Người lính gác đêm bên nghĩa trang tạm
Trong chiến tranh, điều khiến người lính sợ nhất đôi khi không phải trận đánh.
Mà là những đêm im lặng sau trận đánh ấy.
Năm 1971, đơn vị tôi từng đóng quân gần một khu nghĩa trang tạm ở ven rừng Quảng Trị.
Thật ra đó chỉ là một khoảng đất nhỏ mới đắp vội sau trận chiến lớn.
Những nấm mộ nằm sát nhau dưới những tấm bia gỗ ghi vội tên tuổi bằng than đen.
Có ngôi còn chưa kịp ghi tên.
Chỉ cắm một cành cây khô làm dấu.
Đêm đầu tiên nhận nhiệm vụ gác gần đó, tôi đã lạnh sống lưng.
Không phải vì ma quỷ.
Mà vì cảm giác trống trải khó tả.
Trăng hôm ấy rất sáng.
Ánh trăng chiếu xuống những mô đất mới khiến cả khoảng rừng im lặng đến nao lòng.
Tôi đứng ôm súng bên giao thông hào mà không dám nhìn lâu về phía nghĩa trang.
Gió đêm thổi qua tán cây nghe xào xạc.
Xa xa là tiếng côn trùng rả rích giữa rừng.
Một đồng đội đổi gác với tôi lúc nửa đêm khẽ hỏi:
“Sợ à?”
Tôi cười gượng:
“Ai mà chẳng sợ.”
Anh vỗ vai tôi:
“Rồi quen thôi.”
Nhưng thật ra chẳng ai quen được với mất mát cả.
Những người nằm dưới những nấm đất kia mới hôm trước còn ăn cơm, còn cười nói cùng chúng tôi.
Vậy mà giờ đã nằm lại giữa rừng sâu.
Điều đau lòng nhất của chiến tranh là như thế.
Nó khiến những người trẻ phải chia tay nhau quá sớm.
Đêm ấy tôi gần như không ngủ.
Trong đầu cứ hiện lên gương mặt những đồng đội vừa ngã xuống.
Có người còn chưa kịp nhận thư nhà.
Có người vẫn giữ tấm ảnh người yêu trong túi áo.
Có người trước lúc ra trận còn hẹn sau hòa bình sẽ về cưới vợ.
Chiến tranh không cho họ kịp thực hiện những điều giản dị ấy.
Gần sáng, sương xuống dày đặc.
Cả khu nghĩa trang mờ đi trong làn sương trắng.
Tôi đứng lặng rất lâu.
Rồi không hiểu sao lại bước tới chỉnh lại tấm bia gỗ bị nghiêng trước một ngôi mộ.
Lúc quay về vị trí gác, sống mũi tôi cay xè.
Nhiều năm sau hòa bình, tôi có dịp trở lại Quảng Trị.
Nơi nghĩa trang tạm năm xưa giờ đã xanh cây.
Nhiều hài cốt được đưa về quê.
Nhưng vẫn còn những ngôi mộ chưa biết tên.
Tôi đứng rất lâu trước hàng bia trắng.
Rồi bất giác nhớ đến đêm trăng năm ấy — đêm một người lính trẻ lần đầu hiểu rằng chiến tranh không chỉ là tiếng súng.
Mà còn là những khoảng lặng đau đến nhói lòng sau mỗi cuộc chiến đi qua.
