NGƯỜI LÍNH DAO VÀ CHIẾC ĐÀI CŨ

Giữa những ngọn núi mờ sương của Suối Quyền có một ngôi nhà gỗ nhỏ nằm nép bên sườn đồi quế. Trong căn nhà ấy, ông Triệu A Sình vẫn cất giữ một chiếc đài bán dẫn cũ đã ngả màu thời gian như một báu vật.

Đối với nhiều người, đó chỉ là một chiếc radio hỏng từ lâu. Nhưng với ông — một cựu chiến binh người Dao — nó là ký ức của cả một thời hoa lửa không thể nào quên.

Ông Sình sinh năm 1954 trong một gia đình nghèo ở Suối Quyền. Ngày nhỏ, ông thường theo cha lên rừng lấy củi, theo mẹ đi hái quế. Cuộc sống vùng cao thiếu thốn nhưng yên bình.

Năm 1978, khi biên giới phía Bắc căng thẳng, ông tình nguyện lên đường nhập ngũ.

Ngày đi, người em trai út đã dúi vào tay ông chiếc đài bán dẫn nhỏ rồi nói:

“Anh mang theo để nhớ tiếng quê nhà.”

Chiếc đài ấy theo ông suốt những năm tháng quân ngũ.

Ông được giao nhiệm vụ canh gác và liên lạc tại một đơn vị đóng quân nơi biên giới phía Bắc. Cuộc sống nơi chiến trường vô cùng gian khổ. Mùa đông rét cắt da, nhiều đêm tuyết phủ trắng núi rừng.

Những lúc nghỉ ngơi hiếm hoi, ông lại mở chiếc đài nhỏ để nghe tin tức và những bài hát cách mạng phát giữa đêm khuya.

Ông kể:

“Mỗi lần nghe tiếng phát thanh là thấy như quê hương ở ngay bên cạnh.”

Một đêm cuối năm 1979, đơn vị của ông bất ngờ bị pháo kích dữ dội. Tiếng nổ vang rền khắp núi rừng.

Trong lúc hỗn loạn, một kho lương thực gần trận địa bốc cháy. Nếu ngọn lửa lan rộng, cả đơn vị sẽ gặp nguy hiểm.

Không kịp suy nghĩ, ông Sình cùng vài đồng đội lao vào dập lửa giữa mưa pháo.

Khói cay xè mắt, đất đá liên tục đổ xuống nhưng họ vẫn cố kéo từng thùng đạn ra nơi an toàn.

Sau trận ấy, nhiều người bị thương. Riêng chiếc đài nhỏ của ông bị mảnh pháo găm thủng một góc.

Ông giữ nguyên vết thủng ấy suốt hơn bốn mươi năm qua.

Ông bảo:

“Đó là dấu tích của chiến tranh. Nhìn vào để nhớ mình đã sống những ngày như thế nào.”

Sau khi hoàn thành nghĩa vụ, ông trở về quê hương Suối Quyền.

Nhưng quê nhà lúc ấy còn nhiều khó khăn. Đường vào bản lầy lội, điện chưa có, nhiều trẻ em không được học hành đầy đủ.

Ông lại tiếp tục một cuộc chiến khác — cuộc chiến chống đói nghèo.

Ông vận động bà con người Dao trồng quế, phát triển kinh tế và cho con em đi học. Những tối chưa có điện, ông thường mang chiếc đài cũ ra giữa nhà văn hóa bản để mở cho bà con nghe thời sự.

Dần dần, người dân trong bản quen với hình ảnh người cựu binh già ôm chiếc radio đã cũ ngồi bên bếp lửa.

Nhiều thanh niên ở Sùng Đô, Nậm Mười hay Sơn Lương mỗi lần sang chơi đều thích nghe ông kể chuyện chiến tranh.

Ông không kể nhiều về gian khổ hay mất mát.

Điều ông nhắc nhiều nhất là tình đồng đội.

Ông nói:

“Bom đạn có thể làm con người sợ hãi, nhưng tình đồng đội khiến người lính không bao giờ gục ngã.”

Giờ đây, khi tuổi đã cao, tai ông không còn nghe rõ như trước. Chiếc đài cũ cũng không phát được nữa.

Nhưng ông vẫn giữ nó cẩn thận trong chiếc hòm gỗ cạnh bàn thờ gia tiên.

Mỗi lần nhìn thấy chiếc đài, ông lại nhớ đến những năm tháng tuổi trẻ đã gửi lại nơi biên giới xa xôi.

Ngoài hiên nhà, lũ trẻ trong bản ríu rít cười đùa trên con đường bê tông mới mở.

Ông Sình lặng lẽ nhìn chúng rồi mỉm cười.

Người lính già hiểu rằng điều quý giá nhất sau chiến tranh không phải là huân chương hay chiến công, mà là được nhìn thấy quê hương bình yên và thế hệ trẻ lớn lên trong tiếng cười thay cho tiếng súng năm nào.