NGƯỜI LÍNH GIÀ VÀ KÝ ỨC THÁNG TƯ

Ở tuổi 73, Thiếu tướng Trần Ngọc Thổ – nguyên Tham mưu trưởng Quân khu 7 – vẫn giữ trọn vẹn trong ký ức mình những ngày tháng Tư hào hùng của dân tộc. Ông là một trong những người trực tiếp tham gia những trận đánh cuối cùng làm nên đại thắng mùa Xuân 1975, kết thúc cuộc kháng chiến trường kỳ.

Gắn bó máu thịt với miền Nam

Nhập ngũ ngày 30/9/1966, sau thời gian huấn luyện, ông chiến đấu tại cánh đồng Chum (Hạ Lào), thuộc Sư đoàn 320, rồi được điều về Sư đoàn 308 – đại đoàn chủ lực đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam. Trong suốt quãng đời binh nghiệp, Chiến dịch Hồ Chí Minh để lại trong ông những ký ức sâu đậm, thiêng liêng nhất.

Trong những ngày lịch sử ấy, lực lượng của ta tổ chức năm cánh quân tiến công vào các cơ quan đầu não của chính quyền Sài Gòn. Khi đó, ông là Tham mưu phó, Trưởng ban Tác chiến cánh quân thứ 5, đảm nhận nhiệm vụ đánh vu hồi từ hướng Gò Công, phối hợp với các mũi tiến công khác giải phóng Sài Gòn. Ngày 30/3/1975, đang tập huấn tại Bộ Tham mưu Quân khu 8, ông nhận lệnh khẩn cấp từ Trung đoàn 88 chuẩn bị chiến đấu.

Theo phương án tác chiến, đơn vị hành quân từ Chợ Gạo, Châu Thành (Tiền Giang), vượt sông Vàm Cỏ Đông, Vàm Cỏ Tây qua Tân Trụ, Cần Giuộc (Long An), tiến về Bình Chánh, chiếm cầu Chữ Y, Tổng nha Cảnh sát và kho xăng Nhà Bè. Nhiệm vụ đặt ra là phải đánh nhanh, gọn, hạn chế tối đa thương vong. Các đơn vị lần lượt phá vỡ từng đồn bốt, mở đường tiến vào Sài Gòn.

Rạng sáng 29/4/1975, Tiểu đoàn 3 báo cáo toàn bộ địch tại đồn cầu Ông Thìn đã rút chạy. Đến sáng 30/4, Trung đoàn 88 làm chủ trọn tuyến từ cầu Ông Thìn đến Nam Bình Chánh, sẵn sàng đánh chiếm cầu Chữ Y. Khi Đài Phát thanh Sài Gòn phát đi tuyên bố đầu hàng vô điều kiện của Tổng thống Dương Văn Minh lúc 11 giờ 30 phút trưa cùng ngày, ông và đồng đội không kìm được nước mắt trong niềm vui vỡ òa.

Một trong những ký ức sâu sắc nhất của ông là cuộc vượt sông Vàm Cỏ Tây ngày 20/4/1975 để đánh chiếm Chi khu Tân Trụ – vị trí chiến lược phía Nam Sài Gòn. Dòng sông rộng, địch có tới 13 tàu chiến hoạt động gần khu vực vượt sông. Trong tình thế hiểm nguy, nhân dân địa phương đã cấp tốc huy động 20 ghe máy lớn cùng gần 400 người, trong đó có cả thiếu nhi, tham gia hỗ trợ, làm công tác binh vận. Nhờ sự che chở của nhân dân, gần 600 cán bộ, chiến sĩ vượt sông an toàn chỉ trong vòng 30 phút.

Những ngày áp sát Sài Gòn, Trung đoàn từng được một bà má ở Cần Giuộc cưu mang. Bà định làm thịt đàn ngỗng để bồi dưỡng bộ đội, nhưng các chị trong nhà bảo “ăn ngỗng xui”, thế là bà đem hơn 30 con gà làm thịt cho bộ đội ăn lấy sức. Kỷ niệm ấy theo ông suốt cuộc đời binh nghiệp.

