NGƯỜI LÍNH MỞ ĐƯỜNG TRÊN TUYẾN ĐƯỜNG 20 QUYẾT THẮNG

NGƯỜI LÍNH MỞ ĐƯỜNG TRÊN TUYẾN ĐƯỜNG 20 QUYẾT THẮNG

Trong không gian yên bình của những ngày giữa năm, căn nhà nhỏ rợp bóng cây xanh của ông Nguyễn Văn Khương (thường gọi là Chú Năm Khương, sinh năm 1950) tại huyện Lộc Ninh, tỉnh Bình Phước luôn đong đầy ký ức. Mặc dù bước sang tuổi U80, mái tóc đã điểm bạc và gò má mang vết sẹo dài do mảnh bom cào qua, chú Năm Khương vẫn giữ vẹn nguyên tác phong nhanh nhẹn, tinh anh của người cựu Thanh niên xung phong thời chiến.

Chú Năm Khương là một cựu Thanh niên xung phong, thuộc lực lượng TNXP chống Mỹ cứu nước – những người đã hiến dâng cả tuổi thanh xuân để giữ vững mạch máu giao thông trên đường Trường Sơn huyền thoại.

1. Tuổi mười tám và ngọn lửa xung phong

Năm 1968, khi cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước bước vào giai đoạn khốc liệt nhất, nghe theo tiếng gọi linh thiêng của Tổ quốc, chàng thanh niên Nguyễn Văn Khương khi ấy mới tròn 18 tuổi đã viết đơn bằng máu xin gia nhập Đại đội TNXP 25 (Đoàn 559).

Chú được phân công về phục vụ tại tuyến đường 20 Quyết Thắng – trọng điểm giao thông chiến lược cắt ngang dãy Trường Sơn, nối từ Bắn Chay (Quảng Bình) sang vùng hạ Lao. Đây được mệnh danh là "tọa độ chết", nơi không quân Mỹ trút xuống hàng vạn tấn bom đạn nhằm chặt đứt tuyến tiếp tế từ hậu phương Miền Bắc cho chiến trường Miền Nam.

— "Ngày ấy, chúng tôi lên đường với tinh thần 'Tim có thể ngừng đập, nhưng mạch máu giao thông không bao giờ được tắc'," – chú Năm Khương bồi hồi nhớ lại, đôi bàn tay gầy gộc đan vào nhau. – "Không có máy móc hiện đại, hành trang của người đội viên TNXP chỉ là cuốc, xẻng, búa tạ, xà beng và ngọn lửa nhiệt huyết của tuổi trẻ."

Tại các trọng điểm như Đèo Mụ Giạ, Cua A Túc, Ngầm Ta Lê, máy bay Mỹ đánh phá ngày đêm. Bom phá, bom từ trường, bom phát quang cày xới nát vụn từng tấc đất. Cứ sau mỗi đợt oanh tạc của địch, chú Năm Khương cùng các đồng đội lại lập tức lao ra khỏi hầm, bất chấp khói bom mù mịt và nguy cơ bom nổ chậm, khẩn trương san lấp hố bom, thông đường cho các đoàn xe tải quân sự vượt trọng điểm trước khi trời sáng.

2. Treo mình trên vách đá và những đêm làm "cọc tiêu sống"

Trong ký ức của chú Năm Khương, gian khổ và hiểm nguy nhất là những đêm làm "cọc tiêu sống" hướng dẫn xe qua ngầm.

Vào mùa mưa Trường Sơn, nước lũ cuồn cuộn đổ về ngập qua các ngầm đá. Để xe tải chở lương thực, đạn dược không bị trôi xuống vực sâu hay sa lầy, chú Khương cùng các đồng đội TNXP phải mặc áo trắng, đứng ngâm mình dưới dòng nước xiết buốt giá giữa đêm tối, làm cột mốc chỉ đường cho tài xế.

