NGƯỜI LÍNH SINH VIÊN VÀ DÒNG SÔNG THẠCH HÃN

Năm 1972, chúng tôi từ những giảng đường đại học bước thẳng vào chiến trường. Những người sinh viên Trường Đại học Bách khoa Hà Nội khi ấy không nghĩ rằng dòng Thạch Hãn sẽ trở thành một phần ký ức không thể tách rời của cuộc đời mình.

Trung đoàn 95, Sư đoàn 325 được giao nhiệm vụ chốt giữ Thành cổ Quảng Trị. Những ngày đầu đến chiến trường, chúng tôi đã hiểu thế nào là sự khốc liệt của chiến tranh.

Đoàn xe chở chúng tôi vừa từ miền Bắc vào Quảng Trị thì bị địch ném bom ngạt. Chúng tôi không có phương tiện phòng độc và cũng chưa được chuẩn bị đầy đủ cho tình huống ấy. Hơi ngạt khiến nhiều người ngã xuống.

Một tiếng hô vang lên: “Chạy ra bờ sông!”

Chúng tôi dìu nhau về phía Thạch Hãn. Những người còn sức lao xuống nước. Dòng sông đã giúp chúng tôi thoát khỏi hiểm nguy.

Sau đó, trong 81 ngày đêm chốt giữ Thành cổ, Thạch Hãn tiếp tục trở thành một phần cuộc sống của người lính. Chúng tôi lấy nước sông để uống. Lương khô là thức ăn chủ yếu. Không ít lần chúng tôi vớt được những túi mì, túi gạo ăn liền trôi trên sông và sử dụng ngay.

Nhưng nguồn sống ấy cũng là tuyến đường nguy hiểm nhất.

Cầu đường bộ đã bị phá. Để vận chuyển người và hàng hóa, bộ đội phải vượt sông. Những chuyến vượt sông thường thực hiện vào ban đêm. Đạn pháo và bom B52 khiến mỗi chuyến đi trở thành cuộc đánh cược với sinh tử.

Tôi đã chứng kiến nhiều đoàn người mang vũ khí và đạn B40, B41 vượt qua dòng nước. Không phải ai cũng đến được bờ bên kia.

Tôi cũng từng tham gia chuyến ca-nô đưa thương binh về tuyến sau. Khi đó, tôi bị thương ở mắt cá chân nhưng vẫn tỉnh táo. Để tránh bị địch phát hiện, chúng tôi phải tuyệt đối im lặng khi ca-nô đi qua khu vực nguy hiểm.

Ca-nô tắt máy.

Người lái chèo nhẹ.

Mọi người nín thở.

11 người sống sót khỏi chuyến đi ấy. Nhưng bốn đồng chí hy sinh tại trạm phẫu và hai người khác hy sinh khi đang trên đường ra Bắc.

Trong những ngày tháng đó, tôi bất ngờ gặp em trai mình, Đoàn Hữu Khiết. Hai anh em chỉ kịp động viên nhau. Chúng tôi hứa phải cố gắng để ít nhất một người trở về.

Em tôi sau đó bị thương, được đưa ra Bắc. Nhưng năm 1979, em lại tái ngũ và hy sinh tại Campuchia.

Chiến tranh đã qua. Những người lính sinh viên năm ấy nay đã già.

Nhưng mỗi khi nhắc đến Thành cổ Quảng Trị, chúng tôi lại nhớ Thạch Hãn.

Và mỗi khi nhớ Thạch Hãn, chúng tôi lại nhớ những người đồng đội đã không trở về.