Người lính cuối cùng của Trung đội Mai Quốc Ca

Trong dòng chảy cuồn cuộn của lịch sử kháng chiến chống Mỹ cứu nước, có những cái chết đã hóa thân thành bất tử, và có những sự sống trở thành chứng nhân sống động cho một thời hoa lửa huy hoàng. Cựu chiến binh Vũ Quang Thành, người con của quê hương Vĩnh Lộc, Thanh Hóa, chính là một con người như thế – người lính duy nhất còn sống sót của Trung đội Mai Quốc Ca anh hùng, người mang trên mình cả ký ức của một huyền thoại.

Ảnh: Đời sống & Pháp luật

“Đò lên Thạch Hãn ơi… chèo nhẹ

Đáy sông còn đó bạn tôi nằm

Có tuổi hai mươi thành sóng nước

Vỗ yên bờ bãi mãi ngàn năm.”

Hàng chục năm đã trôi qua, chiến tranh đã lùi xa vào dĩ vãng, nhưng hơn cả những vết thương còn hằn trên da thịt, có một nỗi đau khác vẫn âm thầm dày vò tâm can người lính. Đó là nỗi đau của một người "được sống", người đã tận mắt chứng kiến 19 đồng đội thân thiết lần lượt ngã xuống trong trận đánh khốc liệt, máu hòa vào đất, xác gửi lại dòng sông.

- "Trung đội 1 thắng 100" – Những trái tim rực lửa thanh xuân

Tháng 5/1971, khi cuộc chiến bước vào giai đoạn cam go nhất, ông Vũ Quang Thành (sinh năm 1953, xã Vĩnh Phúc, huyện Vĩnh Lộc, tỉnh Thanh Hóa) tròn 18 tuổi đã viết đơn tình nguyện lên đường nhập ngũ với khát khao dâng hiến tuổi xuân cho Tổ quốc. Ông xung phong vào đội hình Trung đoàn 14, thuộc Tỉnh đội Thanh Hóa, lực lượng bổ sung cho đơn vị chủ lực Sư đoàn 304A danh tiếng. Tên gọi khác của ông khi ở ngoài chiến trường ác liệt là Vũ Ngọc Thành.

Ông Vũ Quang Thành - người chiến sĩ duy nhất còn sống sót của Trung đội Mai Quốc Ca

Ảnh: Người đưa tin

Trung đội của ông Vũ Quang Thành khi ấy mang tên Trung đội Mai Quốc Ca. Đó là trung đội của 20 tay súng, 20 chàng trai quả cảm, ngùn ngụt nhiệt huyết do Mai Quốc Ca – người con quê xã Hà Hải, huyện Hà Trung, Thanh Hóa làm Trung đội trưởng. Họ là những người anh em cùng quê, cùng chung lý tưởng, cùng chia nhau hớp nước, củ khoai trên thao trường Như Xuân hay mảnh đất Bố Trạch nắng cháy.

Đầu năm 1972, Trung đội tiến vào mặt trận Quảng Trị - nơi được mệnh danh là "chảo lửa" của thế giới. Nhiệm vụ ban đầu là vận chuyển nhu yếu phẩm, vũ khí cho tiểu đoàn đánh vào các căn cứ giáp ranh tại Đầu Mầu, núi Kiến. Những bước chân không mỏi của họ đã in dấu trên mảnh đất Quảng Trị kiên cường, chuẩn bị cho một trang sử bi hùng sắp sửa viết bằng máu.

Ông Thành nhớ lại, vào đêm 9/4/1972, Trung đội Mai Quốc Ca nhận nhiệm vụ vận chuyển 100kg thuốc nổ TNT để đánh sập cầu Quảng Trị (nay là cầu Thạch Hãn). Đây là yết hầu giao thông quan trọng, việc phá cầu sẽ chặn đứng quân tiếp viện của địch từ thị xã Quảng Trị lên ứng cứu cho Đông Hà, Ái Tử - 2 căn cứ quân sự lớn của địch tại vùng chiến thuật I. Mục tiêu là tạo điều kiện cho các cánh quân ta mai phục sẵn hai bên bờ tiêu diệt lực lượng địch.

“Rạng sáng ngày 10/4/1972, tiểu đội đầu tiên của trung đội xuất kích, đến gần cầu Thạch Hãn thì vướng phải mìn của địch. Mục tiêu bị lộ, địch hốt hoảng khi thấy bộ đội chủ lực của ta xuất hiện ngay bên Thành cổ Quảng Trị. Quân địch khẩn cấp điều cùng lúc 3 tiểu đoàn lính tinh nhuệ, gồm lính dù, biệt động và thủy quân lục chiến, huy động máy bay, pháo binh, xe tăng yểm trợ, tạo thành một gọng kìm bao vây Trung đội Mai Quốc Ca. Chúng tôi nằm giữa vòng vây của địch”, người cựu binh nhớ lại.

“Khi ấy, anh em vẫn động viên nhau cố hết sức mình phá vòng vây”, ông Thành bồi hồi nhớ lại. Dưới sự chỉ huy mưu trí của Trung đội trưởng Mai Quốc Ca, các chiến sĩ vừa anh dũng đánh trả, vừa tận dụng địa thế để bám trụ. Thế trận giằng co quyết liệt từ 4 giờ sáng đến 5 giờ chiều. Quân địch điên cuồng dội bom đạn, còn các anh thì chiến đấu đến viên đạn cuối cùng.

“Do chênh lệch lực lượng quá lớn, đến quá trưa ngày 10/4/1972, hầu hết các chiến sĩ của trung đội lần lượt hy sinh”, ông Thành nghẹn ngào.Trước khi ngã xuống, họ đã tiêu diệt 125 tên địch, phá hủy xe quân sự, làm kinh hoàng tinh thần binh lính đối phương.

Trung đội Mai Quốc Ca

Ảnh: Báo Quân đội nhân dân

Nỗi đau xót tột cùng là khi quân địch không cho chôn cất thi thể 19 liệt sĩ mà bắt nhân dân đặt xác các anh trên miệng hố bom để răn đe. Nhưng với tình yêu thương bộ đội, bà con thôn Nhan Biều đã dũng cảm đấu tranh giành giật với giặc để lấy thi thể các anh đưa đi chôn cất.

Với những chiến công ấy, năm 1973, Trung đội Mai Quốc Ca được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang Nhân dân, đồng thời phong tặng danh hiệu “Trung đội 1 thắng 100” cho Trung đội Mai Quốc Ca để tưởng nhớ chiến công của những người lính thép, ngoan cường, dũng cảm, chiến đấu đến hơi thở cuối cùng, lập chiến công hiển hách.

Đài tưởng niệm Trung đội Mai Quốc Ca

Ảnh: Giáo dục

- Khí tiết người lính: Không khuất phục trước kẻ thù

Là người duy nhất còn sống sót, ông Vũ Quang Thành không bao giờ quên được giây phút bị đày đọa trong lao tù. Ông kể: “Dù còn sống sót nhưng tôi bị thương nặng, bị rách ở bụng. Tôi gắng sức bò được ra đến bờ sông thì bất tỉnh. Khi tỉnh dậy tôi lại bị địch phục kích bắn đạn, sau đó chạy vào làng thì bị địch bắt ngày 12/4/1972”.