Người lính Thành cổ ra Hà Nội xem diễu binh "muốn ngắm trọn vẹn từng tấc đất của Tổ quốc"

Người lính Thành cổ ra Hà Nội xem diễu binh "muốn ngắm trọn vẹn từng tấc đất của Tổ quốc"

Cường Ngô - Tường Vân

Nguồn:

https://laodong.vn/xa-hoi/nguoi-linh-thanh-co-ra-ha-noi-xem-dieu-binh-muon-ngam-tron-ven-tung-tac-dat-cua-to-quoc-1567344.ldo

Lễ diễu binh dịp Quốc khánh 2.9 như cuộc gặp gỡ giữa hai thế hệ: Thế hệ sinh ra, trưởng thành trong khói lửa chiến tranh, bảo vệ đất nước, và thế hệ hôm nay hưởng trọn vẹn nền hoà bình những người đi trước mang lại.

"Tôi muốn ngắm trọn hình hài đất nước"

Cựu chiến binh Trần Văn Thanh (76 tuổi) đi từ Vinh, Nghệ An từ chiều 21.8, trên chiếc xe "Dream" (giấc mơ). Ông chở theo vali màu hồng, hộp gỗ nhỏ đựng tư trang cá nhân, cắm sau xe là lá cờ đỏ sao vàng. Ra đến Hà Nội ngày 23.8 khi trời sẩm tối, trên người còn nguyên bụi đường, làn da cháy nắng. Thế nhưng, ông vẫn tươi cười kể về hành trình của mình.

Ông từng là người lính trực tiếp chiến đấu bảo vệ Thành cổ Quảng Trị năm 1972. Hơn 50 năm đã trôi qua, 81 ngày đêm ấy vẫn mãi là những ký ức hào hùng. Những câu chuyện của ông về tháng ngày bám trụ "túi bom" Quảng Trị vẫn rõ ràng như mới hôm qua...!

Tháng 4.1968, ông nhập ngũ, đóng quân ở Đại đội C9, Tiểu đoàn 3, Trung đoàn K3 Tam Đảo. Chàng thanh niên năm ấy 25 tuổi, chưa vợ, vào Quảng Trị để bảo vệ Thành cổ.

Trước khi bước vào những trận đánh ác liệt, ông cùng đồng đội đã trải qua một tháng tập luyện. Khi ấy, ông giữ chức tiểu đội phó, còn tiểu đội trưởng là ông Hán Duy Long - người sau này trở thành Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Ngày vào chiến trường, ông cùng đồng đội đọc lời thề của Quân đội nhân dân Việt Nam. Ông nhớ như in lời đồng chí Chính ủy nhắn nhủ với những người lính K3 Tam Đảo: "Bây giờ các đồng chí đã đứng trên đất Nam, chúng ta phải bảo vệ đồng bào miền Nam đến hơi thở cuối cùng". Toàn đơn vị khi ấy đồng thanh hô vang "quyết tâm, quyết tâm".

Cựu chiến binh Trần Văn Thanh kể lại hành trình của mình. Ảnh: Phóng viên

Suốt 81 ngày đêm khốc liệt, ông và đồng đội chiến đấu trong mưa bom bão đạn, như lời ông "sự khốc liệt của cuộc chiến không ngôn từ nào nói hết được". Địch dùng hỏa lực mạnh, từ pháo tầm trung, súng cối cho đến trung liên… liên tục bắn dồn dập về phía quân ta. Đạn rít ầm ầm trên đầu, pháo nổ rầm rĩ, mặt đất loang lổ hố bom, ám đặc mùi thuốc súng.

"Có những ngày, hàng nghìn tấn bom trút xuống Thành cổ. Không thứ gì chịu nổi. Không còn một ngôi nhà nào nguyên vẹn. Trong hầm chỉ huy của đơn vị, khi địch ném bom, các đồng chí bên ngoài đều hy sinh", ông kể. Dù thế, nhưng bộ đội K3 Tam Đảo vẫn quyết tâm bám trụ, chiến đấu quả cảm, vừa đánh vừa nhích từng bước, quyết chiếm cho bằng được cao điểm 30.

