Người lính sợ nhất những chiều hoàng hôn

Nếu ai hỏi tôi nhớ điều gì nhất trong những năm quân ngũ, có lẽ tôi sẽ nói: “Những buổi chiều.” Không hiểu vì sao, tôi chưa bao giờ sợ đêm. Chỉ sợ hoàng hôn. Ban ngày còn bận huấn luyện, hành quân, lao động nên đầu óc không nghĩ nhiều. Nhưng cứ chiều xuống là lòng người lính lại chùng hẳn. Đặc biệt những hôm trời đỏ rực. Mặt trời lặn chậm phía sau đồi núi. Gió chiều thổi qua doanh trại lạnh và buồn đến lạ. Đó cũng là lúc nỗi nhớ nhà kéo về nhiều nhất. Tôi thường ngồi một mình cuối sân nhìn khói bếp bay lên từ nhà dân xa xa. Khói ấy làm tôi nhớ quê kinh khủng. Nhớ những chiều mẹ nấu cơm.
Nhớ tiếng trẻ con gọi nhau ngoài ngõ.
Nhớ tiếng radio cũ phát bản tin đầu tối. Có lần một đồng đội ngồi cạnh hỏi: “Sao chiều nào ông cũng ngồi đây?” Tôi cười: “Không biết nữa.” Thật ra tôi biết. Vì buổi chiều khiến con người ta yếu lòng hơn. Tôi nhớ nhất một chiều cuối năm. Đơn vị vừa hành quân về sau nhiều ngày mệt mỏi. Anh em nằm la liệt ngoài sân nghỉ chân. Trời hôm ấy đỏ rực như lửa. Một cậu lính trẻ lấy harmonica ra thổi khe khẽ bài nhạc quê hương. Tiếng kèn vang lên giữa chiều muộn nghe buồn đến nao lòng. Không ai nói gì. Nhưng tôi thấy vài người lặng lẽ quay mặt đi. Tuổi hai mươi của chúng tôi đã đi qua trong những buổi chiều như thế. Lặng lẽ.
Nhớ nhà.
Và đầy suy nghĩ về tương lai. Có hôm tôi nhận thư mẹ đúng lúc hoàng hôn xuống. Đọc thư xong mà cổ họng nghẹn cứng. Mẹ viết: “Ở nhà lúa chín rồi. Bao giờ con về?” Tôi ngẩng lên thì thấy mặt trời vừa khuất sau núi. Tự nhiên thấy quê nhà xa đến vô cùng. Một người lính đi qua tuổi trẻ bằng rất nhiều nỗi nhớ mà chẳng thể nói ra. Sau này quen dần với quân ngũ, tôi vẫn không quen được cảm giác mỗi chiều xuống. Đồng đội nhiều người cũng vậy. Có cậu cứ chiều đến lại mang ảnh gia đình ra nhìn. Có người ngồi viết thư. Có người chỉ lặng im hút thuốc. Ai cũng có một quê hương đang chờ phía sau lưng mình. Ngày xuất ngũ, chiều cuối cùng ở doanh trại tôi ngồi rất lâu ngoài sân. Mặt trời vẫn đỏ như ngày đầu tiên tôi đến. Chỉ khác là mái tóc chúng tôi đã sạm nắng hơn, ánh mắt cũng trưởng thành hơn nhiều. Một đồng đội vỗ vai tôi: “Mai về rồi còn ngồi ngắm gì nữa?” Tôi cười mà thấy lòng trống trải lạ thường. Vì tôi biết sau buổi chiều ấy, tuổi trẻ áo lính của mình cũng sắp khép lại. Tôi là Bùi Đức Thành, sinh năm 1953, nhập ngũ năm 1972. Đến tận bây giờ, mỗi lần nhìn hoàng hôn đỏ rực cuối ngày, tôi lại nhớ doanh trại cũ, nhớ tiếng kèn harmonica năm ấy và nhớ một thời tuổi trẻ từng lặng lẽ đi qua bằng những nỗi nhớ không gọi thành tên.