Người lính chưa bao giờ quen mùi thuốc súng

Nhiều người nghĩ đi lính lâu năm thì sẽ quen với mọi thứ. Nhưng riêng tôi, có một thứ suốt những năm quân ngũ vẫn không thể quen được. Đó là mùi thuốc súng. Lần đầu tiên tập bắn, tôi còn là một cậu lính trẻ chưa từng cầm súng thật bao giờ. Khi tiếng nổ vang lên sát bên tai, tim tôi giật thót. Mùi khói súng cay nồng xộc thẳng vào mũi khiến tôi choáng váng. Một đồng đội đứng cạnh huých vai cười: “Lần đầu ai chả thế.” Tôi gật đầu nhưng trong lòng vẫn thấy hồi hộp. Những năm sau đó, tôi trải qua không ít lần huấn luyện, hành quân, trực chiến. Tiếng súng dần trở nên quen thuộc. Chỉ riêng mùi thuốc súng là không. Mỗi lần ngửi thấy, lòng tôi lại nặng đi. Vì nó luôn nhắc tôi rằng đời lính không phải chuyện đùa. Tôi nhớ một buổi chiều sau giờ huấn luyện, cả thao trường còn ám đầy mùi khói súng. Gió thổi qua mang theo thứ mùi hăng hắc rất đặc trưng. Anh em ngồi lau súng dưới bóng cây. Có người vừa lau vừa hát nghêu ngao. Có người tranh thủ viết thư về nhà. Còn tôi ngồi im nhìn làn khói mỏng bay lên giữa nắng chiều mà nghĩ lung tung. Nghĩ về quê nhà.
Nghĩ về mẹ.
Nghĩ về tuổi trẻ của mình. Ngày ấy chúng tôi còn trẻ lắm. Nhiều người mới ngoài đôi mươi đã khoác áo lính. Có cậu lần đầu xa nhà đã khóc lén ban đêm. Có người nhận thư mẹ gửi mà ngồi thẫn thờ cả buổi. Nhưng khi bước ra thao trường, ai cũng cố tỏ ra cứng cỏi. Đó là điều quân đội dạy chúng tôi. Một lần hành quân trong đêm, đơn vị dừng nghỉ ngắn bên sườn đồi. Xa xa vọng lại vài tiếng súng tập của đơn vị khác. Mùi thuốc súng theo gió thoảng qua. Tôi ngồi tựa ba lô mà tự nhiên thấy nhớ nhà vô cùng. Một đồng đội đưa cho tôi điếu thuốc rồi hỏi: “Đài này, sau này già rồi ông nhớ gì nhất?” Tôi nghĩ rất lâu mới đáp: “Chắc là mùi thuốc súng.” Anh ấy cười: “Nghe lạ thật.” Nhưng với tôi, thứ mùi ấy chứa cả tuổi trẻ. Nó gợi nhớ thao trường đầy nắng. Những buổi lau súng cuối chiều. Những gương mặt đồng đội còn rất trẻ. Và cả những tháng năm mà ai cũng sống hết mình cho màu áo lính. Ngày xuất ngũ trở về, rất lâu sau tôi mới thôi giật mình mỗi khi nghe tiếng nổ lớn. Nhưng mỗi lần ngửi thấy mùi pháo giao thừa hay khói pháo ở đâu đó, ký ức cũ lại ùa về. Tôi lại thấy mình như đang đứng giữa thao trường năm ấy, tay cầm khẩu súng còn nóng, phía trước là cả tuổi hai mươi rộng dài của một người lính trẻ. Tôi là Nguyễn Văn Đài, sinh năm 1952, nhập ngũ năm 1971. Có những ký ức không hiện lên bằng hình ảnh hay âm thanh, mà bằng một mùi quen thuộc. Và với tôi, mùi thuốc súng chính là thứ đã gắn chặt với những năm tháng quân ngũ không thể nào quên của đời mình.