Người lính già và mảnh xác máy bay

Ở tuổi ngoài chín mươi, cựu chiến binh Phan Như Lục vẫn còn giữ một mảnh nhôm nhỏ đã xỉn màu theo năm tháng. Ông bảo đó là mảnh xác máy bay Pháp bị bắn rơi tại chiến trường Điện Biên Phủ — kỷ vật ông giữ suốt hơn nửa thế kỷ.

Sinh năm 1931, ông từng là chiến sĩ cao xạ pháo thuộc Khẩu đội số 4, Đại đội 816, Tiểu đoàn 383, Trung đoàn 367, Đại đoàn 351 — đơn vị anh hùng góp phần làm nên chiến thắng Điện Biên Phủ lừng lẫy năm châu.

Nhắc về chiến trường năm ấy, điều ông nhớ đầu tiên không phải tiếng súng, mà là… những con dốc.

“Pháo cao xạ nặng lắm,” ông kể. “Toàn kéo bằng sức người.”

Những người lính trẻ phải dùng dây chão kéo từng khẩu pháo vượt núi, băng rừng vào trận địa. Có đoạn dốc dựng đứng, trơn trượt vì mưa, cả đơn vị phải chèn đá dưới bánh pháo rồi vừa kéo vừa hô nhịp.

“Đêm kéo pháo chỉ nghe tiếng thở dốc với tiếng dây chão căng kẽo kẹt.”

Ông Lục khi ấy mới ngoài đôi mươi nhưng đã quen với cuộc sống trận địa. Ban ngày ngụy trang pháo dưới tán cây, ban đêm sẵn sàng chiến đấu. Công việc căng thẳng nhất là lúc máy bay địch xuất hiện.

Ông kể rằng lính cao xạ thời ấy phải quan sát cực nhanh. Chỉ cần chậm vài giây là máy bay đã lao qua trận địa.

Một lần, đơn vị phát hiện tốp máy bay Pháp bay thấp vào khu vực tiếp tế của ta. Khẩu đội số 4 lập tức vào vị trí chiến đấu.

“Lúc đó hồi hộp lắm,” ông nhớ lại. “Chỉ nghe tiếng chỉ huy hô bắn.”

Tiếng pháo cao xạ rung chuyển cả trận địa.

Sau loạt đạn thứ hai, một chiếc máy bay trúng đạn, bốc khói rồi lao xuống phía xa. Cả khẩu đội vỡ òa vì sung sướng.

Ông Lục bảo đó là lần đầu tiên trong đời mình tận mắt thấy máy bay địch bị bắn rơi.

“Mừng đến mức tối hôm ấy không ai ngủ được.”

Ít ngày sau, một nhóm chiến sĩ được cử tới nơi chiếc máy bay rơi kiểm tra hiện trường. Ông Lục nhặt một mảnh nhôm nhỏ từ xác máy bay rồi cất vào túi áo như kỷ niệm của trận đánh đáng nhớ.

Nhưng chiến tranh không chỉ có chiến thắng.

Ông vẫn nhớ những đêm nằm trong hầm pháo giữa mưa rét Điện Biên. Cơm nắm cứng như đá, áo quần ướt cả tuần không khô. Có đồng đội vừa hôm trước còn cùng kéo pháo, hôm sau đã hy sinh vì bom đạn.

Điều khiến ông xúc động nhất là tinh thần của những người lính Đại đoàn 351 năm ấy. Dù gian khổ đến đâu, ai cũng tin chiến thắng nhất định sẽ đến.

“Ngày đó không ai nghĩ cho riêng mình,” ông trầm giọng. “Chỉ mong đánh thắng để đất nước được độc lập.”

Giờ đây, mỗi lần cầm lại mảnh xác máy bay cũ, cựu chiến binh Phan Như Lục như sống lại những năm tháng Điện Biên hào hùng — nơi tuổi trẻ của ông gắn với tiếng pháo cao xạ, những đêm kéo pháo xuyên núi và niềm tin mãnh liệt vào ngày chiến thắng.