"Máu xương đồng đội đã thấm đẫm từng thước đất Thành cổ khi có hàng nghìn người ngã xuống. Thành cổ rộng, nhưng đồng đội tôi nằm chật", ông nghẹn giọng.

Bước ra khỏi cuộc chiến, ông trở về với cuộc sống đời thường, nhưng vẫn đau đáu nhớ về chiến trường xưa, nhớ về những đồng đội từng ngã xuống bên dòng Thạch Hãn. Trong câu chuyện với phóng viên, cựu chiến binh Trần Văn Thanh kể, nhiều năm sau, trong một lần trở lại nghĩa trang liệt sĩ ở tỉnh Quảng Trị, ông lại sống dậy những ký ức ấy.

Ông cho biết, một người đồng đội K3 Tam Đảo đã hy sinh ở bờ Nam sông Thạch Hãn, nhưng phần mộ sau đó được lập ở bờ Bắc. Tháng 4.2025, trong chuyến đi bằng xe máy từ Nghệ An vào TPHCM dự lễ diễu binh Kỷ niệm Ngày Giải phóng miền Nam (30.4). Dù mệt nhoài, ông vẫn tranh thủ cùng gia đình người đồng đội ấy ghé nghĩa trang Vĩnh Linh để thắp nén nhang.

"Đó là nghĩa tình. Nếu không thắp hương được cho đồng đội, tôi sẽ ân hận suốt đời", ông nói.

Những vật dụng và lá cờ Tổ quốc đồng hành cùng ông Thanh trên suốt hành trình ra Hà Nội dự Lễ diễu binh, diễu hành. Ảnh: Phóng viên

Lần ra Hà Nội này để xem Lễ diễu binh, diễu hành kỷ niệm 80 năm Cách mạng tháng Tám và Quốc khánh 2.9, ông Thanh "giữ bí mật" với người thân vì sợ mọi người lo lắng. Nhân lúc vợ đi chợ, ông lặng lẽ mang hành lý ra xe, rồi "trốn vợ" lên đường thẳng tiến Thủ đô để hòa mình cùng nhân dân xem chương trình tổng hợp luyện diễu binh, diễu hành lần thứ nhất phục vụ lễ kỷ niệm 80 năm Quốc khánh 2.9.

Khi đến Quốc lộ 1A, ông mới gọi điện về báo cho vợ và con cháu về chuyến đi. Hành trình này với ông là cách để tận mắt chứng kiến sự đổi thay, phát triển của đất nước và thực hiện ý nguyện được nhìn ngắm Thủ đô nghìn năm văn hiến.

"Bây giờ kinh tế đi lên, người ta có thể chọn tàu hỏa, máy bay, ôtô để ra Hà Nội. Nhưng với tôi, một người lính đã về hưu, tôi chọn xe máy để có thể ngắm trọn vẹn từng tấc đất của Tổ quốc. Mỗi lần đi qua, tôi lại thấy tự hào vì đất nước mình đổi thay từng ngày".

Ông tâm niệm, hành trình ấy không chỉ đòi hỏi sức khỏe, mà còn cần tinh thần và quyết tâm.

"Tôi muốn nhắn gửi tới thế hệ trẻ hôm nay rằng: Cha ông đi trước đã cống hiến máu xương để bảo vệ từng tấc đất của Tổ quốc, thì các cháu bây giờ hãy dùng trí tuệ của mình để xây dựng đất nước ta ngày càng đàng hoàng hơn, to đẹp hơn".

