Người lính Mỹ đã không đốt cuốn nhật ký.

Ngày 22 tháng 6 năm 1970, sau khi Đặng Thùy Trâm hy sinh, lực lượng Mỹ thu giữ nhiều tài liệu của chị, trong đó có hai cuốn nhật ký. Theo quy định lúc bấy giờ, những tài liệu như vậy thường sẽ bị tiêu hủy sau khi kiểm tra.

Nhưng khi một người định đốt chúng, phiên dịch viên người Việt làm việc cho quân đội Mỹ, Nguyễn Trung Hiếu, đã ngăn lại và nói một câu sau này được nhiều người biết đến:

"Đừng đốt cuốn sổ này, trong đó đã có lửa rồi."

Câu nói ấy đã khiến người sĩ quan Mỹ, Frederic Whitehurst, quyết định giữ lại hai cuốn nhật ký thay vì tiêu hủy. Ông mang chúng về Hoa Kỳ và cất giữ suốt hơn ba mươi năm.

Trong suốt thời gian ấy, ông luôn mong tìm được gia đình của người nữ bác sĩ mà mình chưa từng gặp khi còn sống. Sau nhiều nỗ lực của nhiều cá nhân và tổ chức ở cả Việt Nam và Hoa Kỳ, năm 2005, hai cuốn nhật ký đã được trao lại cho gia đình bác sĩ Đặng Thùy Trâm.

Khoảnh khắc ấy không chỉ là cuộc trở về của một kỷ vật, mà còn là sự trở về của những suy nghĩ, ước mơ và tâm hồn của một người bác sĩ trẻ đã sống hết mình vì bệnh nhân và lý tưởng của mình. Khi được xuất bản, Nhật ký Đặng Thùy Trâm đã chạm đến trái tim của hàng triệu độc giả, trở thành một trong những tác phẩm có sức lan tỏa lớn về ký ức chiến tranh và giá trị của lòng nhân ái.

Câu chuyện "người lính Mỹ đã không đốt cuốn nhật ký" vì thế không chỉ nói về một quyết định giữ lại một cuốn sổ. Nó còn nhắc rằng, ngay cả sau chiến tranh, sự chân thành trong những dòng nhật ký của một người bác sĩ trẻ vẫn có thể vượt qua hận thù, kết nối những con người từng ở hai phía đối