Người lính ở lại với rừng thông – Hơn ba thập kỷ lặng thầm quét lá, gọi tên mười ngàn đồng đội

Khi tiếng súng cuối cùng của cuộc chiến tranh khép lại, ước mơ lớn nhất của những người lính là được tháo chiếc ba lô bạc màu, trở về quê nhà ăn một bữa cơm đoàn tụ và bắt đầu lại cuộc đời. Nhưng giữa những dòng người hối hả ngược xuôi về lại quê hương, có những người lính lại lặng lẽ thu dọn hành trang, chọn cách quay ngược trở lại chiến trường xưa. Cựu chiến binh Hồ Tất Ái, nguyên là chiến sĩ Bộ đội Trường Sơn, là một người như thế. Hơn nửa đời người, ông không chọn sự nhàn hạ của tuổi già, mà chọn làm một người quản trang thầm lặng trên đồi Bến Tắt.

Năm 1971, giữa lúc tuyến lửa Trường Sơn đang ở giai đoạn ác liệt nhất, chàng thanh niên Hồ Tất Ái rời quê hương Vĩnh Linh (Quảng Trị) lên đường nhập ngũ. Gắn bó với những cung đường huyết mạch, ông đã tận mắt chứng kiến không biết bao nhiêu đồng đội ngã xuống. Có những người lính trẻ măng, tối hôm trước còn quây quần bên võng chia nhau điếu thuốc cuốn vội, sáng hôm sau đã vĩnh viễn bị vùi lấp dưới những trận mưa bom B-52. Trong khói lửa mịt mù, những người còn sống chỉ kịp vuốt mắt cho người đã khuất, đắp vội nấm mồ đất bên đường rồi lại gạt nước mắt hành quân. Nỗi day dứt về những nấm mồ nằm rải rác giữa rừng sâu đã bám rễ vào tâm trí ông Ái suốt những năm tháng tuổi trẻ.

Năm 1975, đất nước hòa bình. Nghĩa trang Liệt sĩ Quốc gia Trường Sơn bắt đầu được quy tập và xây dựng tại khu vực đồi Bến Tắt (huyện Gio Linh, Quảng Trị) để làm nơi an nghỉ cho hơn 10.300 liệt sĩ. Nghe tin ấy, thay vì xin chuyển ngành về những cơ quan nhà nước ở đồng bằng, cựu chiến binh Hồ Tất Ái đã tình nguyện nộp đơn xin lên đồi Bến Tắt làm công nhân quản trang. Quyết định ấy của ông khi đó khiến nhiều người thân ngỡ ngàng, bởi ai cũng nghĩ người lính đi qua chừng ấy năm bom đạn đã quá đủ vất vả rồi. Nhưng ông chỉ cười buồn, bảo rằng: "Mình còn sống là may mắn lắm rồi. Anh em nằm đó lạnh lẽo cả chục năm, giờ mới được quy tụ về, mình phải lên trông nom, bầu bạn để anh em đỡ tủi".

Thế là từ năm 1977, ông Ái bắt đầu cuộc đời của một "người gác đền". Công việc quản trang không có những chiến công vang dội, không có huân huy chương, mà chỉ là những công việc lặp đi lặp lại ngày này qua tháng khác.

Mỗi buổi sáng, khi sương mù còn giăng kín những tán thông, ông Ái đã cầm chổi đi dọc theo từng hàng bia mộ. Hơn mười ngàn ngôi mộ được chia thành nhiều khu vực theo từng tỉnh thành. Ông cẩn thận quét sạch từng chiếc lá thông rụng, nhổ từng ngọn cỏ dại mọc lấn lên chân bia, rồi dùng khăn lau sạch những tấm bia đá tạc tên đồng đội. Trong sự tĩnh lặng của nghĩa trang rộng lớn, người ta thường thấy ông lão quản trang vừa làm vừa lầm rầm trò chuyện một mình. Ông nói chuyện với những ngôi mộ như thể những người lính dưới lớp đất kia vẫn đang ngồi đó, lắng nghe ông kể chuyện chuyện nắng mưa, chuyện đất nước đổi mới.

Những đêm mưa gió mịt mùng ở miền Trung, sấm chớp ầm ĩ chẻ dọc đồi Bến Tắt, ông lại khoác áo mưa cầm đèn pin đi tuần tra quanh các khu mộ, chỉ sợ cây gãy cành đè lên nơi yên nghỉ của anh em. Với ông, nghĩa trang không phải là nơi của sự chết chóc lạnh lẽo, mà là một ngôi nhà chung, nơi những người anh em của ông đang chìm vào một giấc ngủ dài.

Trong suốt hơn 30 năm làm quản trang, điều khiến ông Ái trăn trở nhất là những chuyến viếng thăm của các gia đình thân nhân liệt sĩ. Có những bà mẹ già từ tận miền núi phía Bắc, bán cả đàn lợn, ôm theo nắm đất quê nhà lặn lội vào Quảng Trị tìm con. Nhìn thấy tên con trên bia mộ, người mẹ gục xuống khóc ngất đi. Những lúc ấy, ông Ái lặng lẽ đỡ các mẹ dậy, rót chén nước chè xanh, rồi thay mặt người đã khuất thắp nén nhang an ủi. Có những ngôi mộ vô danh chưa tìm được tên, ông lại thay thân nhân chăm chút cẩn thận hơn một chút, vì biết rằng ở một làng quê nào đó, vẫn có người mỏi mòn chờ đợi nhưng không biết con mình đang nằm ở đâu.

Đến khi mái tóc đã bạc trắng, sức khỏe yếu đi và chính thức nhận quyết định nghỉ hưu, ông Hồ Tất Ái mới chịu rời đồi Bến Tắt để nhường lại công việc cho thế hệ trẻ. Nhưng trái tim của người lính già vẫn luôn hướng về rừng thông xào xạc ấy.

Câu chuyện về cựu chiến binh Hồ Tất Ái là một bản vĩ thanh lặng lẽ nhưng vô cùng cao đẹp của thời hậu chiến. Nó cho chúng ta thấy rằng, có những người lính không bao giờ thực sự rời khỏi chiến trường. Họ chọn cách ở lại, dùng sự tận tụy và tình yêu thương cả một đời để sưởi ấm cho những linh hồn đã hóa thân thành vóc dáng non sông.