NGƯỜI LÍNH GIÀ KỂ CHUYỆN CHO CON CHÁU (1)

Buổi chiều ở tổ dân phố Hữu Nghị, nắng nghiêng qua mái hiên ngôi nhà nhỏ. Trên chiếc giường gỗ cũ, cựu chiến binh Đỗ Xuân Tịch – nay đã bước sang tuổi 97 – ngồi tựa lưng, đôi mắt mờ đục theo năm tháng nhưng vẫn ánh lên sự minh mẫn lạ thường. Quanh ông, đám con cháu quây quần, đứa ngồi bệt dưới sàn, đứa tựa vào cột nhà, đứa chăm chú ghi chép từng lời. Đó là những buổi chiều quen thuộc, khi người lính già lại bắt đầu kể chuyện.

Ông kể chậm rãi, giọng trầm nhưng rõ. Mỗi câu nói như được chắt lọc từ ký ức đã ngủ yên hơn nửa thế kỷ. Năm ấy, 1954, ông Tịch mới 25 tuổi, là chiến sĩ của Đại đội 834, Tiểu đoàn pháo cao xạ 396, Trung đoàn pháo cao xạ 367 – trung đoàn pháo cao xạ đầu tiên của Quân đội Nhân dân Việt Nam. Với ông, đó không chỉ là niềm tự hào mà còn là dấu mốc không thể nào quên của đời người.

“Ông không cầm súng bắn máy bay đâu,” ông cười hiền, “ông là anh nuôi.” Câu nói khiến mấy đứa nhỏ ngạc nhiên. Trong suy nghĩ non nớt của chúng, anh hùng phải là người trực tiếp chiến đấu, là người ở tuyến đầu. Nhưng ông Tịch giải thích, giọng đầy ân cần: “Không có cơm ăn, nước uống thì súng cũng không bắn được. Mỗi người một việc, nhưng đều vì Tổ quốc.”

Ngày ấy, nhiệm vụ của ông là ngày tiếp tế cơm, đêm tiếp tế nước vào trận địa pháo. Con đường ông đi không hề bằng phẳng. Đó là những lối mòn giữa rừng, những con dốc trơn trượt, những cánh đồng trống trải luôn bị máy bay địch rình rập. Có khi đang đi, bom nổ chát chúa ngay bên cạnh, đất đá tung lên mù mịt. Có lúc phải nằm rạp xuống đất, ôm chặt thùng cơm vào ngực, chỉ sợ một mảnh bom lạc trúng làm đổ hết phần ăn của đồng đội.

Ông Tịch dừng lại, đưa tay lau khóe mắt. Điều ám ảnh ông suốt đời không phải là sợ chết, mà là sợ mang đủ cơm nước vào trận địa nhưng đến nơi lại không còn ai trở về ăn nữa. “Có hôm,” ông kể, “đặt thùng cơm xuống, gọi mãi mà không thấy ai đáp. Chỉ còn hố bom, khói thuốc súng và… im lặng.”

Đám con cháu nín thở. Những câu chuyện ấy, chúng chưa từng thấy trong sách giáo khoa. Ở đó không có những dòng chữ khô khan, chỉ có con người bằng xương bằng thịt, có sợ hãi, có mất mát, có nước mắt.

Ông còn kể về một lần tận mắt chứng kiến xe tăng và bộ binh địch tràn qua cánh đồng. Địch đông đến mức “đen cả cánh đồng”. Đơn vị định đặt súng bắn ngang nhưng nhiệm vụ là bắn máy bay nên không được phép. Trong tình thế cấp bách, Trung đoàn đã dùng mật mã liên lạc: “Ông chủ ở đâu, bò ra ăn lúa.” Chỉ ít phút sau, pháo ta dội xuống, xe tăng trúng đạn, địch hoảng loạn rút lui. Ông nói, giọng chợt chắc lại, như sống lại khoảnh khắc hào hùng năm xưa.

Nhưng xen lẫn những trận đánh ác liệt là những kỷ niệm rất đời thường. Những nắm cơm muối chia nhau giữa trưa nắng cháy da, những điếu thuốc chuyền tay, bát canh rau rừng nấu vội trong hầm pháo. “Lúc đó nghèo lắm,” ông cười, “nhưng thương nhau thì nhiều vô kể.”

Kể đến đây, ông Tịch nhìn lũ cháu, ánh mắt hiền từ. Ông bảo, ông kể không phải để khoe chiến công, mà để con cháu hiểu rằng hòa bình hôm nay không tự nhiên mà có. Nó được đánh đổi bằng mồ hôi, máu và cả tuổi thanh xuân của biết bao người lính như ông, như đồng đội ông – nhiều người đã mãi mãi nằm lại ở Điện Biên.

Ngoài sân, tiếng trẻ con nô đùa vang lên giữa buổi chiều yên bình. Ông Tịch khẽ thở dài, nhưng là một tiếng thở dài nhẹ nhõm. Ông tin rằng, khi những câu chuyện này còn được kể, khi con cháu còn lắng nghe, thì ký ức Điện Biên sẽ không bao giờ phai nhạt.