Người Lính Đầu Tiên Trên Nóc Dinh Độc Lập

Người Lính Đầu Tiên Trên Nóc Dinh Độc Lập

Sáng 30 tháng 4 năm 1975, Sài Gòn còn mờ hơi sương. Thành phố như nín thở. Những con đường dẫn vào trung tâm đã vắng tiếng xe Mỹ, vắng tiếng giày lính thuộc các sư đoàn chủ lực của quân đội Việt Nam Cộng hòa. Chỉ còn những cánh cửa khép hờ, những ánh mắt thập thò sau mái hiên, và đâu đó tiếng trực thăng còn rít lên tuyệt vọng từ hướng Tân Sơn Nhất.

Trên trục đường từ cầu Sài Gòn tiến về trung tâm, đội hình của Lữ đoàn xe tăng 203 – Quân đoàn 2 dồn dập tiến vào. Bụi đường đỏ thẫm bám lên xích xe, lên gương mặt của những người lính trẻ. Giữa tiếng động cơ nặng nề ấy, có một người lính ngồi trên tháp pháo, tay siết chặt lá cờ giải phóng được cuộn gọn, buộc bằng sợi dây dù nhỏ – lá cờ mà anh được giao mang theo từ rạng sáng.

Anh là chuẩn úy Bùi Quang Thận, đại đội phó đại đội 4, tiểu đoàn 1, lữ đoàn 203. Mặc dù anh không phải người duy nhất từng mang cờ, nhưng chính anh là người cắm lá cờ lịch sử lên nóc Dinh Độc Lập – thời khắc đánh dấu sự sụp đổ hoàn toàn của chính quyền Sài Gòn.

Trong làn gió sớm, gương mặt sạm nắng và đầy bụi của Thận rám lên một nét bình thản lạ kỳ. Gần hai tháng chiến dịch Hồ Chí Minh đã bào mòn sức lực của cả đơn vị, nhưng giờ đây, khi chỉ còn cách trung tâm Sài Gòn vài cây số, trong lòng họ lại bừng lên niềm háo hức khó tả. Một cảm giác vừa chạy đua với thời gian, vừa như thể đang đi vào một khoảnh khắc mà cả dân tộc chờ đợi đã 30 năm.

“Anh Thận! Cờ vẫn ổn chứ?” – một chiến sĩ ngồi trên thành xe hô với lên.

“Ổn! Giữ chắc vào! Lát nữa mình cắm lên nóc Dinh!”

Lời đáp gọn ghẽ, mạnh mẽ. Ai cũng hiểu: đây không phải một nhiệm vụ bình thường. Nó là một biểu tượng. Một dấu mốc. Một thời khắc mà người lính nào cũng muốn được làm nhân chứng.

Đoàn xe vẫn ầm ầm lao qua cầu Thị Nghè. Phía xa, mái cong của Dinh Độc Lập đã thấp thoáng.

Khi đội hình tăng đến vòng xoay gần Dinh, tiếng súng lác đác vẫn vang lên từ một vài toán lính chưa kịp buông súng. Khói súng còn vương trên những vòm cây. Nhưng không ai có thể cản bước dòng thác thép đang lao tới.

Chiếc xe tăng 843 húc thẳng vào cổng phụ bên trái. Cổng nghiêng đi, bật ra, nhưng xe chết máy trước khi tràn vào sân chính. Phía sau nó, chiếc xe tăng 390 do đại đội phó Vũ Đăng Toàn chỉ huy, số hiệu 390, tăng tốc, dồn lực, và húc mạnh vào cánh cổng sắt nặng nề.

Cánh cổng Dinh Độc Lập bật tung, đổ xuống như một biểu tượng cũ vừa bị hạ bệ.

Tiếng kim loại nghiến sắt, tiếng động cơ gầm rú hòa vào tiếng reo hò của dân chúng từ hai bên đường khiến cả không gian như vỡ tung. Những người lính nhảy xuống trước tiên, súng cầm tay, chạy thẳng vào sảnh chính.