“Tám” Thổ của những bà má miền Nam

Nhắc đến những bà mẹ Nam bộ năm xưa, giọng vị tướng già luôn nghẹn lại. Ông nhớ má Bảy ở Củ Chi từng đào hầm nuôi giấu bộ đội, trước khi bị buộc vào vùng địch vẫn chôn sẵn một lu lương thực để lại cho đơn vị. Người ông mang nặng ân tình nhất là má Tư Bún ở Tiền Giang – người nhận ông làm con nuôi và gọi ông là “Tám”. Má mất người con ruột là liệt sĩ Tám Phước, nên coi ông như con ruột, từ đó ông được gọi thân thương là “Tám Thổ”

Cuối tháng 4/1975, khi tiểu đoàn chuẩn bị hành quân gấp về Sài Gòn, trong cảnh nghèo khó, má vẫn bán 40 giạ lúa để ủng hộ đơn vị. Má dặn: “Đứa nào bị thương thì về ở với má”. Những ngày hành quân, dọc đường người dân đặt sẵn nước uống, chặt dừa, chở bộ đội bằng xe đạp, xe máy. Tất cả không quen biết nhưng chan chứa tình ruột thịt, cùng chung khát vọng hòa bình.

Sinh ra ở miền Bắc, gắn bó cả đời với chiến trường miền Nam, từng trải qua biết bao trận mạc, vậy mà mỗi khi nhắc tới những bà má quê, Thiếu tướng Trần Ngọc Thổ vẫn không giấu được xúc động. Với ông, tài sản quý nhất không phải là những tấm huân chương, mà là tình nghĩa đồng đội, là tấm lòng của nhân dân trong kháng chiến.

Sau chiến tranh, trên cương vị Phó Chủ tịch Trung ương Hội Nạn nhân chất độc da cam/Dioxin Việt Nam, Chủ tịch Hội Nạn nhân chất độc da cam/Dioxin TP.HCM, ông vẫn miệt mài đấu tranh đòi công lý cho các nạn nhân chiến tranh và ấp ủ việc thành lập Hội Nạn nhân bom mìn.

Ký ức không phai mờ

Trong những ngày áp sát Sài Gòn, có những cứ điểm địch tan rã nhanh chóng, nhưng cũng có nơi cầm cự trong thế giằng co. Tại một cứ điểm ở Cần Giuộc, đơn vị của ông bao vây suốt một thời gian dài nhưng cả hai bên đều chưa nổ súng. Khi đơn vị nhóm bếp nấu cơm, từ trong đồn địch vọng ra lời nhắc “nấu cơm thì hạn chế khói để tránh trở thành mục tiêu cho pháo”. Sau này ông mới biết, chính những người lính bên kia cũng không còn muốn chiến đấu.

Ngày 30/4, khi tiến vào khu vực Nhà Bè kiểm soát từng nhà, ông gặp bốn cô gái trốn dưới gầm giường vì sợ “lính giải phóng sẽ rút móng tay”. Sau khi được trấn an, họ mới dám bước ra và còn nấu cơm cho bộ đội ăn. Một số cụ già kéo tay áo ông lên rồi ngạc nhiên nói: “Lính giải phóng cũng trắng trẻo chứ có lông lá gì đâu!”. Câu nói khiến ông nhớ mãi đỏ mắt cười.

44 năm đã trôi qua, người còn, người mất, nhiều đồng đội vẫn chưa tìm được hài cốt. Nhưng trong ký ức của Thiếu tướng Trần Ngọc Thổ, những ngày tháng Tư lịch sử, nghĩa tình quân dân, đồng đội – vẫn mãi vẹn nguyên, trở thành sức mạnh tinh thần bất diệt của một thế hệ đi qua chiến tranh vì độc lập dân