Người lính chưa trở về

Ông đã vượt qua bom đạn.

Đã chiến thắng tử thần trên bàn mổ.

Đã sống sót sau những ngày tháng điều trị đầy gian nan với ba mảnh đạn còn nằm trong não.

Nhưng số phận lại không cho ông được sống một cuộc đời bình yên như bao người khác.

Nhìn lại cuộc đời người lính ấy, người ta không khỏi xót xa.

Ông lên đường khi tuổi đời còn rất trẻ.

Chưa lập gia đình.

Chưa kịp xây dựng một mái ấm.

Tuổi thanh xuân đẹp nhất được gửi trọn nơi chiến trường.

Đổi lại, ông mang về những vết thương không bao giờ lành.

Ba mảnh đạn trong não không chỉ làm tổn thương cơ thể, mà còn âm thầm cướp đi trí nhớ, khả năng định hướng và sự bình yên trong tâm trí.

Sau chín tháng điều trị tại Bệnh viện Quân y 103, ông được đưa về Đoàn 200.

Gia đình hy vọng những ngày tháng gian khổ đã qua.

Nhưng rồi đến ngày 23 tháng 7 năm 1977, ông mất liên lạc.

Kể từ đó, không ai còn gặp lại ông.

Điều còn lại chỉ là những câu hỏi.

Ông đã đi đâu?

Ông có tìm được đường về quê như nhiều lần trước?

Có ai đã gặp và cưu mang ông?

Hay ông đã gục ngã ở một nơi nào đó mà đến nay vẫn chưa ai biết?

Không ai có thể trả lời.

Suốt gần nửa thế kỷ, gia đình chưa một ngày thôi tìm kiếm.

Người cha già ngoài bảy mươi tuổi lặn lội từ quê ra đơn vị để hỏi tin con.

Những người thân sau này tiếp tục nối bước.

Mỗi thông tin nhỏ đều được nâng niu.

Mỗi lời kể của nhân chứng đều được ghi chép.

Mỗi chuyến đi đều mang theo hy vọng.

Có lúc hy vọng le lói.

Có lúc tưởng như tuyệt vọng.

Nhưng chưa bao giờ gia đình chấp nhận từ bỏ.

Bởi đối với họ, Thạch Kim Toàn không phải là một cái tên trong hồ sơ.

Ông là người con.

Là người anh.

Là người thân mà họ luôn mong một ngày được đón trở về.

Qua mười câu chuyện, hình ảnh người lính ấy dần hiện lên rõ hơn.

Đó không chỉ là một thương binh mang ba mảnh đạn trong não.

Không chỉ là người thường xuyên đi lang thang vì di chứng chiến tranh.

Không chỉ là người mất tích tại Đoàn 200.

Mà còn là biểu tượng của biết bao số phận người lính đã hy sinh cả tuổi trẻ để đổi lấy hòa bình cho đất nước.

Chiến tranh đã lùi xa.

Những cánh rừng từng vang tiếng súng nay đã xanh trở lại.

Những con đường đất đỏ năm xưa đã thành đường bê tông.

Những ga tàu, bến xe, doanh trại cũng đổi thay theo năm tháng.

Nhưng có những điều không được phép phai mờ.

Đó là ký ức.

Là sự biết ơn.

Là trách nhiệm đối với những người đã cống hiến.

Mỗi lần câu chuyện về Thạch Kim Toàn được kể lại, không chỉ gia đình ông mà tất cả chúng ta đều có dịp nhìn lại cái giá của hòa bình.

Hòa bình không chỉ được đánh đổi bằng máu của những người đã ngã xuống.

Nó còn được đánh đổi bằng tuổi trẻ, sức khỏe, hạnh phúc và cả những cuộc đời còn dang dở của những người may mắn sống sót.

Có người trở về nhưng không còn nguyên vẹn.

Có người trở về nhưng không còn nhớ nổi con đường về nhà.

Có người trở về rồi lại lặng lẽ biến mất giữa thời bình.

Những số phận ấy cũng cần được đất nước ghi nhớ.

Cũng cần được lịch sử nhắc tên.

Và cũng cần được thế hệ hôm nay tiếp tục tìm kiếm, tiếp tục tri ân.

Viết lại câu chuyện này không phải để khơi dậy nỗi buồn.

Càng không phải để tìm kiếm sự trách móc.

Điều mong mỏi lớn nhất là lưu giữ một ký ức có thật về một người lính đã cống hiến trọn tuổi xuân cho Tổ quốc.

Đồng thời, hy vọng rằng khi những trang sách này đến với bạn đọc, sẽ có thêm những nhân chứng, những đồng đội cũ hoặc những người từng biết đến Đoàn 200 trong những năm 1976–1977 nhớ lại một chi tiết, một khuôn mặt hay một sự việc liên quan đến Thạch Kim Toàn.

Biết đâu, từ một ký ức tưởng như rất nhỏ ấy, gia đình sẽ tìm được câu trả lời mà họ đã chờ đợi gần năm mươi năm.

Và nếu điều kỳ diệu ấy xảy ra, thì không chỉ gia đình Thạch Kim Toàn được an ủi.

Đó còn là niềm vui của tất cả những người tin rằng sự hy sinh của người lính không bao giờ được phép chìm vào quên lãng.

Cuộc đời của Thạch Kim Toàn có thể còn nhiều khoảng trống chưa thể lấp đầy.

Nhưng điều chắc chắn là ông đã sống một tuổi trẻ đầy trách nhiệm với Tổ quốc.

Ông đã để lại cho hậu thế một câu chuyện về lòng dũng cảm, về nghị lực vượt lên thương tật và về tình cảm gia đình bền bỉ vượt qua mọi thử thách của thời gian.

Có thể hôm nay chúng ta vẫn chưa biết người lính ấy đang ở đâu.

Nhưng chúng ta biết một điều quan trọng hơn.

Ông chưa bao giờ rời khỏi trái tim của gia đình.

Chưa bao giờ rời khỏi ký ức của đồng đội.

Và từ hôm nay, qua những trang viết này, ông cũng sẽ không còn bị lãng quên trong ký ức của những người đọc.

Đó chính là ý nghĩa lớn nhất của việc kể lại câu chuyện về người lính Thạch Kim Toàn – một người lính chưa trở về, nhưng mãi mãi ở lại trong lòng những người yêu quý và biết ơn sự hy sinh của các thế hệ đi trước.