Bên trong, không còn sức kháng cự. Tổng thống Dương Văn Minh và nội các vừa tuyên bố đầu hàng đang chờ giao quyền.

Nhưng nhiệm vụ của Bùi Quang Thận lúc ấy không phải bắt ai. Anh lao thẳng lên cầu thang, trong tay vẫn cuộn lá cờ. Những đồng đội phía sau hô lên:

“Anh Thận! Lên nóc đi! Lên nóc!”

Không cần lời thúc giục. Anh biết trách nhiệm của mình. Lá cờ này đã được giao cho anh từ đêm qua, để khi Dinh Độc Lập thất thủ, nó phải tung bay trên mái.

Anh chạy băng qua những hành lang rộng lớn, bỏ lại phía sau những bức tranh sơn dầu, những tấm thảm sang trọng và ánh mắt ngạc nhiên của những nhân viên Dinh đang chui vào các phòng né đạn.

Một người lính khác chạy theo anh, vừa thở gấp vừa nói:

“Để em phụ anh căng cờ!”

“Chạy đi! Nhanh lên!”

Hai người họ chạy như đang đuổi theo vận mệnh đất nước.

Cầu thang dẫn lên sân thượng Dinh Độc Lập khá dốc. Mỗi bậc gạch như nặng gấp đôi bởi sức nặng của thời khắc lịch sử đè lên vai. Nhưng Bùi Quang Thận không chần chừ dù một giây.

Khi lên đến sân thượng rộng lớn, gió thốc mạnh vào mặt, mang theo mùi khói súng và hơi nóng của Sài Gòn cuối tháng Tư. Trên bầu trời, vài chiếc trực thăng cuối cùng của Mỹ còn vằn vện chạy thoát ra biển.

Một cột cờ bằng thép trắng dựng sừng sững ở mép mái. Trên đó, lá cờ vàng ba sọc đỏ đang phấp phới những hơi gió cuối cùng của chế độ Sài Gòn.

Thận không nói gì. Anh chỉ nhìn, rồi bước đến kéo mạnh dây.

Lá cờ cũ trượt xuống.

Anh mở cuộn cờ của mình. Một màu đỏ thắm, một ngôi sao vàng toả sáng giữa nền trời xanh tháng Tư.

Đồng đội chạy tới, tay giữ cho cờ khỏi rối:

“Anh Thận, nhanh lên! Trung tâm phía dưới gọi báo cần hiệu lệnh cắm cờ!”

Anh đặt bàn tay thô ráp, đầy bụi đường lên mép vải. Trong thoáng chốc, như có một luồng điện chạy qua. Gần ba mươi năm dân tộc ngã xuống, bao người không còn trở lại. Tất cả như ùa về.

Anh hít sâu.

Rồi kéo mạnh dây cờ.

Từ mặt đất, người dân bắt đầu thấy lá cờ đỏ sao vàng từ từ kéo lên, lớn dần, cao dần, vượt qua tầng mái Dinh, vượt qua bầu trời tháng Tư đầy biến động. Khi lá cờ vừa chạm tới đỉnh, gió lớn cuộn mạnh, lá cờ mở bung hết cỡ, tung bay dũng mãnh.

Khoảnh khắc ấy, Bùi Quang Thận đứng thẳng người. Mồ hôi và bụi phủ kín mặt, nhưng đôi mắt anh sáng lên, nhìn lá cờ đang bay.

Anh không nói gì. Nhưng trong lòng anh vang một câu rất rõ:

“Hòa bình rồi. Thống nhất rồi.”

Lá cờ vừa tung bay, tiếng reo hò từ dưới đường Lê Duẩn dậy lên như sấm. Người dân Sài Gòn bắt đầu ùa ra, vẫy tay, khóc, cười. Tiếng gọi nhau, tiếng “Giải phóng rồi!”, tiếng “Hết chiến tranh rồi!” vang vọng khắp nơi.

