Người Lính Gác Đèo Trong Đêm Mưa Trường Sơn – 1968

1. Người Lính Gác Đèo Trong Đêm Mưa Trường Sơn – 1968

Đêm Trường Sơn năm 1968 lạnh đến mức hơi thở cũng trở thành những đám khói nhỏ mờ ảo. Mưa rừng trút xuống từng đợt, nặng và dai, như một tấm lưới dày phủ kín mọi lối đi. Con đường men theo đèo Sa Mù uốn lượn giữa vách núi dựng đứng và vực sâu hun hút, nơi mà chỉ cần trượt chân một bước thôi là tất cả bị bóng tối nuốt chửng.

Lâm – chàng lính trẻ vừa tròn 19 tuổi – đứng lặng bên mép đường. Bộ quần áo bộ đội ướt sũng nước mưa, bám chặt vào da thịt như một tấm áo lạnh. Tay phải anh nắm chặt chiếc đèn bão nhỏ, thứ duy nhất giúp đoàn xe hành quân nhận ra mình để tránh lao xuống vực trong bóng đêm dày đặc.

Ở nơi này, một ngọn đèn vàng nhỏ bằng bàn tay có thể cứu mạng hàng chục con người.

Lâm nuốt nước mưa chảy vào miệng, điều chỉnh lại vị trí đứng. Trước mặt anh là vực sâu đen ngòm, phía sau lưng là vách đá trơn nhẫy rêu. Gió phả qua khe núi từng đợt như những bàn tay lạnh ngắt tạt vào mặt. Ngọn lửa bên trong chiếc đèn bão run rẩy, lúc sáng lúc tối như linh hồn nhỏ bé đang cố gắng chống chọi trong cơn bão.

Tiếng đại bác từ xa vọng lại, từng tràng dài rồi lịm xuống. Dọc đường mòn Trường Sơn, những ụ pháo của địch vẫn thường xuyên bắn quấy rối vào ban đêm, phá nát đường, khoét những vạt núi, đe dọa từng đoàn xe vận tải. Nhưng đêm nay càng nguy hiểm hơn: mưa lớn khiến mặt đường mềm như bùn nhão, xe đi chỉ cần lệch vài phân là lao xuống vực.

Trung đội trưởng trước khi đi đã dặn Lâm:

“Đèn của cậu phải sáng đến khi chiếc xe cuối cùng qua được đèo. Chỉ cần nhạt ngọn lửa, có thể sẽ có người chết.”

Lâm biết điều đó. Anh đã chứng kiến một chiếc xe cách đây hai tuần lao xuống vực chỉ vì nhìn nhầm khúc cua trong sương mù. Tiếng động cơ gầm lên rồi kéo theo tiếng gào thét ngắn ngủi, sau đó chỉ còn lại sự im lặng ghê người và mùi xăng cháy.

Mưa bắt đầu nặng hạt hơn. Nước theo chiếc nón cối chảy xuống cổ, lạnh đến mức tê buốt. Bộ đồ của anh đã không còn khô phần nào, đôi giày cao su trở nên nặng trịch. Lâm cảm thấy chân như bị nước kéo xuống, bùn lút đến mắt cá.

Anh lẩm bẩm, vừa như nói với mình, vừa như nói với bóng đêm:

— Cố lên… chỉ vài tiếng nữa thôi.

Bất chợt, một tiếng sấm rền vang trên bầu trời. Ngọn đèn bão chao đảo mạnh. Lâm hoảng hốt dùng cả hai tay che lại, thân người nghiêng ra mép vực. Chỉ một giây chậm trễ thôi, ngọn đèn có thể tắt ngóm trong mưa và bóng tối sẽ nuốt chửng con đường đèo.

Anh siết chặt nó vào ngực, cúi thấp người, tấm thân gầy chống chịu giữa những luồng gió quật thẳng vào mặt.

Mấy giọt nước nóng hổi lăn xuống môi anh – nước mưa hay nước mắt, anh cũng không chắc nữa.

Một tiếng còi xe vang lên từ phía chân đèo. Lâm lập tức đứng thẳng, giơ cao chiếc đèn, xoay vai để ánh sáng chiếu rõ lối đi. Anh vẫy chiếc đèn theo hiệu lệnh đã học: ba lần chậm – hai lần nhanh – một lần dứt khoát.

Từ xa, ánh đèn pha xuyên qua màn mưa và sương dày, hiện lên mờ ảo như con mắt của một con thú khổng lồ đang tiến đến.

Đó là chiếc xe chở thương binh.

Khi xe đến gần, Lâm nhìn thấy khuôn mặt tái nhợt của một chiến sĩ nằm bên trong, đầu quấn băng trắng, tay nắm chặt băng ca. Người lái xe, một người đàn ông râu rậm, nhìn Lâm qua cửa kính. Ánh mắt ông chứa đầy sự biết ơn và lo lắng.

