Người lính giữ đài quan sát ở Thành cổ

Cựu chiến binh Nguyễn Văn Bảy, sinh năm 1950, từng là chiến sĩ Sư đoàn 304 và trực tiếp tham gia chiến đấu tại Thành cổ Quảng Trị năm 1972. Ông kể rằng trong suốt 81 ngày đêm bảo vệ Thành cổ, ngoài những người trực tiếp cầm súng chiến đấu còn có những chiến sĩ làm nhiệm vụ quan sát để báo tọa độ cho pháo binh phía sau. Theo lời ông Bảy, các đài quan sát thường được đặt ở những vị trí cao hoặc gần khu vực giao tranh để nhìn rõ hướng tiến quân của địch. Tuy nhiên, đây cũng là những nơi rất nguy hiểm vì dễ bị phát hiện và bắn phá. Ông nhớ nhất trận đánh diễn ra vào ngày 22 tháng 7 năm 1972. Hôm đó, địch dùng pháo binh bắn dữ dội vào khu vực Thành cổ rồi đưa bộ binh tiến lên từ phía bờ nam sông Thạch Hãn. Trong tổ quan sát của ông có một chiến sĩ tên Trần Văn Hòa, quê ở Nghệ An, mới 20 tuổi. Hòa là người nhanh nhẹn, có đôi mắt rất tinh và thường được giao nhiệm vụ dùng ống nhòm theo dõi hướng di chuyển của địch. Ông Bảy kể rằng sáng hôm đó, Hòa cùng ông leo lên một vị trí quan sát nằm trên gác của một căn nhà đổ nát gần Thành cổ. Từ đó, họ có thể nhìn thấy rõ những tốp lính địch đang di chuyển qua các hố bom và chiến hào phía trước. Nhờ những tọa độ mà Hòa liên tục báo về, pháo binh của ta đã bắn rất chính xác vào đội hình địch, làm chậm nhiều đợt tiến công. Tuy nhiên, cũng vì liên tục phát tín hiệu nên vị trí quan sát bắt đầu bị lộ. Khoảng gần trưa, pháo địch bắn dồn dập vào khu vực căn nhà nơi hai ông đang ẩn nấp. Một phần mái nhà bị sập xuống, khói bụi mù mịt. Ông Bảy bị đất đá vùi lấp ở chân và không thể di chuyển nhanh được. Trong lúc ấy, Hòa vẫn cố kéo ông xuống một góc tường an toàn hơn. Nhưng khi thấy máy liên lạc bị đứt dây, anh lại quay trở lên để nối lại và tiếp tục báo tọa độ cho phía sau. Ông Bảy kể rằng những phút cuối cùng, ông vẫn nghe thấy tiếng Hòa nói vào máy: “Địch đang tập trung phía trước… bắn vào mé phải… bắn ngay…” Ngay sau đó, một quả pháo rơi trúng vị trí quan sát. Khi đồng đội tìm thấy Hòa, anh vẫn nằm bên chiếc máy điện thoại dã chiến và ống nhòm còn đeo trên cổ. Nhờ những tọa độ cuối cùng của anh, pháo binh ta đã chặn được đợt tiến công của địch trong chiều hôm đó. Nhiều năm sau, mỗi lần trở lại Thành cổ Quảng Trị, ông Bảy vẫn nhớ đến người đồng đội trẻ tuổi đã ở lại trên đài quan sát giữa mưa bom lửa đạn. Với ông, Hòa mãi mãi là đôi mắt của đồng đội trong những ngày ác liệt nhất nơi Thành cổ.