Người lính giữ nguyên mái tóc suốt ba năm quân ngũ Lê Văn Duẩn, sinh năm 1955, nhập ngũ năm 1974.

Ngày mới nhập ngũ, điều khiến tôi buồn nhất không phải hành quân hay huấn luyện.

Mà là… bị cắt tóc.

Hồi ở quê tôi vốn để tóc khá dài. Không phải kiểu nghệ sĩ gì, chỉ là thanh niên làng ngày ấy ai cũng thích vuốt tóc cho gọn gàng trước khi ra chợ huyện.

Vậy mà vừa vào đơn vị, cán bộ nhìn một lượt rồi nói:

“Mai cắt gọn hết.”

Sáng hôm sau, cả đám lính mới ngồi xếp hàng ngoài sân chờ cắt tóc. Tiếng tông đơ chạy rè rè liên tục.

Từng mảng tóc rơi xuống đất.

Ai cũng tiếc.

Có cậu còn đưa tay sờ đầu rồi than:

“Giờ nhìn như quả bưởi.”

Cả bọn cười ầm lên.

Tới lượt tôi, bác thợ cắt tóc làm nhanh đến mức chưa đầy năm phút đã xong.

Tôi đưa tay lên đầu mà hụt hẫng.

Tóc ngắn sát da đầu.

Soi vào chậu nước còn chẳng nhận ra mình.

Nhưng rồi thời gian trôi đi, mái tóc lính ấy lại thành điều quen thuộc nhất.

Ba năm quân ngũ, tôi gần như lúc nào cũng để kiểu đầu ấy. Cứ tóc hơi dài là lại bị gọi đi cắt.

Có lần một đồng đội nói vui:

“Lính mà để tóc dài chắc hành quân vướng cả gió.”

Đời lính của chúng tôi đơn giản lắm.

Sáng nghe còi dậy.
Ban ngày huấn luyện.
Chiều lau súng, giặt áo.
Tối ngồi kể chuyện quê.

Những ngày đầu ai cũng nhớ nhà.

Có đêm tôi nằm quay mặt vào tường, nghe đồng đội thở đều mà lòng buồn khủng khiếp.

Nhớ mẹ.
Nhớ cánh đồng.
Nhớ những buổi chiều thả trâu ngoài đê.

Nhưng người lính ít ai than thở.

Chỉ lặng lẽ chịu đựng rồi quen dần.

Tôi nhớ nhất những buổi chiều cắt tóc ngoài sân doanh trại.

Một tấm bạt trải xuống đất. Chiếc ghế gỗ cũ đặt giữa sân. Anh em ngồi chờ đến lượt rồi thi nhau trêu chọc người đang bị cắt.

Có cậu ngủ gật luôn trên ghế.

Có người bị cắt lệch phải lấy mũ che cả tuần.

Tiếng cười vang khắp sân doanh trại.

Những điều nhỏ nhặt ấy sau này lại trở thành ký ức đẹp nhất.

Có lần hành quân dài ngày giữa trời nắng gắt, mồ hôi chảy ròng ròng xuống mặt. Tôi mới thấy cái đầu tóc ngắn đúng là đỡ khổ thật.

Một anh đi cạnh còn vỗ vai tôi:

“Thấy chưa, bộ đội cắt tóc không bao giờ sai.”

Tôi bật cười.

Ngày ấy chúng tôi sống giản dị như vậy thôi.

Khổ thì có khổ.

Nhưng luôn tìm được cách vui giữa khó khăn.

Đến ngày xuất ngũ, tôi về nhà với mái tóc lính quen thuộc.

Mẹ nhìn tôi đứng ngoài cổng mà sững người mất mấy giây rồi mới cười:

“Đi bộ đội về nhìn già hẳn.”

Tôi cười đáp:

“Già đâu, chỉ khác thôi.”

Đêm ấy tôi nằm ngủ trên chiếc giường cũ trong nhà mình. Tay vô thức sờ lên mái tóc ngắn quen thuộc rồi chợt nhận ra:

Ba năm quân ngũ đã thật sự biến mình thành một con người khác.

Tôi là Lê Văn Duẩn, sinh năm 1955, nhập ngũ năm 1974.

Nhiều năm sau, tóc tôi giờ đã bạc gần hết. Nhưng mỗi lần đi ngang một tiệm cắt tóc nghe tiếng tông đơ rè rè, tôi lại nhớ sân doanh trại cũ và những chàng lính trẻ năm xưa từng cười vang dưới nắng chiều trong màu áo quân xanh.