Người lính lấy thân mình dò bom để cứu cả đại đội Trường Sơn

Ông trưởng thành trong thời kỳ cuộc kháng chiến chống Mỹ diễn ra ác liệt, khi nhiều thanh niên miền Bắc tình nguyện nhập ngũ để chi viện cho chiến trường miền Nam. Ngày 14/7/1968, Nguyễn Lương Định gia nhập quân đội và cuối năm ấy được điều vào Trường Sơn, công tác tại Tiểu đoàn 668 thuộc lực lượng đường ống xăng dầu. Đây là đơn vị đảm nhiệm một nhiệm vụ đặc biệt quan trọng: xây dựng và vận hành hệ thống đường ống vận chuyển nhiên liệu xuyên rừng núi, phục vụ xe cơ giới và các hoạt động quân sự trên chiến trường.

Trong những năm 1968–1970, tuyến đường ống xăng dầu Trường Sơn liên tục bị không quân Mỹ đánh phá. Những khu vực hiểm yếu như Pha Bang Nưa, thuộc tỉnh Savannakhet của Lào, trở thành trọng điểm ngăn chặn bằng bom nổ chậm, bom từ trường và những đợt không kích dữ dội. Đường ống có nhiệm vụ đưa nhiên liệu đến các kho phía trước, nhưng chỉ cần một đoạn bị phá hủy, quá trình vận chuyển có thể bị gián đoạn. Nguyễn Lương Định cùng đồng đội phải vừa lắp đặt, sửa chữa đường ống, vừa tìm cách bảo vệ nguồn nhiên liệu giữa những nguy hiểm thường trực.

Ngày 15/8/1969, Nguyễn Lương Định được giao phụ trách một bộ phận tổ chức vận chuyển các phuy xăng theo dòng nước từ kho K3 qua các suối Ra Mai, Ra Vơ xuống sông Sê Băng Hiêng. Khi lực lượng Mỹ đánh phá, nhiều phuy xăng bị trúng đạn, nhiên liệu bốc cháy trên mặt nước. Nguyễn Lương Định cùng đồng đội bất chấp nguy hiểm, tìm cách đưa những phuy xăng chưa bị phá hủy tiếp tục xuôi dòng đến nơi tập kết. Nhờ nỗ lực của cả lực lượng, nhiều phuy xăng được bảo vệ, góp phần duy trì nguồn nhiên liệu phục vụ chiến trường.

Cuối năm 1969, đơn vị tiếp tục triển khai đường ống qua khu vực Pha Bang Nưa, nơi mặt đất bị bom đạn cày xới và còn nhiều bom từ trường chưa nổ. Sau khi lực lượng công binh xử lý các quả bom được phát hiện, vẫn chưa thể khẳng định đoạn tuyến đã an toàn. Nếu cả đại đội mang đường ống đi qua, chỉ cần một quả bom phát nổ cũng có thể gây thương vong lớn.

Trước tình thế ấy, Nguyễn Lương Định chủ động đề nghị được một mình vác đường ống đi kiểm tra đoạn đường nguy hiểm. Ông chấp nhận rủi ro để những đồng đội khác không phải cùng đối mặt với bom còn sót. Khi Nguyễn Lương Định vượt qua khu vực gần mỏm đá cuối đoạn tuyến, một quả bom từ trường bất ngờ phát nổ, hất tung cả người và đường ống. Đồng đội nhanh chóng tìm kiếm, đưa ông đến trạm phẫu thuật trong tình trạng bị thương đặc biệt nghiêm trọng.

Nguyễn Lương Định may mắn sống sót nhưng phải trải qua nhiều cuộc phẫu thuật và bị liệt hai chân. Sau khi được đưa ra miền Bắc điều trị, ông trở thành thương binh hạng 1/4. Cuộc sống sau chiến tranh vô cùng khó khăn; có thời gian ông phải ngồi xe lăn bán vé số gần Trường Đại học Thủy lợi tại Hà Nội để kiếm sống. Dù vậy, ông vẫn giữ liên lạc với đồng đội và sống giản dị cho đến khi qua đời năm 2002.

Ngày 17/10/2023, Nguyễn Lương Định được Chủ tịch nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Lễ truy tặng được tổ chức ngày 6/12/2023. Cuộc đời ông là câu chuyện về một người lính sẵn sàng chấp nhận hiểm nguy để bảo vệ đồng đội, để lại tấm gương về lòng dũng cảm và sự hy sinh thầm lặng của Bộ đội đường ống xăng dầu Trường Sơn.