Người lính mang ký ức chiến tranh đi suốt cuộc đời

Có những người lính rời chiến trường khi tiếng súng đã im, nhưng cuộc chiến trong ký ức của họ chưa bao giờ kết thúc. Với Thượng tá Nguyễn Văn Á, những năm tháng chiến đấu không chỉ trở thành một phần cuộc đời, mà còn trở thành nguồn cảm hứng để ông tiếp tục cống hiến bằng ngòi bút, bằng những việc làm tri ân đồng đội và bằng tình yêu tha thiết dành cho lịch sử dân tộc.

Ông sinh năm 1952 tại vùng quê Văn Giang, huyện Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh – nơi nổi tiếng với truyền thống hiếu học và yêu nước. Tuổi thơ của Nguyễn Văn Á gắn liền với những năm đất nước chìm trong khói lửa chiến tranh. Những đoàn quân hành quân qua làng, những lá thư báo tin chiến sĩ hy sinh và tiếng còi báo động đã sớm hun đúc trong ông ý chí lên đường bảo vệ Tổ quốc.

Tháng Tám năm 1971, khi vừa tròn tuổi thanh niên, Nguyễn Văn Á tình nguyện nhập ngũ. Trên vai là chiếc ba lô còn thơm mùi vải mới, trong tim là khát vọng góp sức cho đất nước, ông lên đường vào chiến trường Quảng Trị – nơi được xem là một trong những mặt trận ác liệt nhất của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước.

Những ngày đầu ở đơn vị, người lính trẻ nhanh chóng làm quen với cuộc sống giữa bom đạn. Ban ngày hành quân, ban đêm đào công sự. Có những hôm chưa kịp ăn hết nắm cơm thì pháo địch đã dội xuống. Đất đá tung mù trời, nhưng sau mỗi trận bom, những người lính lại lặng lẽ đứng dậy, chỉnh lại ba lô và tiếp tục nhiệm vụ.

Nguyễn Văn Á thường nói với đồng đội:

"Chúng ta chiến đấu không phải vì danh tiếng, mà vì phía sau mình là quê hương và gia đình."

Lời nói giản dị ấy trở thành động lực để cả đơn vị vượt qua những ngày tháng khốc liệt.

Năm 1975, ông cùng đơn vị tham gia Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử. Khi những cánh quân thần tốc tiến vào Sài Gòn, ông cảm nhận rõ thời khắc đất nước sắp bước sang một trang mới. Trưa ngày 30 tháng 4, tin chiến thắng vang lên. Những người lính ôm chầm lấy nhau giữa niềm vui vỡ òa. Nhưng trong niềm vui ấy vẫn có nỗi lặng im dành cho những đồng đội đã nằm lại trên khắp các chiến trường.

Đất nước thống nhất, người lính Nguyễn Văn Á chưa được nghỉ ngơi. Ông tiếp tục cùng đơn vị làm nhiệm vụ bảo vệ biên giới Tây Nam rồi biên giới phía Bắc. Những cuộc chiến mới tuy ngắn hơn nhưng cũng đầy gian khổ và mất mát. Một lần nữa, ông chứng kiến sự hy sinh của đồng đội và hiểu rằng hòa bình luôn phải được đánh đổi bằng mồ hôi, nước mắt, thậm chí cả máu xương của biết bao người lính.

Suốt 27 năm trong quân ngũ, từ người lính binh nhất đến cấp hàm Thượng tá, Nguyễn Văn Á luôn giữ cho mình tác phong giản dị, điềm đạm và tinh thần trách nhiệm. Năm 1998, ông chuyển công tác sang lĩnh vực báo chí. Rời quân phục, ông cầm bút thay cho cây súng, nhưng mục tiêu vẫn không thay đổi: phụng sự Tổ quốc và tri ân những người đã hy sinh.

Làm báo, rồi đến với văn chương, ông nhận ra rằng có những điều lịch sử cần được kể lại bằng cảm xúc. Những ký ức chiến tranh trở thành chất liệu cho thơ và truyện ký. Trong từng trang viết, người đọc không chỉ thấy những trận đánh hay những cuộc hành quân, mà còn thấy tình đồng đội, nỗi nhớ quê hương và khát vọng hòa bình.

Ông từng chia sẻ rằng viết văn cũng là một cách "đền ơn đáp nghĩa". Mỗi bài thơ là một nén hương tưởng nhớ đồng đội. Mỗi trang hồi ký là một lời tri ân gửi đến những người đã ngã xuống mà chưa kịp kể hết câu chuyện của mình. Chính vì vậy, các tập thơ và truyện ký của ông đều đậm chất ký ức, hướng người đọc đến lòng biết ơn lịch sử và những giá trị nhân văn của hòa bình.

Điều khiến nhiều người kính trọng ở Thượng tá Nguyễn Văn Á không chỉ là những tác phẩm văn học, mà còn là hành trình bền bỉ tham gia các hoạt động tri ân liệt sĩ, tìm kiếm thông tin về đồng đội và vận động xây dựng các công trình tưởng niệm. Với ông, chiến tranh đã kết thúc, nhưng trách nhiệm với đồng đội thì chưa bao giờ khép lại.

Có người hỏi:

"Điều gì khiến ông không mệt mỏi sau ngần ấy năm?"

Ông chỉ mỉm cười:

"Bởi tôi còn nhớ gương mặt của những người đã không trở về."

Câu trả lời ngắn gọn ấy chứa đựng cả một cuộc đời.

Ngày nay, khi đã ở tuổi ngoài bảy mươi, Thượng tá Nguyễn Văn Á vẫn miệt mài viết, gặp gỡ bạn đọc và tham gia các hoạt động nghĩa tình. Trong dáng vẻ điềm đạm của người cựu chiến binh là một trái tim luôn đau đáu với quá khứ và luôn tin vào tương lai.

Cuộc đời của Thượng tá Nguyễn Văn Á là minh chứng rằng người lính không chỉ chiến đấu bằng súng đạn, mà còn có thể tiếp tục cống hiến bằng tri thức, văn chương và những việc làm nhân ái. Ông đã đi qua chiến tranh với lòng dũng cảm, đi qua thời bình bằng trách nhiệm và nghĩa tình. Chính điều đó đã làm nên một hình ảnh đẹp của người lính Bộ đội Cụ Hồ – sống trọn vẹn với Tổ quốc, với đồng đội và với nhân dân.

Thượng tá Nguyễn Văn Á