Người lính dân công hỏa tuyến và những bước chân giữa mùa băng giá

Những năm tháng chiến tranh biên giới phía Bắc bùng nổ, Bản Hồ - một bản nhỏ nằm dưới chân dãy núi đá sừng sững - trở thành nơi xuất phát của nhiều đoàn dân công hỏa tuyến. Họ là những người nông dân, người thanh niên, người phụ nữ giản dị, rời bỏ nương rẫy để đứng vào hàng ngũ những chiến sĩ thầm lặng trên tuyến đường tiếp vận.

Trong số đó, có tôi, một chàng trai người Tày mới tròn hai mươi. Tôi không cao lớn, nhưng khỏe mạnh và giàu nghị lực. Trong làng tôi có người từng là du kích, nhiều gia đình là người nuôi quân, nên từ nhỏ tôi đã quen với tiếng ngựa, tiếng gùi và những chuyến đi xuyên núi.

Ngày đơn vị dân công gọi tên, Tôi chỉ nói một câu ngắn gọn với mẹ:
“Con đi tiếp lương cho bộ đội, chừng nào xong nhiệm vụ con về.”

Mẹ anh nắm lấy bàn tay con, đôi mắt đỏ hoe nhưng kiên quyết:
“Đi thì cố mà giữ người, giữ cả đàn ngựa cho bản mình nghe con.”

Tổ dân công của Tôi gồm 12 người, và một đội 10 con ngựa thồ - những “đồng đội đặc biệt” mang theo gạo, muối, thuốc men cho các chiến sĩ đang bám trụ ở điểm cao phía trước.

Đêm đầu tiên xuất phát, sương phủ trắng rừng. Cái lạnh buốt của Sa Pa làm ai cũng run, nhưng không ai lùi bước. Tấm áo nâu, chiếc khăn len mỏng và đôi dép cao su mòn đế vẫn cùng chúng tôi vượt từng con dốc dựng đứng.

Tôi dẫn con ngựa nâu tên Mốc. Nó không đẹp, nhưng bền bỉ khác thường. Nhiều đêm đi trên vách đá cheo leo, chỉ cần trượt một bước là người và ngựa có thể rơi xuống vực sâu, vậy mà Mốc luôn bước chắc, tai vểnh lên như hiểu nhiệm vụ của mình.

Mỗi lần gió thốc qua, tôi vỗ nhẹ lên cổ Mốc:
“Ráng lên bạn ơi, bộ đội mình đang chờ.”
Và Mốc hí một tiếng nhỏ, như đáp lại.

Một chiều, cả đoàn đang vượt qua dốc Ô Quý Hồ thì bất ngờ tiếng pháo từ phía bên kia biên giới nổ rền. Đất đá văng tung tóe. Cả đoàn tức tốc tìm điểm ẩn nấp. Trong lúc hỗn loạn, Mốc bị mảnh đá sạt lở cắt vào chân, ngã xuống.

Tôi lao đến, dù đất vẫn còn đang rung. Tôi nhanh tay kéo dây cương, che cho Mốc khỏi các mảnh đá đang trượt xuống. Đôi mắt con ngựa ướt nước, phập phồng đau đớn.

“Không bỏ lại được!” - Tôi thốt lên khi chỉ huy yêu cầu giảm tải để di chuyển nhanh.

Anh nhanh chóng tháo bớt bao tải, gùi sang vai mình. Từ chỗ đó lên tới điểm tập kết còn gần ba cây số đường núi. Những người khác cũng chia nhau chuyển hàng, ai nấy đều gùi nặng hơn.

Tôi dìu Mốc từng bước. Mỗi lần Mốc khuỵu xuống, tôi lại cúi sát tai nó:
“Không được ngã. Cố lên, chúng ta phải đưa lương thực đến đúng hẹn.”

Khi cả đoàn đến được điểm tập kết, trời đã tối đen như mực. Bộ đội ở chốt nhận hàng, ai nấy đều cảm động khi thấy những dân công áo nâu, mặt đỏ bừng vì lạnh, nhưng nụ cười vẫn hiện rõ.

Một chiến sĩ trẻ nắm tay Tôi:
“Nhờ các anh, chúng tôi mới giữ được điểm cao. Cảm ơn nhiều lắm!”

Ánh mắt tôi nhìn sang Mốc - dù chân vẫn còn đau nhưng nó đứng hiên ngang, như một chiến binh thực sự.

Những ngày sau, vết thương của Mốc dần lành. Đoàn lại tiếp tục lên đường. Gió vẫn buốt, tuyết vẫn phủ trắng, nhưng trên con đường hỏa tuyến ấy có những tiếng cười, những câu hò và cả giọng hát Tày của Tôi vang giữa rừng:

“Đường lên bản xa, chân ngựa gõ nhịp,
Gùi nặng tình quê, theo bộ đội giữ nhà…”

Tiếng hát hòa cùng tiếng ngựa dậm chân, tiếng gió thổi qua rặng sa mộc, tạo thành bản nhạc của lòng kiên cường.

Chiến tranh lắng xuống, Tôi trở về Bản Hồ. Mốc cũng được giữ lại như một biểu tượng của những chuyến thồ gian khổ. Mỗi dịp kỷ niệm, Tôi lại kể cho lũ trẻ nghe về những ngày “đội ngựa phục vụ tuyến lửa”. Bọn trẻ mở to mắt, nghe say mê.

Tôi chỉ nhẹ nhàng nói:
“Chú không đánh giặc, nhưng chú góp từng bao gạo, từng viên thuốc để bộ đội mình có thể đứng vững. Đó là niềm tự hào của chú và của cả bản mình.”