NGƯỜI LÍNH CỤ HỒ VÀ MỘT ÁNH MẮT Ở LẠI CHIẾN TRƯỜNG

Tôi gặp ông Nguyễn Văn Nghĩa vào một buổi chiều yên ả. Ngôi nhà nhỏ nép mình bên con đường làng quen thuộc, nơi tiếng gió thổi qua hàng tre già nghe như những lời thì thầm của thời gian. Ông ngồi đó, dáng người gầy, mái tóc bạc trắng, một bên mắt đã vĩnh viễn khép lại – dấu tích của chiến tranh để lại sau những năm tháng bom đạn khốc liệt. Nhưng ở con mắt còn lại, tôi nhìn thấy một ánh nhìn rất khác: sâu lắng, kiên cường và chan chứa ký ức.

Ông Nguyễn Văn Nghĩa sinh năm 1953, ông là con của một liệt sĩ đã hy sinh trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp. Cha mất sớm, tuổi thơ của ông lớn lên cùng câu chuyện về sự hy sinh, cùng tấm bằng Tổ quốc ghi công treo lặng lẽ trong ngôi nhà nhỏ. Có lẽ cũng từ đó, trong ông sớm hình thành một suy nghĩ rất giản dị: đã là con của liệt sĩ thì phải sống cho xứng đáng.

Ngày 25 tháng 8 năm 1972, khi vừa tròn mười chín tuổi, ông Nghĩa nhập ngũ. Từ đây, cuộc đời người thanh niên làng quê chính thức gắn với chiến trường miền Đông Nam Bộ – một trong những địa bàn ác liệt nhất những năm cuối của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Ông chiến đấu trong đội hình C12 – D20 – F7 (Sư đoàn 7), Quân đoàn 4, cùng đồng đội bám trụ giữa rừng sâu, bom đạn và những trận càn khốc liệt.

Ông kể, giọng chậm rãi nhưng chắc. Ra trận, không ai là không biết sợ, nhưng nỗi sợ ấy phải nhường chỗ cho trách nhiệm. Những đêm hành quân xuyên rừng, mưa trút xối xả, áo quần ướt sũng, lương thực cạn dần. Có lúc đói, có lúc khát, nhưng điều khiến người lính trụ vững không phải là khẩu phần, mà là tình đồng đội. Giữa ranh giới sống – chết, họ dựa vào nhau mà đi tiếp.

Ngày 02 tháng 09 năm 1974, trong một trận chiến ác liệt tại mặt trận Đông Nam Bộ, ông Nghĩa bị thương nặng. Một mảnh đạn găm vào vùng đầu và còn khiến ông mất đi một bên mắt, thị lực vĩnh viễn không còn. Máu hòa với đất đỏ chiến trường, ông ngất đi giữa tiếng súng còn chưa dứt. Khi tỉnh lại, ông biết mình đã trở thành thương binh.

“Lúc đó buồn lắm,” ông nói nhỏ, “nhưng tôi còn sống, trong khi nhiều đồng đội thì nằm lại.” Vết thương ấy không chỉ lấy đi một phần thân thể, mà còn trở thành ký ức theo ông suốt cuộc đời. Ông được xếp là thương binh hạng 1/4 – mức thương tật nặng, ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe và sinh hoạt. Nhưng người lính năm xưa không cho phép mình gục ngã.

Chiến tranh kết thúc, sau khi hoàn thành nhiệm vụ chiến đấu ở miền Nam, ông rời quân ngũ, trở về quê hương trong những năm đầu hòa bình. Trở về với cơ thể không còn lành lặn, với một bên mắt đã tắt ánh sáng, ông bắt đầu học lại cách sống của đời thường. Lao động, dựng vợ gả chồng, lập gia đình – những điều tưởng chừng giản dị ấy với ông là cả một hành trình nỗ lực. Điều khiến tôi xúc động nhất là cách ông nhìn về quá khứ. Không oán trách, không hằn thù. Chiến tranh trong ký ức ông là mất mát, nhưng cũng là niềm tự hào. Tự hào vì đã được đứng trong hàng ngũ Quân đội nhân dân Việt Nam, được chiến đấu trong đội hình Sư đoàn 7 anh hùng, được góp một phần nhỏ bé để đất nước có ngày toàn thắng.

Trước khi chia tay, ông Nghĩa nắm nhẹ tay tôi. Bàn tay gầy guộc, chai sạn, nhưng ấm lạ thường. Ông nói, giọng chậm nhưng rõ: “Hòa bình không tự nhiên mà có. Có người đã để lại cả tuổi trẻ, có người để lại một phần thân thể, có người để lại cả mạng sống”.

Rời khỏi ngôi nhà nhỏ, tôi ngoái nhìn lại. Dáng ông lặng lẽ bên hiên, một bên mắt không còn ánh sáng, nhưng cả cuộc đời ông là một ngọn lửa. Ngọn lửa của lòng yêu nước, của sự hy sinh thầm lặng – ngọn lửa mà những người lính Cụ Hồ như ông Nguyễn Văn Nghĩa đã trao lại cho hôm nay và cho cả mai sau.