Người lính luôn mang theo cây đàn môi

Ngày tôi nhập ngũ, hành trang chẳng có gì đáng giá.

Vài bộ quần áo.
Một chiếc chăn mỏng.
Và một cây đàn môi nhỏ bằng sắt.

Đó là thứ tôi quý nhất.

Cây đàn môi ấy do chính tay cha tôi làm. Trước ngày lên đường, ông đưa cho tôi rồi chỉ nói:

“Nhớ nhà thì thổi.”

Từ bé tôi đã quen tiếng đàn môi của người vùng cao. Những đêm mùa đông, trai bản thường ngồi bên bếp lửa thổi đàn gọi bạn tình. Âm thanh ngân lên buồn mà sâu, nghe như tiếng gió len qua núi đá.

Vào quân đội, tôi vẫn mang cây đàn theo bên mình.

Ban đầu đồng đội thấy lạ lắm.

Có người hỏi:

“Cái này chơi kiểu gì?”

Tôi chỉ cười rồi đặt cây đàn lên môi khẽ rung.

Âm thanh vang lên khe khẽ giữa đêm doanh trại làm cả phòng im lặng.

Một anh nói nhỏ:

“Nghe buồn như nhớ ai ấy.”

Tôi không trả lời.

Vì thật ra lúc ấy tôi đang nhớ nhà vô cùng.

Đời lính của chúng tôi gắn với những cuộc hành quân dài.

Có hôm đi suốt từ sáng đến tối, chân đau rã rời mới được nghỉ chân bên sườn núi. Anh em nằm vật xuống đất thở dốc.

Còn tôi thường ngồi tách ra một góc rồi lấy đàn môi ra thổi.

Tiếng đàn nhỏ thôi nhưng giữa núi rừng tĩnh lặng lại nghe rất xa.

Có đồng đội nằm nghe rồi bảo:

“Nghe ông thổi tự nhiên tao nhớ quê.”

Thế là từ đó, mỗi lần nghỉ chân mọi người lại giục:

“Chứ, thổi đàn đi.”

Những đêm trời lạnh, cả tiểu đội ngồi quanh bếp lửa. Người vá áo, người hong giày, còn tôi ngồi thổi đàn môi.

Ánh lửa hắt lên những khuôn mặt trẻ măng sạm nắng.

Có người nhắm mắt nghe.
Có người lặng im không nói.

Trong khoảnh khắc ấy, chúng tôi không còn thấy doanh trại xa lạ nữa.

Mà giống như đang ngồi bên bếp lửa quê nhà.

Tôi nhớ nhất một đêm trực gác cuối năm.

Sương xuống dày đặc, lạnh buốt cả tay chân. Xa xa chỉ thấy ánh đèn vàng mờ mờ của doanh trại.

Tôi đứng gác một mình giữa khoảng sân im phăng phắc rồi bất giác lấy cây đàn môi ra thổi khẽ.

Âm thanh vang lên giữa màn sương nghe cô độc vô cùng.

Tự nhiên lúc ấy tôi nhớ mẹ đến nghẹn lòng.

Nhớ căn nhà gỗ nhỏ trên núi.
Nhớ tiếng chó sủa mỗi tối.
Nhớ mùi khói bếp ám vào áo.

Tôi nhận ra dù đi xa đến đâu, con người ta vẫn luôn mang theo quê hương trong lòng.

Ngày xuất ngũ, nhiều đồng đội chia tay còn bảo:

“Sau này nhớ nhất tiếng đàn của ông.”

Tôi cười mà sống mũi cay cay.

Về đến nhà, cha tôi vẫn ngồi bên hiên như ngày nào.

Tôi lấy cây đàn môi cũ đặt vào tay ông.

Ông nhìn rất lâu rồi hỏi:

“Còn thổi được không?”

Tôi gật đầu.

Rồi đêm ấy, giữa bản làng yên tĩnh, tiếng đàn môi lại vang lên sau bao năm xa cách.

Tôi là Sùng A Chứ, sinh năm 1957, nhập ngũ năm 1976.

Có những người lính mang theo ảnh gia đình, có người giữ thư người yêu. Còn tôi mang theo tiếng đàn môi của quê núi — thứ đã giúp một chàng trai vùng cao đi qua những năm tháng quân ngũ mà chưa bao giờ quên mình đến từ đâu.