Ông nhận được nhiều tình cảm yêu mến của người dân Thủ đô. Ảnh: Phóng viên

Một thế hệ trẻ yêu nước

Chuyến đi của người cựu chiến binh Trần Văn Thanh đã gây xúc động mạnh cho nhiều người. Xúc động không chỉ bởi niềm vui được ngắm nhìn từng tấc đất của đất nước sau bao đổi thay, mà còn bởi ký ức ùa về khi nhớ lại những đồng đội cũ - những người đã không còn hiện diện trong ngày vui hôm nay của Tổ quốc.

Cùng với ký ức của người cựu binh, có lẽ một hình ảnh khác cũng khiến nhiều người bất ngờ và xúc động không kém chính thái độ của thế hệ trẻ hôm nay đối với quá khứ, với lịch sử dân tộc, để vẽ nên bức tranh đẹp về lòng biết ơn thế hệ trẻ.

Trong những ngày người dân cả nước đổ về Hà Nội xem Lễ diễu binh, diễu hành mừng Quốc khánh 2.9, tôi gặp Lê Minh Hạnh (33 tuổi), tình nguyện viên Trung tâm Tư vấn pháp luật và Trợ giúp pháp lý cho gia đình liệt sĩ. Nhiều năm nay, chị thường xuyên giúp đỡ, tư vấn và đồng hành cùng thân nhân các gia đình liệt sĩ đi tìm phần mộ trên khắp các rẻo của dải đất.

Hạnh sinh ra trong một gia đình có truyền thống cách mạng. Bố của chị là con liệt sĩ chống Pháp. Ông từng là cán bộ Tiền khởi nghĩa, có công trong cuộc Tổng khởi nghĩa tháng Tám năm 1945.

Anh trai của mẹ là liệt sĩ Khuất Minh Dũng, hy sinh trên chiến trường A Lưới, Huế năm 1973 - khi mới 20 tuổi. Từ những năm trung học, Hạnh đã thấy mẹ góp nhặt từng mẩu thông tin để tìm mộ liệt sĩ Khuất Minh Dũng. Chị kể, lần đầu mẹ chị đến huyện A Lưới (Huế), nhưng chưa thể xác định vị trí, bà mang một nắm đất đỏ bên đường về, đặt lên bàn thờ bác.

"Bác tôi từng đóng quân tại Sư đoàn 324. Sau này, gia đình liên hệ với Ban Liên lạc của năm bác nhập ngũ và có gặp gỡ những đồng đội cũ. Tuy nhiên, do ảnh hưởng chiến tranh, tuổi cao, ký ức của các bác lúc nhớ lúc quên, nên việc khớp nối thông tin vô cùng gian nan. Gia đình đã nhiều lần khăn gói đi tìm, mãi đến lần thứ tư mới có thể xác định được nơi an nghỉ của bác", chị nói.

Sinh năm 1992, chị Hạnh lớn lên trong gia đình cả ông bà nội và ông bà ngoại đều tham gia chiến đấu cho cách mạng. Ảnh: Anh TuấnKỷ vật của liệt sĩ Khuất Minh Dũng. Ảnh: Nhân vật cung cấp

Mãi đến năm 2008, gia đình mới tìm thấy nơi bác hi sinh. Tiếp đó tìm được di cốt của bác với tăng võng trên đỉnh núi Pahy (A Lưới, Thừa Thiên Huế).

"Nếu không có sự giúp đỡ của nhiều cơ quan, bạn bè, đặc biệt là nghĩa tình đồng đội của anh em C10 (Đại đội 10), có lẽ gia đình sẽ không thể tìm thấy nơi chôn cất bác. Đây là điều may mắn hơn biết bao gia đình liệt sĩ khác.

Mỗi khi nói về bác, gia đình tôi rất đỗi tự hào. Dù chiến tranh đã lùi xa, nhưng kỷ niệm về bác, những câu chuyện về năm tháng sơ tán, nỗi niềm tiếc thương bác vẫn khó khôn nguôi. Đó cũng là động lực giúp tôi trở thành tình nguyện viên của Trung tâm Tư vấn pháp luật và Trợ giúp pháp lý cho gia đình liệt sĩ", chị Hạnh nói.

