Người lính lớn tuổi nhất tiểu đội

Nhập ngũ tháng 3 năm 1988, xuất ngũ tháng 8 năm 1989.

Ngày tôi vào đơn vị, có cậu lính trẻ nhìn tôi rồi hỏi thật:

“Anh là cán bộ mới về à?”

Tôi bật cười.

“Không, tao cũng lính như chúng mày thôi.”

Cả tiểu đội hôm ấy cười ầm lên vì tôi là người nhiều tuổi nhất phòng.

Năm 1988, lúc khoác ba lô nhập ngũ, tôi đã ngoài ba mươi tuổi. So với đám lính trẻ mười tám đôi mươi trong đơn vị, tôi già hơn hẳn. Có đứa còn gọi đùa tôi là “anh cả”.

Ban đầu tôi cũng ngại lắm.

Người ta ngoài ba mươi thường đã yên bề gia đình, còn mình lại bắt đầu cuộc sống quân ngũ. Nhưng rồi vào đơn vị được ít lâu, tôi nhận ra đã mặc quân phục thì ai cũng như nhau.

Đều dậy theo còi.
Đều huấn luyện dưới nắng.
Đều hành quân, trực gác và sống bằng kỷ luật.

Chỉ khác là tôi… đau lưng sớm hơn bọn trẻ.

Có hôm chạy thể lực, đám lính trẻ lao lên như gió. Tôi vừa chạy vừa thở hồng hộc phía sau. Một cậu quay lại cười:

“Anh Hậu cố lên!”

Tôi vừa chạy vừa quát:

“Đừng gọi anh nữa, đang là đồng chí!”

Thế là cả bọn cười nghiêng ngả.

Đời lính của tôi không dài, chỉ hơn một năm. Nhưng khoảng thời gian ấy lại khiến tôi nhớ rất nhiều.

Có lẽ vì tôi nhập ngũ khi đã đủ lớn để hiểu giá trị của sự bình yên và tình đồng đội.

Lính trẻ hay vô tư.

Còn tôi nhìn việc gì cũng sâu hơn một chút.

Tôi nhớ những đêm trực khuya trong doanh trại. Đám lính trẻ nhiều lúc ngồi canh gác còn tranh thủ kể chuyện người yêu, chuyện quê nhà. Tôi thì ngồi lặng nghe tiếng côn trùng ngoài bãi đất và nghĩ về cuộc đời mình.

Nghĩ rằng con người có những quãng đường rất lạ.

Có người tuổi trẻ đi qua chiến tranh.
Có người tuổi trẻ qua rồi mới bước vào quân ngũ như tôi.

Nhưng khoác lên màu áo lính rồi, ai cũng học được một điều giống nhau.

Đó là trách nhiệm.

Trong đơn vị, tôi hay giúp đám lính trẻ mấy việc lặt vặt. Thằng nào rách áo tôi khâu hộ. Đứa nào buồn tôi kéo ra nói chuyện.

Có lần một cậu lính trẻ nhớ nhà quá ngồi thở dài suốt buổi.

Tôi hỏi:

“Nhớ người yêu à?”

Nó gãi đầu:

“Không… nhớ mẹ.”

Tôi im lặng một lúc rồi đưa cho nó điếu thuốc.

Vì tôi hiểu cảm giác ấy.

Người đàn ông dù lớn hay nhỏ, lúc mệt nhất thường lại nhớ về nhà.

Khoảng thời gian 1988–1989 không phải những năm tháng dễ dàng. Cuộc sống còn nhiều khó khăn. Trong quân đội cũng thiếu thốn đủ thứ.

Nhưng lính ngày ấy sống tình cảm vô cùng.

Một ca nước chè nóng cũng ngồi quây cả nhóm. Một gói quà quê gửi lên là chia nhau từng chút. Có hôm trời nóng quá, cả tiểu đội chỉ mong tối đến được cởi áo nằm ngoài hiên hứng gió.

Đơn giản thế thôi mà vui.

Tôi nhớ mãi một buổi tối mất điện.

Cả doanh trại tối om. Anh em nằm ngoài sân nhìn trời. Có đứa bỗng hỏi:

“Sau này ra quân rồi liệu còn gặp nhau không?”

Không ai trả lời ngay.

Một lúc sau tôi mới nói:

“Có khi cả đời không gặp lại. Nhưng chắc chẳng quên được đâu.”

Đúng thật.

Sau này mỗi người một nơi, nhưng quãng đời quân ngũ thì chẳng ai quên nổi.

Tháng 8 năm 1989, tôi xuất ngũ.

Ngày rời đơn vị, mấy cậu lính trẻ trong tiểu đội cứ bám lấy tôi cười nói mãi. Có đứa còn bảo:

“Anh Hậu về nhớ đừng quên bọn em.”

Tôi cười:

“Quên sao được.”

Và đúng là không quên thật.

Đến tận bây giờ, mỗi lần nghe tiếng còi đâu đó hay nhìn thấy màu áo lính, tôi lại nhớ về hơn một năm quân ngũ của mình.

Nhớ doanh trại.
Nhớ tiếng cười của đám lính trẻ.
Nhớ cái thời mình là người lớn tuổi nhất tiểu đội nhưng lại sống những ngày vô tư nhất đời.