Những chiến sĩ xe tăng dưới sân ngẩng đầu nhìn, có người giơ súng lên trời hô vang. Những đồng đội của Thận trên sân thượng cũng siết tay nhau.

Trên nóc Dinh, gió vẫn cuộn mạnh. Lá cờ như có linh hồn, như muốn bù đắp cho ba mươi năm đầy máu lửa.

Một chiến sĩ đứng cạnh Thận nói:

“Anh Thận, cờ đẹp quá…”

“Ừ. Đẹp như đất nước mình sắp yên bình vậy.”

Thận đáp, giọng chậm rãi nhưng dứt khoát.

Khi cờ đã yên vị, Thận và đồng đội chạy xuống đại sảnh. Tại đây, bộ phận chỉ huy đã tiếp xúc với Dương Văn Minh. Một cuộc đầu hàng đã được xác lập.

Trong đại sảnh, không khí ngột ngạt của hơn hai thập kỷ chiến tranh như tan biến. Trên gương mặt nhiều người là sự mệt mỏi, nhưng cũng có sự nhẹ nhõm.

Một phóng viên của Đài Tiếng nói Việt Nam chạy đến hỏi:

“Ai là người treo cờ lên nóc Dinh?”

Một chiến sĩ chỉ ngay vào Thận:

“Anh Thận. Chính anh ấy.”

Phóng viên nhìn anh, rồi hỏi:

“Anh cảm thấy thế nào trong lúc cắm cờ?”

Thận lúng túng. Anh vốn không quen nói nhiều. Nhưng rồi anh đáp đơn giản:

“Lúc ấy, tôi chỉ nghĩ: phải cắm cờ thật nhanh, thật chắc… để mọi người dưới kia biết là Sài Gòn đã hoàn toàn giải phóng.”

Không có những lời hoa mỹ. Không có những tuyên bố sáo rỗng. Chỉ là một câu nói rất lính, rất thật.

Ít ai biết rằng lá cờ mà Thận mang theo hôm ấy không phải lá cờ được may để dành riêng cho Dinh Độc Lập. Nó là một trong nhiều lá cờ được chuẩn bị cho lực lượng xe tăng 203 trong chiến dịch. Trước giờ xuất phát, đại đội phó Vũ Đăng Toàn giao nó cho Thận:

“Cờ này giao cho cậu. Khi vào tới trung tâm, nhiệm vụ của cậu là cắm cho bằng được. Dù có xảy ra chuyện gì, cờ phải lên trên đó.”

Thận nhận cờ mà không nói nhiều. Anh chỉ khẽ gật đầu. Với một người lính, đặc biệt là người đã lăn lộn qua nhiều chiến dịch như Thận, lời giao nhiệm vụ ấy nặng như một lời thề.

Trên đường hành quân, anh luôn ôm lá cờ trước ngực, giữ nó tránh bụi, tránh nước, tránh những cơn gió mạnh có thể làm rách mép vải. Thậm chí, khi đấu tăng qua những con phố hẹp, anh còn dùng thân mình che lá cờ khỏi va quẹt.

Đến lúc chạy lên nóc Dinh, bàn tay anh dù run vì mệt nhưng vẫn giữ mép vải thật chắc.

Trưa 30 tháng 4. Mặt trời đứng bóng. Thành phố bừng lên một không khí chưa từng có.

Ở sân trước Dinh, từng đoàn dân chúng kéo đến xem xe tăng 390 và 843, xem đoàn quân giải phóng. Những nụ cười, những bó hoa, những cái bắt tay làm nhoà đi mọi ranh giới.

Trên nóc Dinh, lá cờ vẫn tung bay, đỏ rực.

Thận đứng dưới nắng, nhìn đồng đội cười đùa. Anh không cười nhiều, chỉ im lặng, nhưng trong lòng anh có một niềm ấm áp lạ kỳ. Một cảm giác mà chiến trường, bom đạn, những năm tháng sống chết kề bên chưa từng đem lại.