Theo chị Hạnh, hành trình tìm mộ liệt sĩ là một "cuộc chiến dài kỳ", đòi hỏi sự tổng hòa của kiến thức, kinh phí, sức khỏe, khả năng phân tích và đặc biệt là sự chung sức của nhiều người, thậm chí cần cả yếu tố may mắn mới hy vọng tìm được manh mối.

“Mỗi hoàn cảnh đi tìm mộ liệt sĩ là một câu chuyện riêng. Mỗi gia đình lại lưu giữ những kỷ niệm khác nhau, và mỗi liệt sĩ cũng hy sinh trong hoàn cảnh khác nhau. Bởi vậy, đồng cảm là điều rất quan trọng để có thể tư vấn cho thân nhân liệt sĩ.

Họ cần hiểu rằng hành trình này không hề dễ dàng, nhất là ở miền Trung - nơi thời tiết khắc nghiệt, mưa nắng thất thường. Ngay cả việc giữ được một phần mộ cũng là cả một câu chuyện. Có những trường hợp, liệt sĩ vừa được chôn cất thì ngay sau đó một quả bom dội xuống, ngôi mộ lập tức biến mất", Hạnh chia sẻ.

Ai đã từng vào miền Trung, đến những nghĩa trang liệt sĩ sẽ thấy hàng chục nghìn ngôi mộ trải dài, xã nào cũng có nghĩa trang, trong đó có hàng nghìn mộ chưa xác định được danh tính.

Nhiều khi các tình nguyện viên phải tư vấn để thân nhân hiểu và chấp nhận sự khốc liệt của chiến tranh, rằng liệt sĩ của họ đã hóa thân vào hình hài đất nước. Dù hy sinh ở đâu thì nơi đó cũng là đất mẹ, cũng là quê hương.

"Điều quan trọng không chỉ là tìm được một nắm đất mộ, mà là giáo dục cho con em hôm nay biết về thế hệ đã hy sinh quên mình để có ngày hôm nay", Hạnh nói.

Chị Lê Minh Hạnh (áo trắng, giữa) hỗ trợ tư vấn thông tin tìm mộ liệt sĩ cho gia đình thân nhân. Ảnh: Nhân vật cung cấp

Trên những hành trình ấy, Hạnh được nghe vô vàn câu chuyện từ các cựu chiến binh, thân nhân liệt sĩ. Sống trong dòng cảm xúc của họ, thấm thía nỗi đau và mất mát quá lớn, chị hiểu sâu sắc hơn giá trị của hòa bình, và từ đó càng ý thức phải sống có trách nhiệm hơn cho bản thân và cho xã hội.

Trong những ngày đất nước hân hoan kỷ niệm 80 năm Quốc khánh 2.9, khắp nẻo đường, ngõ phố tràn ngập cờ hoa, nhiều bạn trẻ đổ về Hà Nội xem diễu binh, diễu hành, gặp gỡ, trò chuyện các cựu chiến binh, Hạnh cảm nhận rõ ràng thế hệ trẻ đang hướng về quá khứ, hướng về các dấu mốc lịch sử.

"Đó là một tín hiệu tích cực, giúp mọi người không quên quá khứ, không quên thế hệ đã ngã xuống cho hình hài Tổ quốc. Tôi mong rằng điều này sẽ không chỉ dừng lại ở tính thời điểm, nhất thời, mà sẽ xuyên suốt", chị bày tỏ.

Nhắc lại hình ảnh trong lễ kỷ niệm, Hạnh xúc động khi thấy các cựu chiến binh từ nhiều tỉnh trở về Hà Nội dự diễu binh, diễu hành. Nhiều bác chưa có chỗ nghỉ ngơi, nhưng đã được các bạn trẻ, các tổ chức hỗ trợ bố trí nơi ăn ở, thậm chí dành vị trí đẹp để theo dõi đoàn quân đi qua. "Đó thực sự là những điều khiến tôi rất xúc động", Hạnh nói.