— "Màn đêm đen như mực, đèn xe không được bật sáng vì sợ máy bay 'Cây-hai-mươi-mốt' của Mỹ phát hiện," – chú Năm Khương khẽ thở dài, mắt nhìn về phía xa xăm. – "Chúng tôi đứng dưới nước, lấy thân mình làm dấu. Đèn gầm xe ô tô chỉ le lói chiếu vào vệt áo trắng của TNXP. Nhiều đêm, bom Mỹ dội ngay sát ngầm, sóng nước hất văng chúng tôi vào bờ đá. Nhưng dằn lòng đau, anh em lại bò dậy, đứng về vị trí cũ để đoàn xe nối đuôi nhau ra tiền tuyến."

Không chỉ làm nhiệm vụ mở đường, đội TNXP của chú Khương còn trực tiếp san lấp hố bom, rà phá bom từ trường và khiêng thương binh từ tuyến đầu về trạm quân y.

Năm 1970, trong một đợt san lấp hố bom tại đèo Mụ Giạ dưới làn mưa bom B-52, một mảnh bom văng đã sượt qua gò má và vai trái của chú Khương, khiến chú ngất đi tại chỗ. Sau khi được cứu chữa sơ cứu tại trạm xá dã chiến, mặc cho vết thương còn rỉ máu, chú Khương nhất quyết đòi trở lại mặt trận vì "đường chưa thông, xe chưa qua thì chưa thể nghỉ".

3. Giữ mãi ngọn lửa nhiệt huyết cho thế hệ mai sau

Sau ngày đất nước thống nhất năm 1975, chú Năm Khương xuất ngũ trở về cuộc sống đời thường, lựa chọn vùng đất miền núi Lộc Ninh (Bình Phước) để lập nghiệp. Chú tích cực khai hoang, trồng cao su, hồ tiêu và nuôi dạy con cháu trưởng thành.

Dù mang trên mình vết thương chiến trường và sức khỏe giảm sút những lúc trời trở gió, chú Năm Khương vẫn giữ vững bản chất "Bộ đội Cụ Hồ" và tinh thần "Thanh niên xung phong kiên cường". Chú đảm nhận vai trò Chủ tịch Hội Cựu Thanh niên xung phong xã, tích cực vận động nguồn lực xây dựng nhà tình nghĩa, giúp đỡ các đồng đội cũ có hoàn cảnh khó khăn.

Căn nhà nhỏ của chú Năm Khương từ lâu đã trở thành một "địa chỉ đỏ" quen thuộc của các bạn đoàn viên thanh niên địa phương. Mỗi dịp kỷ niệm Ngày truyền thống Lực lượng TNXP (15/7) hay Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7), các bạn trẻ lại tìm về bên chú để nghe kể về những năm tháng "xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước".

Nắm chặt bàn tay chằng chịt vết sẹo của vị cựu TNXP, bạn Nguyễn Minh Anh – một cán bộ Đoàn trẻ tuổi – xúc động chia sẻ: — "Những câu chuyện của chú Năm Khương và thế hệ TNXP đi trước là bài học vô giá về sự cống hiến. Thế hệ trẻ chúng con hôm nay được sống trong hòa bình, tự do càng phải biết ơn và trân trọng những giọt mồ hôi, máu xương mà các chú đã đổ xuống trên những con đường huyền thoại."

Chú Năm Khương mỉm cười hiền hậu, vỗ nhẹ lên vai người cán bộ Đoàn trẻ: — "Tuổi trẻ thời nào cũng vậy, phải có lý tưởng và lòng dũng cảm. Ngày xưa các chú dùng cuốc xẻng mở đường cứu nước, ngày nay các cháu dùng trí tuệ và sức trẻ để mở con đường đưa quê hương giàu mạnh. Đó mới là sự tiếp nối ý nghĩa nhất."

Chiều buông xuống, ánh nắng hoàng hôn dát vàng lên những lô cao su bạt ngàn ở Lộc Ninh. Hình ảnh người cựu Thanh niên xung phong Nguyễn Văn Khương với nụ cười ấm áp sẽ mãi là tấm gương sáng ngời, truyền ngọn lửa yêu nước và khát vọng cống hiến cho thế hệ hôm nay và mai sau.