Người lính - Người nhà

Gia đình ngoài Bắc của tôi có hai lính Bắc Việt thứ thiệt. Chú tôi, Bùi Quang Tuấn, có mặt tại Dinh Độc lập vào ngày 30/4 cùng đại đội pháo cao xạ. Chú kể ấn tượng đậm nét về các chàng trai cô gái Sài Gòn là ai cũng lễ phép và hồn nhiên. Họ vây quanh hỏi hết chiến tranh có được đi học và được yêu không. Vừa giải thích vừa pha trò, chú tôi đã trả lời bằng niềm khát khao tự đáy lòng: “Chắc chắn mọi người sẽ được đi học thoải mái, yêu đương tự do”.

Còn cậu tôi, Nguyễn Khắc Việt, trong những ngày cuối tháng 3/1975, khi đi cùng hai người lính Việt Nam Cộng hoà vào Đại nội Huế, đã mô tả “họ là những người hiền khô”. Khi chia tay, cậu tôi nói với hai người lính ấy: “Sắp được về nhà rồi”. Cậu nói với họ, mà cũng để nói với mình.

Sau chiến tranh, hai người “Việt cộng” của gia đình trở lại giảng đường, hoàn tất việc học và sống cuộc sống thời bao cấp đầy khó khăn. Tôi chưa bao giờ thấy những người lính ấy phàn nàn về những khó khăn hay khoe về những chiến công. Câu chuyện kể cho thế hệ mai sau quanh bữa cơm gia đình là những mẩu chuyện đời lính hồn nhiên và hồi ức ấm áp về đồng đội, người còn người mất.