Người lính lái đò sông Lô – Tuyên Quang

Sông Lô mùa chiến tranh không còn hiền hòa như thuở trước. Những con đò tre mỏng manh phải vượt qua biết bao mưa bom, pháo sáng. Ở bến sông gần thị trấn Tân Trào có một người đàn ông tên Hòa – dáng cao, nước da sạm nắng – ai cũng gọi anh là “người lái đò giữ bí mật”. Hòa không cầm súng, nhưng nhiệm vụ của anh còn nguy hiểm hơn: chở cung đường vận tải bí mật đưa cán bộ, thương binh và cả tài liệu quan trọng vượt sông mỗi đêm.

Đêm nào lên đò anh cũng quấn sẵn tấm áo tơi để che đạn lạc. Có đêm nước sông dâng cao, tiếng máy bay Pháp gầm rú trên đầu, pháo sáng rọi xuống trắng cả mặt nước. Hòa cúi thấp người, tay siết mái chèo, từng nhịp chèo nhẹ như hơi thở. Những chiến sĩ bị thương nằm trong khoang đò nín thở nghe tiếng đạn rít, nhưng Hòa chẳng bao giờ run. Anh bảo: “Sông mà sợ gió thì không gọi là sông. Người mà sợ khó thì không giữ được nước nhà.”

Một lần, giặc phục kích ngay bãi đá giữa sông. Chúng tưởng có thể chặn đường liên lạc, nhưng Hòa bất ngờ đổi hướng dòng chèo, lao đò vào đoạn nước xoáy, lợi dụng dòng chảy để vòng qua sau lưng địch. Con đò lắc mạnh đến mức ai cũng tưởng sẽ lật, nhưng Hòa đứng vững như cọc lim. Đêm đó, anh đưa được cả đoàn qua an toàn, nhưng khi lên bờ mới biết mình bị thương ở vai.

Dù vậy, anh nhất quyết không nghỉ. Cả vùng Tân Trào xem anh như người giữ nhịp thở của dòng sông. Năm 1952, trong một lần chở tài liệu gấp, đò bị pháo bắn trúng. Trước khi chìm, Hòa buộc chặt tài liệu vào ngực và ôm chúng bơi vào bờ. Anh chỉ kịp nói: “Phải giữ… cho bằng được…” rồi ngất lịm. Sáng hôm sau, người dân tìm thấy anh nằm bên gốc tre, tay vẫn ôm chặt tài liệu, hơi thở đã ngừng.

Ngày nay, mỗi khi đứng bên bến sông Lô, người ta vẫn kể chuyện về người lái đò lặng lẽ mà kiên cường ấy – người đã chở cả mùa xuân của Tuyên Quang qua những đêm bom đạn.