“Người lính già & ký ức tháng Tư”
“Người lính già & ký ức tháng Tư”
1. Tháng Tư – người lính già trở về
Tháng Tư, gió phương Nam thổi về mang theo vị nắng hanh và mùi hoa xoan cuối mùa. Trên sân nhà văn hóa thôn, người ta dựng rạp chuẩn bị lễ kỷ niệm. Ông Lâm – người lính già tóc bạc trắng – đứng tựa vào lan can, mắt nhìn xa xăm về phía con đường đất đỏ.
Ông đã 70 tuổi.
Bước chân chậm, mắt mờ dần.
Nhưng mỗi độ tháng Tư đến… trái tim ông lại như có ai lay động, đánh thức bao điều tưởng đã ngủ quên.
Những năm tháng ấy – của tuổi đôi mươi, của áo xanh, của tiếng súng – vẫn còn nằm nguyên vẹn trong một góc lòng.
Tháng Tư là tháng của ký ức.
Mà ký ức của người lính già… luôn là những mảnh ghép vừa tự hào vừa nhức nhối.
2. Ngày lên đường – tuổi hai mươi đi thẳng vào mùa lửa
Ông Lâm nhập ngũ năm 1972, khi chiến tranh đang ở những tháng ngày khốc liệt nhất. Buổi sáng lên đường, mẹ ông đưa chiếc khăn tay màu nâu, mắt ngấn nước:
– Con giữ lấy. Đi rồi phải trở về nghe con…
Lâm cười – cái cười hồn nhiên của tuổi 20:
– Chiến tranh nào rồi cũng hết, mẹ đừng lo.
Nhưng ông không biết rằng hành trình phía trước sẽ dài như cả một đời người.
Từ Quảng Trị, Lâm cùng đơn vị men theo những bờ tre, những dòng sông, những cánh đồng hoang bị cày xới bởi bom đạn. Không có ngày nào tiếng súng ngớt. Không có đêm nào được ngủ tròn giấc.
Trên những điểm cao cạnh sông Thạch Hãn, pháo sáng quét trắng bầu trời.
Đồng đội của ông – Tuấn, Phụng, Sửu… – những gương mặt còn non trẻ, lúc nào cũng cười giữa chiến tranh như thể nỗi sợ chưa kịp chạm đến.
Có hôm pháo địch bắn suốt ba tiếng.
Đất đá nổ tung, gió mang theo bụi khét và mùi thuốc súng.
Cả trung đội phải nằm rạp xuống chiến hào, nghe từng tiếng mảnh pháo sượt qua tai.
Tuấn – thằng lính trẻ người Nam Định – bảo:
– Lâm ơi, tao mà chết thì gửi hộ tao lá thư này cho má tao với!
Lâm bật cười:
– Mày lo xa! Cứ đánh xong trận này rồi cùng nhau về!
Nhưng trận ấy – Tuấn không trở về.
Một quả pháo rơi gần miệng hào.
Lâm chỉ kịp nghe tiếng gọi cuối cùng:
– Lâm… giữ di vật cho tao nhé…
Ông đã giữ lá thư ấy suốt đời, không mở ra, cũng không gửi đi.
Bởi ông biết: có những điều đau quá, người ở lại không đủ can đảm để nói ra.
3. Tháng Tư năm ấy – ngày đất nước tròn giấc mơ
Ngày 30 tháng 4 năm 1975, đơn vị ông tiến quân từ phía tây Sài Gòn.
Trời tháng Tư xanh lạ kỳ.
Cờ giải phóng tung bay đỏ rực dọc các ngả đường.
Khi tiếng súng cuối cùng im bặt, khi cánh cửa dinh Độc Lập mở ra, Lâm đứng lặng.
Ông không la hét, không reo vui như bao người khác.
Ông chỉ nhìn bầu trời trong trẻo, lòng thì trào lên một câu hỏi:
“Giá mà Tuấn còn sống… Giá mà tất cả đồng đội của mình còn ở đây…”
Thắng lợi ấy, niềm vui ấy, chiến thắng ấy…
không bao giờ trọn vẹn với những người đã đi qua chiến tranh.
Đêm 30-4, Lâm ngồi dưới một gốc bàng, viết vào sổ tay:
“Chiến tranh kết thúc rồi. Nhưng nỗi đau thì còn mãi.
Thương những người còn nằm lại trên đường chúng tôi đã đi qua.”
4. Trở về – và cuộc chiến khác
Sau hòa bình, Lâm trở về quê, mang theo vết thương ở vai và một giấc ngủ chập chờn.
Ông cưới vợ, làm ruộng, rồi làm thợ hồ.
Cuộc sống bình dị như bao người khác.
Nhưng không ai biết rằng đêm nào ông cũng thức giấc giữa chừng khi nghe tiếng xe chạy mạnh qua đường.
Trong tiềm thức ông vẫn là tiếng B40.
Tiếng pháo cấp tập.
Tiếng kêu la của thương binh.
Có nhiều đêm, vợ ông chạm vào tay, thấy ông run như đang sốt rét:
– Anh lại mơ thấy trận đánh hả?
– Ừ… tháng Tư mà… – ông đáp nhỏ.
Ông chưa bao giờ kể hết.
Người lính già thường chỉ giữ nỗi đau cho riêng mình.
5. Ngày trở lại chiến trường xưa
Tháng Tư năm nay, ông Lâm quyết định trở lại Sài Gòn – nơi mà bốn mươi năm trước ông đã bước vào giữa mùa lịch sử.
Trên đường đến Dinh Độc Lập, hoa bằng lăng nở tím cả góc phố.
Tiếng trẻ con cười đùa, tiếng xe cộ rộn rã.
Không còn tiếng súng, không còn khói lửa.
Ông đứng trước cánh cổng từng chứng kiến phút giây đất nước trọn niềm vui.
Bàn tay già run run đặt lên song sắt.
“Tuấn ơi… mày thấy không?
Đất nước bây giờ đẹp lắm.
Hòa bình mà tụi mình đánh đổi bằng máu… đáng lắm.”
Ông lấy từ túi áo ra một chiếc khăn tay nâu sờn mép – chiếc khăn mẹ trao ngày lên đường.
Nó đã cùng ông đi qua chiến tranh, đi qua những tháng ngày sống chết.
Ông đặt khăn lên bậc thềm, cúi đầu thật lâu.
6. Tháng Tư – ký ức và lời hứa
Trở về quê, ông Lâm dự lễ kỷ niệm tại nhà văn hóa.
Người ta mời ông lên phát biểu.
Ông đứng trước bục gỗ, nhìn xuống lớp trẻ ngồi hàng ghế đầu.
Giọng ông trầm, chậm mà ấm:
– Tháng Tư với chúng tôi không chỉ là ngày chiến thắng.
Đó là ký ức của những người đã ra đi và không trở về.
Nếu các cháu thấy hôm nay đất nước hòa bình, tươi đẹp…
hãy nhớ rằng điều ấy được đánh đổi bằng máu của biết bao thanh niên mới mười tám đôi mươi.
Ông dừng lại, mắt hơi ướt:
– Chúng tôi – những người lính già – không cần vinh quang.
Chỉ mong đất nước này mãi bình yên,
để thế hệ sau không bao giờ phải biết chiến tranh là gì.
Cả hội trường im phăng phắc.
Bên ngoài, nắng tháng Tư rải vàng lên hàng tre trước ngõ.
Ông Lâm khẽ thở ra:
– Vậy là đủ rồi… Đồng đội ơi, tụi mình đã không sống uổng phí tuổi hai mươi.