Có người gọi anh ra chụp ảnh. Tấm ảnh anh đứng cạnh chiếc tăng 390 sau này trở thành tư liệu lịch sử quý báu.

Nhưng khi được hỏi, anh chỉ nói:

“Công của tập thể. Tôi chỉ là người thực hiện nhiệm vụ. Lá cờ thuộc về cả dân tộc.”

Sau chiến thắng năm 1975, Bùi Quang Thận tiếp tục phục vụ trong quân đội, sau đó trở về đời sống bình thường. Anh sống giản dị, hiền lành, không thích kể công lao của mình. Chỉ khi ai đó hỏi về lá cờ lịch sử, anh mới kể, bằng một giọng trầm và chậm, không tô vẽ.

Có lần, trong một buổi gặp mặt, một người hỏi anh:

“Khi kéo cờ lên, anh có run không?”

Anh cười:

“Run chứ. Nhưng đó không phải run vì sợ. Run vì vui. Vì nghĩ tới bao người đồng đội đã ngã xuống… Và run vì biết rằng mình đang làm một việc mà cả dân tộc chờ đợi hàng chục năm.”

Câu trả lời ấy, đến nay vẫn còn được nhiều người nhắc lại.

Anh ra đi vào năm 2016, nhưng hình ảnh người chiến sĩ cắm cờ trên nóc Dinh vẫn sống mãi trong lòng nhiều thế hệ.

Ngày hôm đó, lá cờ không chỉ là một mảnh vải. Nó là biểu thị của chiến thắng, của thống nhất, của hy sinh, của niềm tin.

Hàng triệu người Việt Nam đã chiến đấu, lao động, chịu đựng, hy sinh vì ngày này. Và khi lá cờ tung bay trên nóc Dinh, nó đánh dấu không chỉ sự sụp đổ của một chế độ, mà còn là sự đứng dậy của một dân tộc.

Có rất nhiều người góp phần tạo nên khoảnh khắc ấy:

• lực lượng xe tăng 203 xông vào Dinh,

Nhưng người trực tiếp kéo lá cờ lên, người đầu tiên đặt tay vào khoảnh khắc ấy – chính là Bùi Quang Thận.

Điều đó khiến anh trở thành một phần bất tử của ngày 30 tháng 4.

Sự kiện 30 tháng 4 năm 1975 được kể lại bằng nhiều góc nhìn: chiến lược, chính trị, quân sự, ngoại giao… Nhưng góc nhìn của người lính – người trực tiếp đặt bàn tay lên lịch sử – luôn là góc nhìn mang nhiều cảm xúc nhất.

Bùi Quang Thận không phải là một anh hùng theo nghĩa của những bản hùng ca thêu dệt. Anh là một người lính bình thường, từ ruộng đồng bước vào chiến trường, từ gian khổ mà đi đến khoảnh khắc vĩ đại.

Anh đứng trên nóc Dinh, kéo lá cờ lên, trong tiếng gió và tiếng reo hò – khoảnh khắc mà chỉ diễn ra trong chưa đầy một phút, nhưng lại khép lại 30 năm chiến tranh.

Và từ phút ấy, đất nước bước sang một kỷ nguyên mới: kỷ nguyên thống nhất, kỷ nguyên hòa bình.

Người chiến sĩ cầm cờ đầu tiên trên nóc Dinh Độc Lập không chỉ là một nhân vật của câu chuyện, mà là điểm kết tinh của cả một hành trình dân tộc. Câu chuyện ấy nhắc ta rằng lịch sử không chỉ được làm nên bởi các tướng lĩnh, các quyết định lớn, mà còn bởi những bàn tay bình dị – những người lính như Bùi Quang Thận.

Để lá cờ khi ấy tung bay, biết bao bàn tay đã đổ máu. Và lá cờ đó, đến hôm nay, vẫn bay, như chứng nhân của một ngày mà cả dân tộc đã thở phào, đã mỉm cười, và đã biết rằng hòa bình cuối cùng đã đến.