Người lính già xóa nghèo, làm giàu

Bởi vậy, điện thoại của mình “thức” 24/24”-Ngắm ông nói chuyện, nước da đỏ au, mắt nhìn thẳng, phong cách đường hoàng, cử chỉ nhã nhặn nhưng dứt khoát, đậm chất lính từng được tích tụ qua hai cuộc kháng chiến giải phóng dân tộc.

Ông Quân sinh ra ở huyện Đông Hưng (Thái Bình), từ lúc chưa biết mặc quần áo đã theo bố mẹ đi kiếm kế sinh nhai ở nơi “có suối đãi vàng/có hồ Ba Bể, có nàng áo xanh”. Chỗ “cắm dùi” từ buổi đầu lạ lẫm ấy không ngờ lại là điểm đứng chân vững chãi cho tới tận hôm nay-tổ 11A, phường Đức Xuân, TP Bắc Kạn, tỉnh Bắc Kạn. 40 năm quân ngũ (1947-1987), khởi đầu Nguyễn Quân là chiến sĩ bộ binh của Trung đoàn 72, Liên khu 1, được đồng bào gọi là “Bộ đội Ông Cụ”, trực tiếp chiến đấu trong Chiến dịch Thu Đông 1947. Sau đó, ông qua nhiều trọng trách về công tác Đảng, công tác chính trị ở đơn vị cơ sở, từ Mặt trận Điện Biên Phủ (năm 1954) đến Chiến dịch Đường 9-Khe Sanh (năm 1968) cho tới trước khi nghỉ công tác là Phó chủ nhiệm Khoa Lịch sử Đảng, Trường Đảng Tổng cục Hậu cần.

Lúc ông Quân trở về gia đình, vợ ông-bà Đào Thị Nhuận, cựu nhân viên cửa hàng ăn uống thị xã (nay là thành phố) Bắc Kạn đã phải nghỉ hưu sớm từ năm 1983 để lo việc nhà. Nhìn 5 đứa con đang tuổi ăn học ngồi quanh mâm cơm độn sắn như tằm ăn rỗi và cổ tay vợ thì mỗi ngày lại bớt tròn đi, ông Quân nung nấu quyết tâm “đổi đời”. Những năm 1987-1988, công cuộc đổi mới đất nước đang đi những bước đầu tiên, điều kiện sản xuất vẫn còn nhiều rào cản, ông Quân tiến hành từng bước chắc chắn. Ông tổ chức cho các con ngoài giờ học vào rừng lấy tre nứa về làm tăm mành; bà Nhuận thì phát huy sở trường, chế biến mơ muối, mứt mận... Tất cả sản phẩm được đưa ra thị trường tiêu thụ theo kế hoạch do ông chỉ đạo, khoa học và rất thiết thực. Chỉ chưa đầy hai năm, gia đình ông đã để ra được bạc triệu.

Tiếp sau thời gian đó, trong khi kinh tế xã hội đất nước nhộn nhịp “mở cửa”, “cởi trói”, khoán 10 ra đời..., từng đoàn người dưới xuôi “khăn gói quả mướp” lên Bắc Kạn mua trâu, bò về để cày kéo. Ông Quân bàn với người con lớn, tổ chức dịch vụ cung ứng trâu. Lần đầu vài ba con, tiền lãi đập vào vốn cho lần sau, lần sau nữa... Từng đàn trâu lần lượt được bố con ông trao tận tay cho khách mua để về xuôi...

Một buổi sáng tháng 10-1989, trên đường đi chợ, ông Quân thấy một sự mới lạ: Từng dòng người, phần đông là trai tráng, lỉnh kỉnh rương hòm, cuốc xẻng... đi về hướng thung lũng “Suối đãi vàng”. Trong đầu ông lóe lên một ý tưởng: Chế độ khoán sản phẩm đã tạo ra cách tổ chức làm ăn mới, năng suất gấp bội và lực lượng lao động nông nghiệp sẽ dư ra sau mùa vụ. Người ta lên “Suối đãi vàng” là đương nhiên! Nhà nước lại chưa quản lý việc khai thác vàng như thế ở vùng này. Vậy thì ngừng buôn trâu, đi buôn vàng. Ngày ngày, ông cùng con trai đến các thung lũng mua vàng thô, 5 ngày một lần mang về nhà tinh lọc rồi bán ra thị trường, lãi ròng. Thế rồi, ông nhận thấy rủi ro tiềm ẩn đối với người đào đãi vàng. Và ông lui dần “mặt trận vàng”, chuyển sang lĩnh vực khác.

Theo nhịp thời gian, công cuộc đổi mới khởi sắc và ngày càng sôi động, điều kiện phát triển kinh tế mở dần ra, xã hội cần có những thiết chế để làm dịch vụ. Ông Quân chỉ đạo con trai Nguyễn Văn Linh thành lập Công ty Đức Anh (doanh nghiệp gia đình) chuyên dịch vụ vận tải vật liệu xây dựng. Vôi, cát, sỏi, xi măng, sắt thép, gạch ngói, tấm lợp... được ông cho mua tận gốc, bán tận ngọn. Vừa làm vừa đúc rút kinh nghiệm, Công ty Đức Anh như cỗ máy chuyển động đều đều...

Điều đặc biệt, ông Quân “chăm việc nhà nhưng không lơ là việc nước”. Ngay từ khi nghỉ hưu (năm 1987), ông đã tham gia Ban chấp hành Hội Cựu chiến binh thành phố và tỉnh Bắc Kạn, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, được bầu đi dự Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ 7, nhiệm kỳ 1991-1996. Ông còn được Nhà nước tặng thưởng Huân chương Lao động hạng Ba (năm 2005). Đến năm 2007, vào tuổi 76, ông mới chính thức nghỉ việc công. Mặc dù cao tuổi, ông vẫn không vắng mặt trong các buổi sinh hoạt lịch sử truyền thống có liên quan, với những ý kiến hữu ích.

Giờ đây, Đại tá, CCB Nguyễn Quân đã 87 tuổi đời. Các con ông đã trưởng thành, gia đình nào cũng cha mẹ gương mẫu, con cái chăm ngoan... Ông vẫn là trụ cột bồi dưỡng, truyền thụ cho con cháu kinh nghiệm giải quyết các mối quan hệ nhằm mục tiêu gia đình phát triển bền vững, góp phần bảo vệ và xây dựng quê hương, đất nước phồn vinh.