn gàng, sống có trách nhiệm, làm việc gì cũng cố đến nơi đến chốn.

Vì tôi luôn nghĩ: mình đã từng là người lính đi qua những năm tháng đặc biệt của đất nước.