NGƯỜI LÍNH GIÀ VÀ NHỮNG NĂM THÁNG KHÔNG QUÊN

NGƯỜI LÍNH GIÀ VÀ NHỮNG NĂM THÁNG KHÔNG QUÊN

Có những câu chuyện nếu chỉ nghe kể lại, người ta sẽ nghĩ đó là chuyện của một thời rất xa. Nhưng khi ngồi trước một người từng trực tiếp trải qua những năm tháng ấy, tôi mới nhận ra chiến tranh chưa bao giờ là một câu chuyện xa lạ với họ.

Nó nằm trong ký ức.

Nằm trong những cái tên của đồng đội.

Và đôi khi chỉ cần một câu hỏi rất đơn giản cũng đủ khiến cả một quãng đời trở về.

Cựu chiến binh Lê Công Hòa, sinh năm 1949, quê ở phường Ba Ngòi, là một người như vậy.

Tôi có dịp trò chuyện với chú về những năm tháng tuổi trẻ. Chú từng tham gia chiến đấu và có thời gian công tác trong Lữ đoàn Pháo binh 164. Đó là những năm tháng mà đất nước còn chiến tranh, cũng là quãng thời gian tuổi trẻ của chú gắn với quân ngũ và những người đồng đội.

Nhắc về ngày ấy, chú kể khá bình thản.

Tôi để ý rằng những người từng đi qua chiến tranh thường không kể chuyện theo cách chúng ta vẫn hình dung. Họ không bắt đầu bằng những điều lớn lao. Có khi chỉ là chuyện ngày ấy đi bộ đội như thế nào, cuộc sống trong đơn vị ra sao, anh em đối xử với nhau thế nào.

Nhưng càng nghe, tôi càng cảm nhận được cái gian khó của một thời.

Năm ấy, chú Hòa còn rất trẻ.

Quê hương Ba Ngòi khi đó cũng như bao miền quê khác, cuộc sống còn nhiều thiếu thốn. Rồi chiến tranh khiến những người thanh niên đứng trước một lựa chọn mà thế hệ hôm nay khó có thể hình dung.

Lên đường.

Chú trở thành người lính.

Những ngày tháng sau đó gắn với Lữ đoàn Pháo binh 164. Người lính pháo binh phải làm quen với những khẩu pháo, với những buổi huấn luyện, những lần di chuyển và những nhiệm vụ đòi hỏi sự tập trung cao độ.

Phía sau những khẩu pháo là những người lính trẻ.

Họ cũng có nỗi nhớ nhà.

Cũng có những người thân đang chờ.

Cũng có những ước mơ của riêng mình.

Nhưng khi đã mặc quân phục, họ hiểu rằng nhiệm vụ của người lính không cho phép mình chỉ nghĩ đến bản thân.

Tôi hỏi chú Hòa điều gì khiến chú nhớ nhất trong những năm tháng ấy.

Chú nói về đồng đội.

Câu trả lời ấy khiến tôi không bất ngờ.

Bởi có lẽ đối với những người từng chiến đấu, đồng đội là một phần rất sâu trong ký ức. Trong những ngày gian khó, người ở cạnh mình không phải là những người xa lạ nữa. Họ cùng nhau ăn, cùng nhau nghỉ, cùng nhau thực hiện nhiệm vụ và cùng nhau vượt qua những lúc khó khăn.

Có những tình bạn được bắt đầu từ những điều rất đơn giản như vậy.

Một bữa cơm chia đôi.

Một ngụm nước đưa cho nhau.

Một câu hỏi thăm sau một ngày mệt mỏi.

Hay chỉ là việc biết rằng khi mình quay lại, bên cạnh vẫn còn có một người đồng đội.

Những điều nhỏ bé ấy, qua thời gian, lại trở thành những ký ức rất lớn.

Tôi nghe chú kể và nghĩ về những người lính trẻ của ngày ấy.

Họ không biết chiến tranh sẽ kéo dài bao lâu.

Cũng không biết mình sẽ trở về vào ngày nào.

Có người đã trở về sau những năm tháng chiến đấu.

Nhưng cũng có những người không còn cơ hội bước qua cánh cửa quê nhà.

Đó có lẽ là điều mà những người cựu chiến binh không bao giờ quên.

Mỗi lần nhắc đến đồng đội, giọng chú Hòa chậm lại.

Tôi không hỏi quá nhiều.

Bởi có những mất mát không phải cứ kể hết ra mới khiến người khác hiểu. Đôi khi chỉ cần một khoảng im lặng giữa câu chuyện cũng đủ để người nghe cảm nhận được sức nặng của ký ức.

Thời gian rồi cũng đưa chiến tranh đi qua.

