Người lính ra-đa góp phần phát hiện “pháo đài bay” B-52
Đại tá, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nghiêm Đình Tích, sinh năm 1946 tại Hà Nội, là cán bộ ra-đa thuộc lực lượng phòng không. Ông tham gia nghiên cứu cách phát hiện máy bay trong điều kiện nhiễu điện tử mạnh, góp phần vào những chiến công của Không quân nhân dân Việt Nam và chiến thắng phòng không tháng 12/1972.
Nghiêm Đình Tích sinh năm 1946 tại xã Quảng Phú Cầu, huyện Ứng Hòa, Hà Nội. Tháng 8/1964, sau khi tốt nghiệp phổ thông, ông tình nguyện nhập ngũ, được biên chế vào Trung đoàn 260 thuộc Quân chủng Phòng không – Không quân. Đầu năm 1965, ông được cử đi học sử dụng ra-đa P-35, bắt đầu con đường gắn bó với lĩnh vực kỹ thuật phòng không.
Tháng 8/1965, Nghiêm Đình Tích được điều về Đại đội 45 ra-đa dẫn đường, làm nhiệm vụ Đài trưởng. Công việc của đơn vị là quan sát, phát hiện mục tiêu trên không và cung cấp thông tin cho sở chỉ huy để dẫn đường cho máy bay tiêm kích đánh trả không quân Mỹ.
Trong điều kiện chiến tranh, lực lượng ra-đa thường xuyên đối mặt với nhiều khó khăn. Máy bay Mỹ sử dụng thiết bị gây nhiễu điện tử, làm giảm khả năng phát hiện và xác định chính xác tọa độ mục tiêu. Để khắc phục, Nghiêm Đình Tích cùng đồng đội phải liên tục nghiên cứu tín hiệu, rút kinh nghiệm sau mỗi trận đánh và điều chỉnh phương pháp theo dõi.
Tháng 11/1967, không quân Mỹ tăng cường sử dụng máy bay EB-66 gây nhiễu từ xa để hỗ trợ các đợt đánh phá Hà Nội. Đây là loại máy bay gây khó khăn lớn cho lực lượng phòng không vì có thể phát nhiễu vô tuyến và sử dụng các biện pháp gây nhiễu khác.
Sau thời gian nghiên cứu, Nghiêm Đình Tích cùng đồng đội tìm được cách xác định tọa độ máy bay EB-66 trong điều kiện bị nhiễu. Ngày 19/11/1967, kíp ra-đa do ông phụ trách cung cấp thông tin giúp lực lượng dẫn đường chỉ huy biên đội MiG-21 gồm Vũ Ngọc Đỉnh và Nguyễn Đăng Kính bắn rơi một chiếc EB-66 ở phía tây Thanh Hóa.
Những năm sau đó, ông tiếp tục nghiên cứu việc phát hiện máy bay B-52 trong điều kiện tác chiến điện tử phức tạp. Kinh nghiệm của lực lượng ra-đa góp phần quan trọng vào công tác chuẩn bị chiến đấu bảo vệ Hà Nội, Hải Phòng tháng 12/1972.
Sau chiến tranh, Nghiêm Đình Tích tiếp tục công tác nghiên cứu, tổng kết lịch sử quân sự và được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Cuộc đời ông nhắc nhớ vai trò của những người lính kỹ thuật âm thầm phía sau các chiến công phòng không.
