Người lính Nguyễn Văn Bảy và những ngày chiến đấu ở Thành Cổ Quảng Trị

Năm 1972, chiến trường Quảng Trị bước vào giai đoạn khốc liệt. Trong số những người lính trực tiếp chiến đấu tại đây có Nguyễn Văn Bảy, một chiến sĩ thuộc Trung đoàn 48, Sư đoàn 320B. Khi ấy, ông còn rất trẻ, cùng đồng đội được đưa vào chiến trường với nhiệm vụ tham gia bảo vệ khu vực thị xã và Thành cổ Quảng Trị. Đối với những người lính lần đầu đặt chân đến đây, sự khốc liệt của chiến trường nhanh chóng trở thành hiện thực. Pháo binh liên tục dội xuống các trận địa, máy bay đánh phá những vị trí nghi có bộ đội ta, còn bộ binh đối phương tìm cách áp sát và chiếm lại từng khu vực. Những người lính phải sống dưới những căn hầm chật hẹp, vừa chiến đấu vừa tranh thủ củng cố công sự sau mỗi đợt bom pháo. Trong điều kiện đó, Nguyễn Văn Bảy cùng đồng đội nhiều lần phải thay nhau giữ chốt, cơ động giữa các vị trí và chống lại những đợt tiến công liên tiếp.

Một trong những nhiệm vụ nguy hiểm nhất của người lính lúc ấy là vượt sông Thạch Hãn để đưa lực lượng và đạn dược vào Thành cổ. Ban đêm, những chiếc thuyền nhỏ hoặc phương tiện thô sơ đưa bộ đội qua sông. Đèn pháo sáng từ phía đối phương có thể bất ngờ chiếu xuống mặt nước, kéo theo những loạt pháo dồn dập. Người lính phải giữ im lặng, bám sát đội hình và cố gắng đưa người cùng vũ khí sang bờ bên kia nhanh nhất có thể. Nguyễn Văn Bảy cũng từng trải qua những chuyến vượt sông như vậy. Sang đến bờ Nam, họ nhanh chóng tìm vị trí trú ẩn rồi tiến vào khu vực chiến đấu. Thành cổ lúc ấy gần như không còn nguyên vẹn. Tường thành, nhà cửa và công sự bị bom pháo phá hủy, đất đá trộn lẫn với những mảnh gạch vụn. Bộ đội phải tận dụng những hố bom, giao thông hào và công sự còn sót lại để làm nơi chiến đấu. Có những ngày, người lính gần như không thể ngoi lên khỏi hầm vì pháo kích liên tục. Khi tiếng pháo tạm ngớt, họ mới tranh thủ quan sát, tiếp đạn và củng cố vị trí.

Điều ám ảnh Nguyễn Văn Bảy cũng như nhiều người lính Thành cổ không chỉ là bom đạn mà còn là sự mất mát của đồng đội. Trong chiến đấu, những người vừa nói chuyện với nhau trước đó có thể hy sinh chỉ sau một đợt pháo. Người còn sống phải tìm cách đưa thương binh ra ngoài, chôn cất đồng đội trong điều kiện khẩn cấp rồi trở lại vị trí chiến đấu. Có những người bị thương vẫn không chịu rời trận địa vì sợ vị trí bị bỏ trống. Những ngày ở Thành cổ vì thế kéo dài trong trạng thái căng thẳng liên tục. Người lính không biết trận đánh sẽ kết thúc lúc nào, cũng không biết mình có còn cơ hội trở về hay không. Nhưng bên cạnh nỗi sợ hãi là tình đồng đội. Một người có thêm ngụm nước thì chia cho người bên cạnh; người bị thương được dìu vào hầm; khi một vị trí bị phá hủy, tất cả cùng nhau đào lại công sự. Chính sự gắn bó ấy giúp họ giữ được tinh thần trong những ngày khốc liệt nhất.

Sau chiến tranh, Nguyễn Văn Bảy trở về với cuộc sống đời thường, mang theo những ký ức không dễ phai mờ về Quảng Trị. Hơn nửa thế kỷ trôi qua, Thành cổ đã trở thành nơi tưởng niệm và giáo dục truyền thống. Những người lính năm xưa, nếu có dịp trở lại, thường không chỉ nhìn thấy cảnh vật của hiện tại mà còn nhớ đến những gương mặt đồng đội đã nằm lại. Với Nguyễn Văn Bảy, Quảng Trị là một phần tuổi trẻ không thể tách rời khỏi cuộc đời. Ông may mắn trở về, nhưng rất nhiều người cùng chiến đấu với ông thì không. Những cánh đồng, con đường và dòng Thạch Hãn hôm nay đã bình yên, nhưng dưới lớp đất ấy vẫn còn dấu tích của một thời bom đạn. Câu chuyện của người lính trẻ năm xưa vì thế không chỉ nói về một trận chiến. Nó nhắc người hôm nay rằng đằng sau lịch sử của Thành cổ Quảng Trị là những con người cụ thể, từng sống, chiến đấu, bị thương và hy sinh giữa những ngày tháng khắc nghiệt nhất của chiến tranh.