Người lính năm nào trở về.

Chú Hòa trở về với quê hương Ba Ngòi, bắt đầu một cuộc sống khác. Không còn những ngày tháng trong đơn vị, không còn những nhiệm vụ như trước. Cuộc sống sau chiến tranh có những khó khăn riêng, nhưng đó là cuộc sống bình yên mà những người lính từng mong chờ.

Rồi gia đình, công việc và những lo toan thường ngày cuốn con người đi.

Nhiều năm trôi qua.

Những người lính năm nào giờ đã già.

Nhưng khi ngồi trước chú Hòa, tôi nhận ra tuổi tác chỉ có thể làm thay đổi dáng người và mái tóc. Có những ký ức vẫn nằm nguyên trong lòng.

Đó là những ngày tháng trong quân ngũ.

Là hình ảnh đồng đội.

Là những lần nhớ quê.

Và là một phần tuổi trẻ đã gửi lại trong chiến tranh.

Tôi nghĩ điều đặc biệt nhất ở thế hệ những người lính ấy là họ thường không xem những gì mình đã làm là điều quá lớn lao.

Họ chỉ nói:

Ngày đó mình đi bộ đội.

Ngày đó mình cùng anh em chiến đấu.

Ngày đó khó khăn lắm.

Vậy thôi.

Nhưng với chúng tôi, những câu nói ấy lại có sức nặng rất lớn.

Bởi phía sau chữ “đi bộ đội” là những năm tháng xa gia đình.

Phía sau chữ “chiến đấu” là những ngày đối mặt với hiểm nguy.

Và phía sau chữ “đồng đội” có thể là cả một danh sách những cái tên mà người còn sống vẫn nhớ đến tận hôm nay.

Tôi nhìn người cựu chiến binh Lê Công Hòa và thử hình dung về người thanh niên của hơn nửa thế kỷ trước.

Có lẽ chú cũng từng mong một ngày được trở về quê nhà.

Được gặp lại người thân.

Được sống một cuộc sống bình thường.

Điều tưởng như rất đơn giản ấy, trong những năm chiến tranh, lại là một mong ước không phải ai cũng có thể thực hiện.

Chú đã may mắn trở về.

Và giờ đây, sau rất nhiều năm, người lính năm nào đã trở thành một phần của những câu chuyện được thế hệ sau nhắc lại.

Tôi nghĩ, chúng ta thường nói nhiều về chiến thắng, về những dấu mốc lớn của lịch sử. Nhưng phía sau những điều ấy là vô số cuộc đời bình dị.

Những người thanh niên rời quê.

Những người mẹ chờ con.

Những người vợ chờ chồng.

Những người đồng đội cùng nhau đi qua gian khổ.

Và những người trở về mang theo ký ức suốt cả cuộc đời.

Chú Hòa là một trong số những người ấy.

Một người con của Ba Ngòi.

Một người lính từng chiến đấu trong Lữ đoàn Pháo binh 164.

Một người đã dành những năm tháng tuổi trẻ của mình cho những ngày đất nước còn chiến tranh.

Bây giờ, chiến tranh đã lùi xa.

Tiếng pháo năm nào cũng chỉ còn trong ký ức.

Nhưng khi nghe chú kể chuyện, tôi hiểu rằng những âm thanh ấy không dễ mất đi đối với người từng sống trong thời đại đó.

Chúng đã trở thành một phần của cuộc đời.

Cũng như những người đồng đội đã trở thành một phần ký ức không thể thay thế.

Rời buổi trò chuyện, tôi cứ nghĩ mãi về một điều: có lẽ điều quý giá nhất mà những người lính năm xưa để lại không chỉ là những câu chuyện về chiến đấu, mà còn là cách họ đã sống với nhau trong những năm tháng khó khăn nhất.

Họ đã từng rất trẻ.

Đã từng có những ước mơ riêng.

Nhưng họ đã chọn bước đi khi đất nước cần.

Và sau tất cả, người lính Lê Công Hòa trở về với quê hương Ba Ngòi, mang theo một phần ký ức của cả một thời.

Một thời tuổi trẻ đã đi qua.

Một thời có tiếng pháo, có tình đồng đội, có những mất mát và có cả những ngày mong mỏi được trở về.

Thời gian có thể khiến nhiều thứ phai mờ.

Nhưng ký ức về một thời hoa lửa thì vẫn còn ở lại.

Ở lại trong câu chuyện của người lính già.

Ở lại trong những cái tên đồng đội được nhắc đến sau bao nhiêu năm.

Và ở lại để những người trẻ như chúng tôi hiểu hơn rằng cuộc sống bình yên hôm nay đã được đánh đổi bằng tuổi trẻ của biết bao con người.