Người lính có thói quen nhìn về phía mặt trời mọc

Trong những năm quân ngũ, tôi có một thói quen mà anh em trong đơn vị ai cũng biết.

Mỗi sáng sớm, trước khi đơn vị thức giấc hẳn, tôi thường đứng lặng vài phút nhìn về phía mặt trời mọc.

Có người hỏi đùa:

“Đứng ngắm gì mà ngày nào cũng như chờ ai thế?”

Tôi chỉ cười.

Thật ra tôi cũng không biết từ bao giờ mình có thói quen ấy. Có lẽ vì trong quân đội, thời gian trôi theo tiếng còi, theo khẩu lệnh, theo nhiệm vụ hằng ngày. Chỉ có khoảnh khắc trời vừa sáng là lúc hiếm hoi con người được đứng yên để nghĩ cho riêng mình.

Ngày tôi nhập ngũ năm 1981, tôi hai mươi ba tuổi.

Ở cái tuổi ấy, nhiều người đã yên bề gia đình, còn tôi khoác ba lô vào quân đội. Đất nước khi ấy vẫn còn nhiều khó khăn sau chiến tranh. Người lính thời bình không còn đối mặt bom đạn như trước, nhưng trách nhiệm bảo vệ Tổ quốc chưa bao giờ nhẹ đi.

Ngày đầu tiên vào đơn vị, điều làm tôi nhớ nhất là buổi sáng đầu tiên.

Tiếng còi vang lên lúc trời còn mờ tối. Mọi người bật dậy rất nhanh. Người xếp chăn, người chỉnh quân phục, người chạy đi lấy nước. Tôi đứng vài giây ngoài sân, ngẩng nhìn phía chân trời đang dần hửng sáng.

Đó là lần đầu tiên tôi thấy bình minh trong quân đội.

Không giống bình minh ở quê.

Ở quê, sáng có tiếng gà, tiếng người gọi nhau ra đồng. Còn ở đơn vị, bình minh đi cùng tiếng bước chân, tiếng khẩu lệnh và nhịp sống rất nghiêm.

Nhưng cũng từ hôm ấy, tôi bắt đầu thích nhìn mặt trời mọc.

Có lẽ vì nó nhắc tôi rằng dù hôm qua có mệt thế nào, ngày mới vẫn bắt đầu.

Cuộc sống quân ngũ của tôi không có điều gì quá đặc biệt.

Những ngày huấn luyện nối tiếp nhau. Thao trường mùa hè nắng cháy da. Mùa đông thì gió lạnh cắt mặt. Có hôm tập luyện đến tối, người mỏi rã rời, nằm xuống là ngủ ngay.

Nhưng người lính quen dần với điều đó.

Quân đội biến sự vất vả thành nếp sống. Và khi đã quen rồi, con người ta không còn sợ khó nữa.

Tôi nhớ nhất những buổi sáng trực sớm.

Khi cả đơn vị còn yên, trời mới tờ mờ sáng, tôi thường tranh thủ đứng nhìn mặt trời lên phía xa. Ban đầu chỉ là nhìn cho tỉnh ngủ. Sau này thành thói quen lúc nào không biết.

Có những hôm trời nhiều mây, ánh sáng lên chậm. Có hôm sau cơn mưa, cả khoảng trời đỏ rực rất đẹp. Có hôm mùa đông sương phủ dày, mặt trời chỉ hiện ra mờ nhạt.

Nhưng sáng nào nó cũng mọc.

Và tôi luôn nghĩ đời người lính cũng vậy. Dù hôm nay gian khó thế nào thì ngày mai vẫn phải đứng dậy tiếp tục nhiệm vụ.

Trong đơn vị, anh em thường bảo tôi sống điềm tĩnh.

Có lẽ vì tôi ít nóng nảy. Gặp việc khó thường im lặng làm hơn là than phiền. Tôi nghĩ quân đội dạy mình điều ấy. Người lính không thể cứ gặp gian khổ là kêu ca được.

Có lần hành quân dài dưới trời nắng gắt, một cậu lính trẻ vừa đi vừa thở dốc:

“Em chỉ mong ngày mai được nghỉ.”

Tôi đi cạnh cậu ấy rồi nói:

“Mai trời vẫn mọc thôi, cố hết hôm nay đã.”

Cậu ấy nghe xong bật cười.

Nhiều năm sau gặp lại, cậu ấy vẫn nhắc câu nói đó.

Thật ra tôi không cố triết lý gì cả. Chỉ là qua những năm tháng quân ngũ, tôi hiểu rằng có những lúc con người chỉ cần cố thêm một đoạn nữa thôi là vượt qua được.

Tình đồng đội trong bốn năm ấy là điều tôi luôn quý nhất.

Những bữa cơm ăn cùng nhau. Những lần trực thay nhau. Những buổi tối ngồi kể chuyện quê dưới ánh đèn mờ. Có người nhớ nhà không nói ra, nhưng anh em nhìn cũng hiểu.

Người lính sống gần nhau lâu ngày sẽ thương nhau như anh em ruột.

Từ tháng 4 năm 1981 đến tháng 6 năm 1985, bốn năm quân ngũ đã đi qua tuổi trẻ của tôi như vậy.

Không quá dữ dội.
Không có điều gì hào nhoáng.
Nhưng đủ để biến một thanh niên bình thường thành người sống có trách nhiệm hơn.

Quân đội dạy tôi đúng giờ.
Dạy tôi biết chịu đựng.
Dạy tôi rằng tập thể luôn quan trọng hơn sự thoải mái của cá nhân.

Và đặc biệt, quân đội dạy tôi cách giữ tinh thần vững vàng trước mọi khó khăn.

Ngày xuất ngũ, tôi dậy rất sớm.

Có lẽ sớm hơn mọi ngày.

Tôi đi ra sân đơn vị lần cuối. Trời khi ấy còn nhá nhem. Tôi đứng nhìn phía đông như thói quen suốt mấy năm qua. Một lúc sau, mặt trời từ từ nhô lên sau những hàng cây.

Tôi nhớ mình đã đứng rất lâu.

Vì tôi hiểu, kể từ hôm ấy, cuộc đời mình sẽ bước sang một chặng khác.

Nhưng những buổi sáng trong quân đội sẽ còn theo tôi mãi.

Đến tận bây giờ, tôi vẫn giữ thói quen dậy sớm. Vẫn thích đứng nhìn mặt trời mọc trong yên lặng. Và mỗi lần như thế, tôi lại nhớ về những năm tháng quân ngũ của tuổi hai mươi mấy năm nào.