NGƯỜI LÍNH KỂ CHUYỆN CHO THẾ HỆ TRẺ

Sau năm 1975, ông Nguyễn Xuân Liêm vẫn tiếp tục phục vụ trong Binh chủng Tăng thiết giáp thêm hơn mười năm nữa. Khi về nghỉ hưu ở thôn An Liêm, xã Thăng Long, huyện Đông Hưng, tỉnh Thái Bình, ông lại bắt đầu một nhiệm vụ khác: kể chuyện cho thế hệ trẻ nghe về thời hoa lửa. Ông nói rất thật rằng, nếu không có người lắng nghe, ký ức của ông sẽ giống như những trang nhật ký không kịp viết, chỉ nằm im trong chiếc ba lô cũ.

Buổi nói chuyện đầu tiên của ông với học sinh Trường THCS Thăng Long diễn ra vào đúng dịp kỷ niệm Ngày thành lập Quân đội. Ông bước vào lớp với dáng chậm, trên ngực áo là mấy tấm huy chương đã sờn màu. Ông không mở đầu bằng những lời hùng biện, chỉ hỏi đám trẻ:
– Các con có bao giờ nghe tiếng B41 bắn thẳng vào xe tăng chưa?

Rồi ông kể. Giọng người lính già đưa chúng tôi trở lại sáng 2.1.1975 ở thị xã Phước Long. Khi đội hình tăng thiết giáp nhận lệnh thọc sâu theo ngã ba Tư Hiền – trại Lê Lợi, địch đã bố trí một thế trận phòng ngự nhiều tầng. Vòng ngoài là các chốt địa phương quân, gài mìn chống tăng và vật cản chữ chi; phía trong trung tâm thị xã có tiểu đoàn bảo an tăng cường, các khẩu pháo 105mm đặt trên điểm cao bắn chặn trực diện. Trên các tầng nhà kiên cố, địch bố trí tổ săn tăng, chờ xe ta nhô lên mới bắn vào góc chết của tháp pháo.

Ông trưởng xe 363 khi ấy mới ngoài ba mươi tuổi, nhưng phải giữ đầu lạnh như giáo trình. Ông lệnh cho lái xe tiến từng nhịp, nửa thân lùi lại mỗi khi pháo địch chớp nòng. Pháo thủ 366 nạp những viên xuyên cuối, dùng 12,7 quét các cửa sổ nghi có B41. Bộ binh đi sau thương vong nhiều vì cao xạ và hỏa lực từ trung tâm bắn tỏa. Trong tình thế một xe hết đạn, một xe kẹt pháo, chỉ còn lại 363 với số đạn rất ít, ông đã quyết định: “Một xe cũng tấn công”. Quyết định ấy cứu cả mũi tiến công, tạo thời cơ cho các xe bạn và bộ binh được tăng cường tràn lên giải phóng hoàn toàn thị xã.

Đám trẻ ngồi nghe mà không chớp mắt. Ông lại kể tiếp những trận đánh sau đó: Xuân Lộc tháng 4.1975, khi 363 cùng đại đội được lệnh bắn chế áp các cụm pháo 155mm quanh thị xã, húc mở vật cản trên quốc lộ 1 để giữ tốc độ “thần tốc – táo bạo”. Rồi những ngày đánh chiếm Trạm Bom, sân bay Biên Hòa, nơi địch bỏ lại cả dầm cầu gài thuốc nổ. Ông nói mình học cách bắn có lựa chọn để giảm tối đa tổn thất cho dân.

Kết thúc buổi nói chuyện, ông chỉ dặn một câu rất hiền:
– Hòa bình không phải món quà biếu tặng. Nó được giữ bằng kỷ luật và lương tâm.

Từ đó, năm nào ông cũng có mặt trong các buổi giáo dục truyền thống. Ông trở thành người kể chuyện cho thế hệ trẻ của xã Thăng Long. Bóng dáng người lính già giữa lớp học nhỏ làm tôi hiểu rằng lịch sử đang sống rất gần, còn ngọn lửa yêu nước thì được kể bằng sự giản dị như chính cuộc đời ông.