— Cẩn thận! – Lâm hét lên qua tiếng mưa, giơ đèn chỉ đường – Khúc cua gấp đấy!

Đoàn xe di chuyển chậm đến mức bánh như muốn trượt đi. Vô-lăng xoay mạnh. Chiếc xe chao qua chao lại, rồi thoát được khỏi mép vực đúng khoảng cách của một hơi thở.

Khi xe đi qua, người lái đưa tay ra cửa sổ, giơ ngón cái. Lâm chỉ kịp gật đầu. Anh không nói được gì, cổ họng nghẹn lại.

Đoàn xe ấy còn ba xe nữa. Mỗi chiếc đi qua là mỗi lần Lâm giữ hơi thở, căng người như dây đàn.

Thời gian trôi chậm khủng khiếp. Đêm tối khiến anh mất cảm giác về thời gian. Không biết đã qua một tiếng hay ba tiếng, chỉ biết đôi chân run lên vì lạnh. Tay anh tê dại đến mức không còn cảm thấy được nhiệt từ chiếc đèn.

Tiếng mưa rơi vào mặt đường tạo thành âm thanh đều đều như trống gõ. Có những lúc Lâm muốn khụy xuống để nghỉ vài phút, nhưng anh sợ nếu nhắm mắt lại, mình sẽ ngủ quên, và ngọn đèn sẽ rớt xuống đất, tắt ngúm.

Một cơn gió mạnh bất ngờ thổi tới, lạnh lùng và dữ dội. Cả người anh như bị đẩy ra ngoài. Anh trượt chân, một chân vượt khỏi mép đường. Phía dưới là khoảng tối sâu hun hút không đáy.

Trong khoảnh khắc ấy, tim anh như ngừng đập.

Nhưng bản năng giữ nhiệm vụ quan trọng hơn cả sự sống khiến anh phản ứng. Anh cắm mạnh chiếc đèn xuống đất, quỳ xuống và bám vào vạt cỏ ven đường, gồng mình kéo cơ thể trở lại.

Trượt vài phân nữa thôi, anh đã rơi xuống.

Thở hổn hển, Lâm nhìn chiếc đèn. Lửa vẫn còn. Nhưng ngọn lửa yếu hơn trước. Một tiếng gió nữa là đủ giết chết nó.

Anh cởi tấm áo ngoài, che quanh chiếc đèn. Áo ướt sũng, nặng trịch, nhưng nó chắn gió tốt hơn da thịt anh. Lâm run lẩy bẩy trong lớp áo mỏng còn lại.

Anh nghĩ đến mẹ.
Đêm trước khi lên đường, mẹ anh nắm tay anh thật lâu:
“Đi đứng cho chắc chân, con ạ. Núi rừng hiểm lắm.”

Anh mỉm cười trong mưa:
“Mẹ ơi, con đang cố đứng thật chắc đây.”

Cuối cùng, sau gần ba giờ, đoàn xe cuối cùng xuất hiện. Đó là chiếc xe chở hàng nặng với hai đồng chí ngồi bên trong. Người lái xe mở cửa, giọng lạc đi vì gió:

— Đêm nay chú vất vả rồi! Chúng tôi phải bám theo ánh đèn của chú đấy!

Khi chiếc xe vượt qua khúc cua cuối cùng, người lái xe dừng lại vài giây, đưa tay lên chào theo kiểu quân đội. Lâm cũng giơ tay chào lại, nhưng bàn tay run rẩy đến mức gần như không nhấc lên nổi.

Khi ánh đèn xe khuất dần trong đêm, Lâm mới thả lỏng cơ thể. Anh ngồi phịch xuống đất. Đôi chân không còn cảm giác, tay buông thõng, còn hơi thở thì đứt quãng.

Ngọn đèn bão vẫn cháy.

Một ánh vàng lung linh giữa bóng đêm hun hút.

Khi đồng đội tìm đến để đổi ca, họ thấy Lâm ngồi dựa vào vách đá, ôm chiếc đèn vào ngực, mắt nhắm nghiền. Họ tưởng anh ngủ. Nhưng khi chạm vào vai anh, Lâm mở mắt, cười nhẹ:

— Xe… qua hết chưa các anh?

“Qua hết rồi.” – người đồng đội nói – “Nhờ cậu mà đường đèo đêm nay an toàn.”

Lâm nhìn ngọn đèn, rồi nhìn con đường đèo trong mưa:

— Chỉ cần ngọn đèn còn sáng… là được.

Trong ánh sáng yếu ớt ấy, nụ cười của anh sáng hơn cả ngọn lửa nhỏ bé kia.

Ý nghĩa – giá trị đạo đức của câu chuyện

• Sự hy sinh thầm lặng: Không phải ai cũng ra chiến trường với súng đạn. Có những người đứng một mình trong đêm tối chỉ để giữ một ngọn đèn sáng.