NGƯỜI LÍNH GIÀ VÀ KÝ ỨC KHÔNG PHAI
Khắc họa đời sống nội tâm của nhân chứng nhiều năm sau chiến tranh. Những hồi ức về xe tăng 363 và các trận đánh năm 1975 trở thành phần không tách rời trong cuộc sống của người lính già giữa làng quê Bắc Bộ.
Ông Nguyễn Xuân Liêm thường ngồi rất lâu trước hiên nhà ở thôn An Liêm mỗi khi tháng Tư trở lại. Ở tuổi gần tám mươi, ông vẫn minh mẫn đến mức nhớ rõ từng ký hiệu xe, từng khẩu lệnh trong khoang thép 363. Ông nói ký ức không phai không phải vì nó dữ dội, mà vì nó gắn với số phận của đồng đội và nhân dân.
Ông nhập ngũ năm 1965, rồi chuyển sang Tăng thiết giáp tháng 5.1972. Những năm tháng ấy tôi luyện ông bằng kỷ luật của binh chủng thép. Nhưng ám ảnh lớn nhất vẫn là Phước Long đầu 1975. Địch bố trí hỏa lực rất mạnh ở trung tâm thị xã: các khẩu pháo 105mm bắn thẳng, cối 81 từ Bà Rá bắn dội xuống các trục đường; tổ săn tăng trên tầng cao dùng B41 chờ bắn vào đỉnh tháp pháo. Bộ binh của ta bám sau 363 nhiều lần bị chặn bởi mìn và vật cản do công binh ngụy chôn sẵn.
Trưởng xe 363 khi ấy phải chỉ huy rất chi tiết: húc mở vật cản bằng mũi xe, nhô nòng bắn chế áp từng cửa sổ, rồi lùi nửa thân tránh góc bắn chéo. Khi chỉ còn lại 363 với số đạn ít, ông đã động viên anh em giữ đầu lạnh, nạp những viên xuyên cuối để đánh thẳng vào cụm địch cố thủ, làm rối loạn đội hình của chúng. Quyết định ấy cứu cả mũi tiến công, mở thời cơ cho lực lượng tăng cường tràn lên giải phóng hoàn toàn thị xã.
Sau Phước Long, 363 còn tham gia Xuân Lộc tháng 4.1975. Trận ấy địch liều lĩnh nhất: pháo 155mm bắn chặn từ Nhà Bè, cao xạ 37mm quanh sân bay Tân Sơn Nhất chưa bị chế áp hết; biệt động cố thủ trong các dãy nhà bê tông. 363 được lệnh cơ động zích-zắc, dùng 12,7 quét tầng cao, pháo chính chỉ dùng cho mục tiêu chắc chắn để giảm tối đa tổn thất cho dân. Rồi những ngày đánh chiếm Trạm Bom, sân bay Biên Hòa, ông hiểu thêm rằng bắn có lựa chọn cũng là kỷ luật của lòng nhân.
Khi về nghỉ hưu năm 1987, người lính già bước sang đời thường nhưng ký ức vẫn kéo về trong những đêm không ngủ. Thương tật 4/4 khiến lưng ông đau mỗi khi trở trời. Nhưng ông không trốn chạy; ông kể lại cho cháu con nghe để lịch sử sống dậy trong căn nhà nhỏ. Chủ tịch Hội CCB Dương Hồng Hải nói ông là tấm gương sáng. Tôi hiểu rằng ánh sáng ấy đến từ cách ông đối diện nỗi sợ và hoàn cảnh để giữ cho ngọn lửa yêu nước không tắt.
Người lính già của thôn An Liêm vì thế không chỉ mang danh hiệu Anh hùng, mà mang cả một thời không thể quên trong mắt. Tôi viết lại câu chuyện này để hiểu rằng chúng tôi đang sống tiếp cuộc đời của những người đã hi sinh, còn 363 thì vẫn lăn qua lịch sử bằng chính ý chí con người trong lời kể của ông.
