NGƯỜI LÍNH MANG THEO QUÊ HƯƠNG TRONG BA LÔ

Người lính khi ra trận thường mang theo rất ít đồ đạc. Ba lô chỉ có vài bộ quần áo, ít lương khô, cuốn sổ tay nhỏ và khẩu súng là vật bất ly thân. Nhưng với Nguyễn Xuân Liêm, có một thứ luôn hiện diện trong ba lô của ông suốt những năm tháng chiến tranh, dù không nhìn thấy, không cân đong được – đó là quê hương.

Quê hương của ông là thôn An Liêm, xã Thăng Long, huyện Đông Hưng, tỉnh Thái Bình (cũ) – vùng quê lúa thuần khiết, nơi những cánh đồng trải dài, nơi con người sống hiền hòa và gắn bó. Chính mảnh đất ấy đã nuôi dưỡng tuổi thơ Nguyễn Xuân Liêm, hình thành nên tính cách chịu thương chịu khó và tinh thần bền bỉ – những phẩm chất theo ông suốt đời binh nghiệp.

Ngày rời làng nhập ngũ, Nguyễn Xuân Liêm không mang theo nhiều đồ dùng cá nhân. Nhưng ông mang theo hình ảnh con đường làng, bờ tre, mái nhà và dáng mẹ tiễn con trong im lặng. Những hình ảnh ấy trở thành điểm tựa tinh thần, theo ông từ thao trường huấn luyện cho đến chiến trường khốc liệt.

Trong những năm đầu quân ngũ ở Tiểu đoàn 53A Tỉnh đội Thái Bình, mỗi khi mệt mỏi hay nhớ nhà, Nguyễn Xuân Liêm lại nghĩ về quê hương. Nghĩ về những buổi sớm ra đồng, về mùi rơm rạ, về bữa cơm giản dị nhưng ấm áp. Những ký ức ấy giúp ông đứng vững trước cường độ huấn luyện khắc nghiệt và kỷ luật nghiêm ngặt của quân đội.

Khi chuyển sang Binh chủng Tăng thiết giáp, hành trang tinh thần ấy càng trở nên quan trọng. Xe tăng là không gian kín, nóng bức, đầy tiếng ồn và nguy hiểm. Trong thân xe thép, mỗi người lính đều phải đối mặt với nỗi sợ hãi rất thật. Những lúc ấy, Nguyễn Xuân Liêm thường tự nhủ rằng, nếu mình ngã xuống, quê hương sẽ mất đi một người con. Chính suy nghĩ ấy khiến ông càng thận trọng, kiên cường và quyết tâm hoàn thành nhiệm vụ.

Quê hương trong ba lô không chỉ là nỗi nhớ, mà còn là động lực. Trong mỗi trận đánh, Nguyễn Xuân Liêm đều mang trong lòng suy nghĩ: chiến đấu không chỉ cho bản thân, mà cho gia đình, cho làng quê, cho những người đang ngày đêm lao động phía sau hậu phương. Đó là sợi dây vô hình gắn kết người lính với đất mẹ.

Trận đánh thị xã Phước Long là minh chứng rõ nét nhất cho sức mạnh của hành trang tinh thần ấy. Khi tình thế trở nên vô cùng hiểm nghèo, khi chỉ còn một xe tăng có thể tiếp tục tiến công, Nguyễn Xuân Liêm đã đưa ra quyết định táo bạo. Trong khoảnh khắc ấy, ông không chỉ nghĩ đến mệnh lệnh, mà còn nghĩ đến quê hương – nơi ông đã ra đi với lời hứa thầm lặng rằng sẽ chiến đấu đến cùng.

Chiếc xe tăng 363 tiến vào trung tâm thị xã không chỉ mang theo đạn dược, mà còn mang theo niềm tin của người lính quê lúa. Niềm tin ấy không ồn ào, không khoa trương, nhưng đủ mạnh để vượt qua hỏa lực địch và những giây phút sinh tử. Sau chiến thắng Phước Long, Nguyễn Xuân Liêm hiểu rằng, chính tình yêu quê hương đã giúp ông giữ vững tinh thần trong thời khắc cam go nhất.

Những năm tháng tiếp theo, ông tiếp tục tham gia nhiều chiến dịch lớn. Mỗi lần hành quân xa, mỗi lần thay đổi chiến trường, hình ảnh quê nhà lại hiện lên rõ ràng hơn trong tâm trí. Quê hương trở thành điểm tựa để ông vượt qua những tổn thất, mất mát khi chứng kiến đồng đội hy sinh.

Thương tật chiến tranh là điều không thể tránh khỏi. Nguyễn Xuân Liêm mang trên mình thương tật 4/4 – dấu tích của những năm tháng lửa đạn. Nhưng ngay cả khi đau đớn, ông vẫn nghĩ rằng, mình còn may mắn hơn nhiều đồng đội đã không thể trở về quê hương. Chính suy nghĩ ấy giúp ông chấp nhận thương tật với sự bình thản hiếm thấy.

Ngày đất nước thống nhất, Nguyễn Xuân Liêm trở về quê hương với tư cách là người chiến thắng, nhưng trong lòng ông không có cảm giác kiêu hãnh cá nhân. Điều ông cảm nhận rõ nhất là sự yên bình của làng quê – thứ mà ông và cả một thế hệ đã đánh đổi bằng tuổi trẻ và máu xương.

Sau khi rời quân ngũ năm 1987, ông gắn bó trọn vẹn với quê hương. Quê hương khi ấy đã thay đổi, nhưng tinh thần gắn kết con người thì vẫn còn nguyên vẹn. Ông tham gia các hoạt động xã hội, Hội Cựu chiến binh, góp phần xây dựng đời sống văn hóa ở địa phương. Với ông, đó là cách tiếp tục phục vụ Tổ quốc trong thời bình.

Khi kể lại cuộc đời binh nghiệp cho thế hệ trẻ, Nguyễn Xuân Liêm luôn nhấn mạnh vai trò của quê hương. Ông nói rằng, nếu không có quê hương trong ba lô, người lính sẽ rất dễ gục ngã trước gian khổ. Chính quê hương đã giúp ông giữ vững lý tưởng, giữ được sự nhân hậu giữa chiến tranh tàn khốc.

Hôm nay, khi tuổi đã cao, Nguyễn Xuân Liêm vẫn giữ thói quen ra thăm cánh đồng làng. Nhìn những thửa ruộng xanh mướt, ông hiểu rằng, hành trang quý giá nhất mà mình mang theo suốt cuộc đời không phải là huân chương hay danh hiệu, mà là tình yêu quê hương sâu sắc.

Người lính mang theo quê hương trong ba lô là hình ảnh tiêu biểu cho cả một thế hệ. Thế hệ ấy đã ra đi từ những làng quê bình dị, mang theo tình yêu đất mẹ để làm nên lịch sử. Và chính tình yêu ấy đã giúp họ vượt qua chiến tranh, trở về với cuộc sống đời thường bằng một tâm hồn thanh thản.

Câu chuyện của Nguyễn Xuân Liêm khép lại chùm 20 câu chuyện đầu tiên không phải bằng chiến công, mà bằng sự lặng lẽ của một người lính già giữa quê hương yên bình. Đó cũng là lời nhắc nhở rằng, trong mọi thời đại, quê hương luôn là điểm khởi đầu và là nơi trở về của mỗi con người.