Người lính đi qua tuổi hai mươi bằng đôi dép cao su

Nhập ngũ tháng 5 năm 1972, xuất ngũ tháng 8 năm 1977.

Nếu bây giờ ai hỏi tôi còn giữ kỷ vật gì của thời lính không, tôi sẽ nói ngay:

“Còn nhớ đôi dép cao su.”

Không phải vì nó đẹp.

Càng không phải thứ gì quý giá.

Nhưng suốt những năm tháng quân ngũ, đôi dép ấy theo tôi đi gần hết tuổi hai mươi.

Ngày nhập ngũ năm 1972, tôi còn là một thanh niên gầy nhẳng ở quê. Hôm nhận quân trang, tôi cầm đôi dép cao su mới tinh mà ngắm mãi.

Mùi cao su hắc hắc. Quai còn cứng. Mang vào chân đau rát cả gót.

Một anh lính cũ nhìn tôi loay hoay rồi cười:

“Đi vài tháng là thành dép của mình ngay.”

Đúng thật.

Chỉ vài tháng sau, đôi dép ấy đã theo tôi qua đủ thứ đường.

Đường đất đỏ mùa mưa.
Đường rừng đầy đá nhọn.
Những đoạn hành quân bụi mù trời.

Thời chiến tranh, người lính quý dép lắm.

Đứt quai thì lấy dây thép buộc lại. Mòn gót vẫn cố đi tiếp. Có hôm trời mưa, dép trơn tuột, ngã dúi dụi mà vẫn phải cười.

Tuổi trẻ hồi đó hình như không biết than nhiều.

Tôi nhập ngũ đúng giai đoạn chiến tranh còn ác liệt. Những ngày đầu, cái gì cũng mới mẻ và căng thẳng. Hành quân, huấn luyện, trực chiến… tất cả diễn ra liên tục.

Có hôm đang ngủ phải bật dậy đi ngay trong đêm.

Ba lô khoác lên vai.
Dép xỏ vào chân.
Cứ thế đi.

Nhiều năm sau tôi vẫn nhớ âm thanh dép cao su của cả đơn vị lúc hành quân.

“Lẹp xẹp… lẹp xẹp…”

Nghe đều đều giữa rừng đêm.

Tiếng động giản dị ấy từng theo chúng tôi qua biết bao ngày tháng.

Trong quân đội, tôi có một người bạn rất thân tên Hợi. Anh ấy hơn tôi một tuổi, tính vui như tết. Dù mệt mấy cũng tìm cách chọc anh em cười.

Có lần hành quân dài ngày, dép tôi đứt quai giữa đường. Tôi đang loay hoay sửa thì Hợi ngồi xuống bảo:

“Đưa đây tao làm cho.”

Anh ấy dùng dây dù buộc lại rất chắc rồi cười:

“Dép lính mà, hỏng đâu sửa đó.”

Sau này nghĩ lại, tôi thấy câu ấy giống đời người lính chúng tôi ngày ấy.

Khó đâu vượt đó.

Mệt đâu chịu đó.

Miễn còn đứng được là còn đi tiếp.

Năm 1975, khi nghe tin đất nước thống nhất, cả đơn vị như nhẹ đi rất nhiều sau những năm dài căng thẳng. Nhưng đời lính của tôi vẫn tiếp tục thêm một quãng nữa.

Những năm sau chiến tranh còn nhiều thiếu thốn lắm.

Có thời gian cả đơn vị tự tăng gia để cải thiện bữa ăn. Anh em vừa huấn luyện vừa cuốc đất trồng rau. Đôi dép cao su năm nào lại tiếp tục lội bùn ngoài vườn tăng gia.

Nó mòn dần theo năm tháng.

Cũng như tuổi trẻ của tôi.

Từ một cậu thanh niên mới lớn, tôi dần trở thành người đàn ông biết chịu trách nhiệm và sống kỷ luật hơn.

Quân đội rèn người ta bằng những điều rất thật.

Bằng những buổi hành quân mỏi rã chân.
Bằng những lần đứng gác giữa đêm lạnh.
Bằng cả những đôi dép mòn quai theo năm tháng.

Tháng 8 năm 1977, tôi xuất ngũ.

Ngày thu dọn đồ đạc, tôi nhìn đôi dép cao su cũ đã sờn gần hết mặt mà bật cười.

Nó theo tôi suốt năm năm quân ngũ.

Theo tôi qua chiến tranh.
Qua hành quân.
Qua tuổi hai mươi nhiều gian khó nhất.

Tôi không mang đôi dép ấy về quê nữa.

Nhưng ký ức về nó thì còn mãi.

Đến tận bây giờ, mỗi lần nghe tiếng dép cao su quệt trên nền xi măng, tôi lại nhớ những năm tháng quân ngũ của mình.

Nhớ đồng đội.
Nhớ doanh trại.
Nhớ những con đường dài đã đi qua bằng đôi chân của tuổi trẻ.