Người lính năm xưa – Người kể chuyện lịch sử hôm nay

Tháng 7-1967, khi vừa tròn 20 tuổi, chàng trai Nguyễn Ngọc Loan, quê Xuân La, Tây Hồ, Hà Nội, lên đường nhập ngũ với khát vọng được cống hiến sức trẻ cho Tổ quốc. Cuối năm 1967, ông được bổ sung vào Trung đoàn 9 – Cù Chính Lan, đơn vị do đồng chí Lê Khả Phiêu làm Chính ủy, và biên chế vào Đại đội 2 – đơn vị chủ công tham gia chiến đấu tại Huế trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968.

Những ngày chiến đấu ác liệt tại Huế

Trong những ngày đầu năm 1968, cuộc chiến tại Huế diễn ra vô cùng quyết liệt. Đại đội 2 nhận nhiệm vụ tiến đánh và chiếm cầu Tràng Tiền, một vị trí có ý nghĩa quan trọng. Trước hỏa lực mạnh của đối phương, các chiến sĩ vẫn kiên cường tiến lên, bất ngờ đánh chiếm mục tiêu và tiếp tục mở đường vào thành phố.

Đặc biệt, trận đánh nhà lao Thừa Phủ đã trở thành một ký ức không thể phai mờ đối với người lính Nguyễn Ngọc Loan. Hàng nghìn cán bộ, đảng viên và du kích đang bị giam giữ trong điều kiện hết sức nguy hiểm. Nhà lao được bố trí hệ thống phòng thủ nghiêm ngặt, khiến nhiệm vụ giải cứu trở thành một thử thách sinh tử.

Rạng sáng ngày 2-2-1968, Đại đội 2 tiến vào nhà lao. Khi cánh cửa chính không thể mở do hệ thống điện bị cắt, một hàng binh đã tình nguyện dẫn đường cho bộ đội tiến vào từ cửa phụ. Tiếng gọi “Bà con dậy đi, bộ đội giải phóng đã vào” vang lên giữa màn đêm. Những cánh cửa phòng giam lần lượt mở ra, các tù nhân ùa đến ôm lấy những người lính giải phóng trong niềm xúc động nghẹn ngào.

Khoảnh khắc ấy trở thành một cuộc hội ngộ đặc biệt giữa những người đã trải qua những năm tháng tù đày và những người lính đang chiến đấu để giải phóng họ. Đó cũng là một trong những ký ức sâu đậm nhất được ông Nguyễn Ngọc Loan kể lại sau nhiều thập kỷ.

Sau đó, ông cùng đồng đội tiếp tục chiến đấu tại làng Siêu Quần, huyện Phong Điền, trong điều kiện vô cùng khốc liệt. Trước sức ép của xe tăng và lực lượng đối phương đông hơn nhiều lần, các chiến sĩ Đại đội 2 vẫn kiên cường bám trụ, chiến đấu đến cùng. Sau trận đánh, 22 chiến sĩ, trong đó có ông Nguyễn Ngọc Loan, được phong danh hiệu Dũng sĩ diệt Mỹ.

Những vết thương của chiến tranh

Sau những ngày chiến đấu tại Huế, năm 1970, ông tiếp tục cùng Sư đoàn 968 sang làm nhiệm vụ tại Lào. Đầu năm 1973, trong một trận đánh trên cao nguyên Bôlôven, ông xung phong mang bộc phá phá hàng rào để mở đường cho đồng đội tiến lên.

Trong lúc rút về phía sau, ông bị mảnh pháo găm vào đầu gối phải. Vết thương quá nặng khiến ông phải phẫu thuật cắt bỏ chân ngay trên đất Lào và không thể tiếp tục chiến đấu. Sau sáu năm xa gia đình, ông trở về Việt Nam mang trên mình những vết thương của chiến tranh và những ký ức không thể nào quên.

Là thương binh hạng 2 với tỷ lệ thương tật 75%, ông tiếp tục công tác trong lĩnh vực chăm sóc người có công và bảo hiểm xã hội cho đến khi nghỉ hưu. Những vết thương trên cơ thể vẫn thường xuyên đau nhức, nhưng trong suy nghĩ của người lính già, sự hy sinh của bản thân vẫn chưa thể sánh với những đồng đội đã mãi mãi nằm lại nơi chiến trường.

Kéo lịch sử đến gần hơn với thế hệ trẻ

Chiến tranh đã lùi xa, nhưng với ông Nguyễn Ngọc Loan, ký ức về những năm tháng chiến đấu vẫn chưa bao giờ mất đi. Ở tuổi 80, dù việc đi lại đã khó khăn, ông vẫn cố gắng gặp gỡ đồng đội và tham gia các hoạt động kể chuyện lịch sử.

Là hội viên Câu lạc bộ Nhân chứng lịch sử, ông cùng các cựu chiến binh đã trực tiếp kể lại những câu chuyện chiến đấu cho học sinh, sinh viên tại nhiều trường học ở Hà Nội, Bắc Giang, Thái Bình và nhiều địa phương khác. Những câu chuyện được kể bằng chính ký ức và trải nghiệm của những người từng đi qua chiến tranh đã giúp lịch sử trở nên gần gũi, chân thực hơn với thế hệ trẻ.

Từ những trận đánh năm xưa đến những buổi trò chuyện trong thời bình, tinh thần yêu nước của những người lính vẫn tiếp tục được truyền lại. Đó không chỉ là sự nhắc nhớ về một thời kỳ lịch sử hào hùng, mà còn là lời nhắn gửi đến thế hệ hôm nay về giá trị của hòa bình, lòng biết ơn đối với những người đã hy sinh và trách nhiệm gìn giữ, phát huy truyền thống yêu nước của dân tộc.

Những người lính năm xưa đã đi qua chiến tranh, nhưng câu chuyện của họ vẫn còn tiếp tục. Bởi khi ký ức được trao truyền, lịch sử không nằm lại trong quá khứ mà trở thành nguồn sức mạnh tinh thần, góp phần bồi đắp lòng yêu nước và niềm tự hào dân tộc cho các thế hệ hôm nay và mai sau.